20 °C Rethymno, GR
24/09/2020

ΣΤΟΧΟΣ Η ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

Εργασίες ανάδειξης πέντε αρχαιολογικών χώρων της ενδοχώρας του Ρεθύμνου

«Δημιουργούμε πολιτιστικές διαδρομές για την περιήγηση των επισκεπτών στην ύπαιθρο του νομού» ανέφερε η Αναστασία Τζιγκουνάκη

Η ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων του Ρεθύμνου με στόχο αυτοί να καταστούν επισκέψιμοι για το κοινό, ώστε να έχουν την ευκαιρία ντόπιοι, αλλά και τουρίστες να γνωρίσουν από κοντά και να θαυμάσουν τα ευρήματα που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, βρίσκονται στις προτεραιότητες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου. Ήδη μετά τη ανάδειξη του υστερομινωικού νεκροταφείου των Αρμένων και του μινωικού ανακτόρου στο Μοναστηράκι, των οποίων οι εργασίες της α’ φάσης είναι σε εξέλιξη, χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ διεκδικούν δυο ακόμα έργα, που αφορούν στην ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στου Αποδούλου του Δήμου Αμαρίου και στο Ζώμινθο στα Ανώγεια. Οι σχετικές προτάσεις αναμένεται να υποβληθούν προς ένταξη στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα την επόμενη εβδομάδα, καθώς οι μελέτες τους είναι έτοιμες και πλήρεις. Η στόχευση είναι τα έργα στο σύνολό τους να έχουν ολοκληρωθεί την επόμενη διετία δίδοντας της δυνατότητα στο ευρύ κοινό να επισκεφθεί τους αρχαιολογικούς χώρους, οι οποίοι θα δώσουν ταυτόχρονα μια νέα αναπτυξιακή και οικονομική ώθηση στην ενδοχώρα του νομού δημιουργώντας πολιτιστικές διαδρομές από το βορρά μέχρι το νότο.

Σε σχετικές δηλώσεις της στα «Ρ.Ν». η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, Αναστασία Τζιγκουνάκη, ανάφερε: «Στόχος μας είναι να καταστήσουμε επισκέψιμους το δυνατόν περισσότερους αρχαιολογικούς χώρους. Θέλουμε να μπορεί ο επισκέπτης να ξεκινάει από το Ρέθυμνο και να περιηγείται στην ενδοχώρα του νομού. Με τα έργα αυτά ουσιαστικά δημιουργούμε πολιτιστικές διαδρομές δίδοντας την ευκαιρία και τη δυνατότητα στον επισκέπτη να περιηγηθεί στην ύπαιθρο του νομού, η οποία διαθέτει επίσης ένα πλούσιο αρχαιολογικό απόθεμα, το οποίο προσπαθούμε να αναδείξουμε και να καταστήσουμε επισκέψιμο».

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στα «Ρ.Ν.» η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, Αναστασία Τζιγκουνάκη, την Δευτέρα θα υποβληθεί στην Διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας Κρήτης ο φάκελος της μελέτης που αφορά στην ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ζωμίνθου, συνολικού προϋπολογισμού 400.000 ευρώ. Η Ζώμινθος βρίσκεται 7 χλμ. δυτικά των Ανωγείων, στον δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο της Νίδας. Πρόκειται για σημαντικό Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο στον άξονα προς το Ιδαίο Άντρο και το Μινωικό Ανάκτορο της Κνωσού. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα του Γιάννη Σακελλαράκη και Έφης Σαπουνά Σακελλαράκη έχει μόλις ολοκληρωθεί και προβλέπεται ο χώρος να καταστεί επισκέψιμος

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για τον αρχαιολογικό χώρο στο Αποδούλου

Έως το τέλος της επόμενης εβδομάδας αντίστοιχη μελέτη για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στου Αποδούλου θα κατατεθεί στη Διαχειριστική Αρχή. Πρόκειται για ενεργό ο προϋπολογισμός του, όπου φτάνει τις 600.000 ευρώ.

Ο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος του Αποδούλου βρίσκεται στο νότιο τμήμα της κατώτερης κοιλάδας του Αμαρίου Π.Ε. Ρεθύμνου, σε απόσταση 35 χλμ. από το Ρέθυμνο, κοντά στη φυσικά όρια προς την πεδιάδα της Μεσαράς, σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων Βορειοδυτικά της Φαιστού και Νοτιοανατολικά του Μοναστηρακίου σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων. Η περιοχή είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος και ιστορικό διατηρητέο μνημείο σύμφωνα με την 21220/10-8-1967 Υ.Α. (ΦΕΚ 527/Β/24-8-1967) και επισκέψιμος για το κοινό, επί του παρόντος χωρίς εισιτήριο.

