10 °C Rethymno, GR
28/02/2021

Αναστάσιος, Ιωσήφ και Βαρδής Χομπίτης: Τρία αδέλφια με μεγάλη ιστορική πορεία

-Ο πρώτος απόστολος του συγκρητισμού, ο δεύτερος πρότυπο εντιμότητας, ο τρίτος θρύλος σε όλα τα μέτωπα

Τρία αδέλφια από την οικογένεια Χομπίτη αναδεικνύει το σημερινό μας αφιέρωμα. Πρόκειται για τον Αναστάσιο, τον Σήφη και τον Βαρδή.

Ο πρώτος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απόστολος του συγκρητισμού, ο δεύτερος ενσάρκωνε την εντιμότητα στον εμπορικό χώρο, ο τρίτος ήταν ένας θρύλος σε όλους τους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες. Κοινός παρανομαστής και στους δυο η μεγάλη τους συμβολή στην Αντίσταση.

Αναστάσιος Χομπίτης

Ο Αναστάσιος Χομπίτης που γεννήθηκε στα 1895 στο Ροδάκινο, καταγόταν από την Ίμβρο και η μητέρα του από τον Άη Γιάννη Σφακίων.

Στα 19 του κιόλας χρόνια φοιτητής της Νομικής στην Αθήνα, εγκαταλείπει τις σπουδές του και τρέχει στο μέτωπο μαζί με τους Τσόντο, Βάρδα, Γύπαρη, Ψαρρό, Καραβίτη.

Η γενναιότητά του δεν περνά απαρατήρητη και γρήγορα προάγεται σε οπλαρχηγό, που διασφαλίζει με την αποφασιστικότητά του τον άμαχο χριστιανικό πληθυσμό της Βορείου Ηπείρου.

Ο δεύτερος σταθμός, μετά την κατάταξή του στη Χωροφυλακή (το 1915 ως κληρωτός) ήταν η Μ. Ασία. Το 1918 μετέχει της Μικρασιατικής εκστρατείας ως αξιωματικός της Χωροφυλακής και του αναθέτουν τη δύσκολη κι επικίνδυνη αποστολή να εκκαθαρίσει τις περιοχές που δρούσαν οι στρατιωτικές μονάδες από τις οργανωμένες συμμορίες άγριων Τούρκων Τσετών, οι οποίες τρομοκρατούσαν και δολοφονούσαν τους αμάχους, ενώ συγχρόνως επιδίδονταν σε δολιοφθορές. Ήταν τόση η επιτυχία του Αναστάσιου Χομπίτη στο έργο αυτό, ώστε το όνομά του έγινε θρύλος.

Η αντρειά και η λεβεντιά του, η στρατιωτική διορατικότητά του, τα ηρωικά πολεμικά κατορθώματα γίνονται τραγούδι – ύμνος. Οι Τούρκοι τον αποκαλούν Τσακίρ Ίσα μπίτ (γαλανομάτη Διοικητή). Κι η λαϊκή μούσα έτσι τον τραγουδά:

«Γειά σου Χομπίτη, ξακουστέ,

Τσακίρι Κομαντάρι

που ‘χεις αγγελική θωριά

και την καρδιά λιοντάρι.

Λιοντάρια είναι οι άντρες σου,

αετοί πετούν κοντά σου

Γεμάτο δόξα και τιμή,

Χομπίτη το όνομά σου».

Τρίτος σταθμός, στη μεγάλη του εθνική δράση, η χρυσή, δημιουργική τετραετία του 1928 – 1932 δίπλα στον Κρητικό επαναστάτη, ηγέτη και αναμορφωτή της Ελλάδας, τον Εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο.

Μοίραρχος τότε έτυχε της μεγάλης τιμής να επιλεγεί και να βρεθεί δίπλα στην καθοριστική φυσιογνωμία της πολιτικής ζωής του τόπου. Είχε αναλάβει με απόλυτη επιτυχία την προσωπική ασφάλεια του Εθνάρχη.

Τέταρτος σταθμός, -για την Κρήτη- προσφοράς του, η περίοδος της απελευθέρωσης από τους Γερμανούς. Ως Συνταγματάρχης, Αρχηγός Χωροφυλακής Κρήτης, ήταν ο πρώτος που μπήκε στα κατεχόμενα ακόμα από τους Γερμανούς κατακτητές Χανιά, ως εκφραστής της δύναμης εξουσίας, με δύο συντεταγμένα τάγματα. Πέτυχε με εύστροφους χειρισμούς να επιβάλλει την τάξη και εντελώς αναίμακτα να περάσουμε σε λειτουργία κράτους δικαίου και ηθικής. Την περίοδο αυτή περνά ένα καθοριστικό μήνυμα που έμελλε να αποτελέσει και τη βασική θεώρησή του, για τα πράγματα αργότερα, όταν δημιουργήθηκε η «Παγκρήτιος Ένωσις». Το μεγάλο μήνυμα του «Συγκρητισμού» και της ενότητας των Κρητών. Για το έργο του αυτό τιμήθηκε με το μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας.

Γενικός διοικητής Κρήτης

Πέμπτη περίοδος -σταθμός, αναγνώριση της αξίας του, υπήρξε η ανάθεση, το 1948, από την Οικουμενική Κυβέρνηση, της Γενικής Διοίκησης Κρήτης (ήταν υπούργημα), με ευθύνη και αρμοδιότητα όλων των Υπουργείων στη Μεγαλόνησο. Χρειαζόταν πλέον έμπειροι διπλωματικοί χειρισμοί, πειθώ, συναίνεση και επιβολή αλληλοσεβασμού. Η προσωπικότητά του, η κοινή αποδοχή και ο σεβασμός που είχαν όλοι οι Κρητικοί στον ήρωα του Βορειοηπειρωτικού και Μικρασιατικού αγώνα, επεβλήθησαν και αναίμακτα σχεδόν η Κρήτη αντιμετώπισε την τραγική αυτή περίοδο για όλη την άλλη Ελλάδα, με πνεύμα ενότητας χωρίς εμφύλιους σπαραγμούς. Η σωφροσύνη και η λογική πρυτάνευσαν, ευτυχώς.

Τελευταίος μεγάλος σταθμός, της πολυσήμαντης δράσης του, η δημιουργία, στην Αττική, της «Παγκρητίου Ενώσεως» του μεγαλύτερου σωματείου της Ελλάδας.

Ξεκίνησε ως μυστική – αντιστασιακή οργάνωση με την επωνυμία ΕΚΟ -Εθνική κρητική Οργάνωση- και ανέπτυξε δράση εντυπωσιακή κατά των κατακτητών.

Η μετεξέλιξη της ΕΚΟ σε επίσημο σωματείο, μετά την απελευθέρωση, με την επωνυμία «Παγκρήτιος Ένωσις», το 1946, σηματοδότησε το κρητικό πολιτιστικό κίνημα, έξω από τα όρια της γενέτειράς μας.

Παρών και στον αγώνα της Κύπρου

Ο Αναστάσιος Χομπίτης δεν μπορούσε να μείνει αμέτοχος και στον αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού. Πρόσφερε και σ’ αυτόν σημαντικές υπηρεσίες ως πρόεδρος της Παννησιωτικής Ενώσεως αγώνα για την απελευθέρωση της Κύπρου.

Αναφέρει σχετικά ο Χωροεπίσκοπος του μαρτυρικού νησιού Βασίλειος…

«Ο Αναστάσιος Χομπίτης είχε αφιερώσει τη ζωή του για την πατρίδα. Η πατρίδα όμως γι’ αυτόν δεν περιοριζόταν μόνο στον ελληνικό χώρο αλλά επεκτεινόταν και στην Κύπρο.

Η πατρίδα του Αναστασίου Χομπίτη ήταν ο μείζων Ελληνισμός. Ήδη από την εποχή του Εθνικού απελευθερωτικού αγώνα εξέφρασε την επιθυμία και την προθυμία να πάει να συναγωνιστεί με τους Κύπριους στον Εθνικό απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ. Επειδή αυτό δεν ευοδώθηκε για πολιτικούς λόγους, ιδρύει την παννησιωτική Οργάνωση για την απελευθέρωση της Κύπρου και αναδείχθηκε πρόεδρος. Από την θέση αυτή ενίσχυσε τον αγωνιζόμενο Κυπριακό λαό…».

Ο Αναστάσιος Χομπίτης έμεινε μέχρι τα βαθειά του γεράματα ένα σεβαστό σύμβολο εκτίμησης και συναδέλφωσης του λαού. Πέθανε το Φεβρουάριο του 1990, αφού πρόλαβε το 1988 και διηγήθηκε στον Πάρη Κελαϊδή την περιπετειώδη και πολυτάραχη ζωή του με πλήρη διαύγεια πνεύματος. Κι ο Πάρης στη συνέχεια την έκανε βιβλίο, 302 σελίδων, με τον τίτλο «Μια ζωή δοσμένη στην πατρίδα».

Πολλές και μεγάλες ήταν ευτυχώς οι ηθικές τιμές που του απένειμε η Πατρίδα για τη δράση του, μεταξύ των οποίων τρεις Πολεμικούς Σταυρούς και προαγωγή επ’ ανδραγαθία. Για ν’ ακολουθήσουν αργότερα και πολλές άλλες ακόμα. Όπως η τιμή από την Εκκλησία με το αξίωμα του πατριαρχικού οφικίου και από την Ακαδημία Αθηνών για τη δράση του υπέρ της Βορείου Ηπείρου.

Προτομή του έχει στηθεί και στην Νίμπρο τόπο καταγωγής του.

Ιωσήφ Ι. Χομπίτης: Η εντιμότητά του άφησε εποχή

Ήταν στα πρώτα χρόνια της καριέρας μου, και δεν ξέρω πως, ξεκίνησα να ρωτώ για την τοπική ιστορία. Μάλλον πως μου είχε δημιουργήσει τη διάθεση ο Χριστόφορος Σταυρουλάκης με τις αξέχαστες ξεναγήσεις του.

Έφτασα λοιπόν «συστημένη» και στον Ιωσήφ Χομπίτη. Ήρωας κι αυτός της Αντίστασης και από τους επιφανείς μάλιστα, όλοι το έλεγαν. Ακόμα κι όσοι ανήκαν στην άλλη πλευρά.

Ο Ιωσήφ Χομπίτης είχε να πει και μου είπε πολλά. Αξέχαστες οι αφηγήσεις του. Μια από αυτές έγινε το 1979, όταν ο αξέχαστος συμπολίτης ήταν Αντιπρόεδρος της Οργάνωσης Εθνικής Αντίστασης στο Ρέθυμνο.

Τον βρήκα να προετοιμάζει με συναδέλφους του μια εκδήλωση αγωνιστών για το ίδιο βράδυ, κι επωφελήθηκα να προκαλέσω τη μνήμη του να σταθεί σε κάποιες σημαντικές στιγμές από την περίοδο εκείνη.

«Από πού ν ‘αρχίσει κανείς παιδί μου είπε κι έμεινε λίγο σκεπτικός. Έγιναν τόσα πολλά συνέχισε. Εκείνο όμως που μου έκανε εξαιρετική εντύπωση και δεν ξεχνώ όσο θα ζω είναι το εξής συγκλονιστικό γεγονός:

Στο Ροδάκινο είχε γίνει μια συμπλοκή μεταξύ της αντάρτικης ομάδας της περιοχής με μια Γερμανική περίπολο, που αποτελούσαν 14 άνδρες. Στη διάρκεια της συμπλοκής σκοτώθηκαν οι 12 Γερμανοί και δύο πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Από τους Κρητικούς δεν έπαθε κανένας τίποτα. Ο αδελφός μου που ήταν συναρχηγός της ομάδας, με ειδοποίησε αμέσως, επειδή και άλλη φορά είχα συλληφθεί, να εξαφανιστώ γιατί σίγουρα οι Γερμανοί θα μας έψαχναν μετά τη συμπλοκή αυτή και το αποτέλεσμά της.

Με ειδοποίησε με κάποιον Πενθερουδάκη, ένα άξιο παιδί. Να φανταστείς ότι κάλυψε μια απόσταση δέκα ωρών σε τέσσερις μονάχα κι ήρθε στο σπίτι να μου δώσει το μήνυμα του αδελφού μου.

Πράγματι χωρίς να καθυστερήσω κατέφυγα στο σπίτι κάποιας θείας μου Μαραγκουδάκη στον Πλάτανο. Φθάνοντας εκεί την παρακάλεσα να πάει στο σπίτι και να παρατηρήσει την κίνηση για να με ενημερώσει και να δω πως θα πράξω στη συνέχεια.

Μέχρι να πάει η θεία μου στο σπίτι, μιλάμε για διάστημα δέκα μόνο λεπτών, το σπίτι είχε κυκλωθεί από Γερμανούς. Εκεί βρήκαν τη γυναίκα μου και τη ρώτησαν που βρίσκομαι. Όπως το συνήθιζε στις περιπτώσεις αυτές η Αντιγόνη μου, κράτησε την ψυχραιμία της και χωρίς να τα χάσει τους είπε ότι βρισκόμουν για δουλειά στα Χανιά και δεν ήξερε πότε θα επιστρέψω. Έφυγαν αλλά για δυο μέρες παρακολουθούσαν το σπίτι. Το ίδιο διάστημα φρόντισε να με ειδοποιήσει με κάποιο σύνδεσμο και μια καλή και γενναία κοπέλα που δούλευε για λογαριασμό μας στη Γερμανική Αστυνομία. Λεγόταν Κουκλινού. Από κάποιο τηλεφώνημα έμαθε τι είχε συμβεί και βιάστηκε να μου στείλει μήνυμα να φύγω. Δυστυχώς δεν ξέρω αυτή η κοπέλα αν ζει και που βρίσκεται».

Είχε δίκιο ο Ιωσήφ να αγνοεί την τύχη της γυναίκας αυτής. Η Νίνα Κουκλινού, για την οποία έκανε λόγο ο Ιωσήφ Χομπίτης, είχε φύγει από το Ρέθυμνο μετά τον πόλεμο και ζούσε στην Αθήνα. Αργότερα την ανακάλυψα. Και τότε έμαθα ότι όπως συνέβη και με τα χωριά του Κέντρους, που δεν την πίστεψε κανείς και είδαμε τι ακολούθησε και στην περίπτωση του Χομπίτη που βρισκόταν σε κίνδυνο, έσπευσε να ειδοποιήσει. Ο λόγος που έδειχνε τόση αγωνία οφειλόταν στον έρωτά της για ένα εξαιρετικό παλικάρι που δούλευε με πάθος στην Αντίσταση, τον μετέπειτα σύζυγό της Γιώργη Κόγκα. Ανησυχώντας για την τύχη του, τον έψαχνε, και πάνω στην έρευνα, μόλις άκουγε κάτι που αφορούσε ζωές πατριωτών, έσπευδε να τους ειδοποιήσει. Έτσι έγινε και με τον Ιωσήφ Χομπίτη.

Κι όπως μου έλεγε αργότερα ο σεβαστός συμπολίτης και όχι μια φορά, στη Νίνα χρωστούσε τη ζωή του, γιατί τον προστάτεψε με την ενημέρωσή της, μέχρι να περάσει η θύελλα.

Ένα σπίτι με ιστορία

Ήταν μεγάλος αγωνιστής ο Ιωσήφ Χομπίτης, που εμείς γνωρίσαμε σαν ένα έμπορο που τιμούσε τη Ρεθεμνιώτικη αγορά με το ήθος και την εντιμότητά του.

Υπάρχει κι ένα γεγονός που έμεινε στην ιστορία γύρω από εντιμότητα του Ιωσήφ Χομπίτη και αξίζει να το αναφέρουμε.

Αρχές του 20ου αιώνα, ο συμπολίτης έμπορος, είχε βάλει στην καρδιά του ένα σπίτι στην οδό Αγίας Βαρβάρας, που είναι σήμερα μια εξαιρετική και πολυτελής τουριστική μονάδα, που κοσμεί την περιοχή.

Θα πρέπει να κτίστηκε αρχές του 19ου αιώνα και είχε δεχθεί τις αρχιτεκτονικές επιρροές του κλασικισμού, που επικρατούσε την περίοδο αυτή σε όλη την Ευρώπη.

Από προφορικές μαρτυρίες είναι γνωστό ότι για το θαυμάσιο από αρχιτεκτονικής άποψης αυτό κτίσμα εργάστηκαν οι 70 καλύτεροι τεχνίτες της εποχής εκείνης και για την ολοκλήρωσή του, απαιτήθηκαν έξι χρόνια. Επίσης οι ταβανογραφίες του, που υπήρχαν σε όλα σχεδόν τα δωμάτια, αλλά δυστυχώς δεν διασώθηκαν στο σύνολό τους, φιλοτεχνήθηκαν από ζωγράφο που ήρθε ειδικά γι’ αυτόν το σκοπό από τη Βενετία.

Κι έγινε το όνειρο πραγματικότητα

Κάποια στιγμή ο Ιωσήφ κατάφερε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα. Βρήκε τον Τούρκο και κατάφερε να αγοράσει το πολυπόθητο κτίριο, για δική του κατοικία, αντί 110 χρυσών λιρών. Εκεί τώρα σαν γνήσιος Κρητικός και μάλιστα από κεφαλοχώρι του νότου, ένοιωσε άσκημα. Είχε μόνο τις 100 λίρες. Ο Τούρκος όμως, που ήξερε τη φερεγγυότητα του αγοραστή, δέχτηκε να μείνει σε εκκρεμότητα το υπόλοιπο των 10 λιρών.

Πέρασε ο καιρός, και το 1924 με την ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλάδας-Τουρκίας, ο Τούρκος Αγάς έφυγε, χωρίς να εισπράξει το χρέος.

Για τον Ιωσήφ όμως αυτό ήταν χρέος τιμής. Ειδοποίησε λοιπόν τους δικούς του ότι, στο χρηματοκιβώτιό του υπήρχαν οι δέκα λίρες, που θα έπρεπε να δοθούν, αποκλειστικά, για την τακτοποίηση του χρέους.

Ο Τούρκος τώρα, στα χρόνια που ακολούθησαν μιλούσε συχνά στα παιδιά και στα εγγόνια του για το Ρέθυμνο και τους ανθρώπους του εξάροντας το ήθος του φίλου του Ιωσήφ Χομπίτη. Τον αποκαλούσε χαρακτηριστικά άνθρωπο σπανίου ήθους. Ποτέ όμως δεν έκανε αναφορά στο χρέος. Σαν να το είχε ξεχάσει.

Κουβέντα στην κουβέντα ένας εγγονός επηρεάστηκε τόσο που θέλησε να έρθει στο Ρέθυμνο μήπως και γνωρίσει τον σπάνιο αυτό άνθρωπο, που του περιέγραφε ο παππούς του.

Πέντε χρόνια, λοιπόν, πριν από το θάνατο του Ιωσήφ Χομπίτη, το 1987, ο εγγονός του Τούρκου ήρθε στο Ρέθυμνο για να γνωρίσει το σπουδαίο άνθρωπο, που δεν έλειπε από τις αναμνήσεις του παππού του. Ο σεβαστός συμπολίτης τον καλοδέχτηκε και η πρώτη του κίνηση ήταν να ανοίξει το χρηματοκιβώτιο και να του δώσει τις δέκα λίρες, που επιμελώς φύλαγε όλα αυτά τα χρόνια.

Καταφύγιο αγωνιστών – «στέκι» προσωπικοτήτων

Αυτό το σπίτι έχει ιστορία, καθώς σε όλη τη διάρκεια της κατοχής ήταν κρυψώνα για όλα τα επικίνδυνα έγγραφα που αφορούσαν τον αγώνα, ενώ φιλοξενούνταν, ασχέτως χρόνου και διάρκειας, αντάρτες κυνηγημένοι, κυρίως από το Ροδάκινο. Όλοι το θεωρούσαν δικό τους σπίτι, γιατί ένοιωθαν ασφαλείς και είχαν κάθε φροντίδα.

Σε καιρό ειρήνης το ίδιο σπίτι φιλοξένησε πολλές προσωπικότητες όπως ο Σοφοκλής Βενιζέλος, επιστήθιος φίλος του Ιωσήφ, ο Γεώργιος και ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Παύλος Βαρδινογιάννης, άλλα μέλη της οικογένειάς του και πολλοί άλλοι. Στα σαλόνια του επίσης πάρθηκαν σημαντικές αποφάσεις για την απελευθέρωση της Κρήτης, όπως η παράδοση από τους Γερμανούς του κλειδιού της πόλης των Χανίων, πρωτεύουσας της Κρήτης, στον Αντιστράτηγο Αναστάσιο Χομπίτη, αδελφό του Ιωσήφ Χομπίτη, στον οποίο και ανατέθηκε η Γενική Διοίκηση της Κρήτης.

Ο Ιωσήφ Χομπίτης, έφυγε το Μάρτη του 1992 και κηδεύτηκε με πάνδημη συμμετοχή. Γιατί ήταν πράγματι ένας σπουδαίος άνθρωπος.