Στη θέση Γούρνες σε περιοχή με χαμηλούς λόφους, στα ΒΔ του σύγχρονου οικισμού Αποδούλου, στους πρόποδες του Ψηλορείτη έχει αποκαλυφθεί κυρίως τμήμα μινωικής εγκατάστασης, της οποίας η κύρια φάση χρονολογείται στην Παλαιοανακτορική περίοδο (περ. 1900-1700 π.Χ.). Η εγκατάσταση πιθανά λειτουργούσε ως σταθμός μεταξύ των σημαντικών παλαιοανακτορικών κέντρων της Φαιστού και του Μοναστηρακίου, με τα οποία καταστράφηκε ταυτόχρονα. Η εγκατάσταση φαίνεται ότι υπήρξε σημείο αναφοράς για τη γεωργική-κτηνοτροφική παραγωγή της ευρύτερης περιοχής. Έχουν αποκαλυφθεί πέντε συγκροτήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η χωρητικότητα των πίθων που αποκαλύφθηκαν σε αποθήκη του συγκροτήματος Α έχει υπολογιστεί στις 3.000 λίτρα, ενώ η εύρεση πέντε σφραγίδων στον ανασκαμμένο χώρο υποδηλώνει ενδεχόμενο σχετικό έλεγχο των προϊόντων.

«Στόχος η αύξηση της επισκεψιμότητας στο Υστερομινωικό Νεκροταφείο Αρμένων»

Εν τω μεταξύ σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες αναβάθμισης των υποδομών του υστερομινωικού νεκροταφείου των Αρμένων.

Το έργο, το οποίο με απόφαση του περιφερειάρχη Κρήτης, Σταύρου Αρναουτάκη, εντάχθηκε στο Ε.Π. «Κρήτη» 2014-2020, με προϋπολογισμό 650.000 ευρώ.

Το έργο αυτό, που ξεκίνησε τον περασμένο Σεπτέμβριο έχει να κάνει με τη συντήρηση των τάφων και τις διαδρομές, ενώ σε δεύτερο χρόνο -θα χρηματοδοτηθεί και το δεύτερο υποέργο που αφορά στο κομμάτι των υποδομών.

Συνολικά το έργο επιδιώκει την ανάδειξη του μεγαλύτερου ανασκαμμένου νεκροταφείου της υστερομινωικής ΙΙΙ περιόδου (περ. 1400-1200 π.Χ.) στην Κρήτη, στην περιοχή Αρμένων, στο οποίο έχουν αποκαλυφθεί 231 θαλαμωτοί τάφοι και ένας κτιστός θολωτός τάφος.

Παράλληλα με τις εργασίες ανάδειξης των τάφων θα αναβαθμιστούν οι υποδομές υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών με τη δημιουργία διαδρομών, τη διαμόρφωση χώρων στάθμευσης, την τοποθέτηση κατάλληλης σήμανσης κλπ.

Το έργο θα υλοποιηθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου και όπως, μας ανέφερε η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων «θα συμβάλει στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών στους επισκέπτες του, καθώς και στην αύξηση της επισκεψιμότητας του αρχαιολογικού χώρου.

Την επόμενη εβδομάδα μάλιστα θα υποβληθεί προς ένταξη και η δεύτερη φάση του έργου προκειμένου αυτό να ολοκληρωθεί στο σύνολό του».

Τι περιλαμβάνει η μελέτη

Η μελέτη του έργου περιλαμβάνει την κατασκευή στεγάστρων για τους δύο μεγάλους τάφους, συντήρηση των βράχων των τάφων, νέα περίφραξη του χώρου, βελτιωτικές παρεμβάσεις για τους χώρους στάθμευσης των οχημάτων και των λεωφορείων που μεταφέρουν τους επισκέπτες, ράμπα για ΑμεΑ, κατασκευή, τροποποίηση αλλά και βελτίωση διαδρομών εντός του νεκροταφείου. Σε ό,τι αφορά την ενημέρωση των επισκεπτών για τον χώρο και τα μνημεία στα οποία ξεναγούνται και είναι ελλιπής, η μελέτη προβλέπει την τοποθέτηση σήμανσης κατά μήκος των διαδρομών με ενημερωτικές πινακίδες. Επιπλέον προβλέπεται η αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιρίου αλλά και η κατασκευή ενός νέου, μικρότερου, που θα εξυπηρετεί κυρίως ανάγκες ανασκαφής και αποθήκευσης υλικού. Σε ό,τι αφορά το υφιστάμενο κτίριο, η μελέτη περιλαμβάνει παρεμβάσεις στη μεγάλη αίθουσα όπου προβλέπεται η τοποθέτηση μακέτας αλλά και οπτικού ενημερωτικού υλικού για τους επισκέπτες. Στόχος είναι η προστασία και η αναβάθμιση των χώρων, ώστε να πληροί σύγχρονες προδιαγραφές, να συντηρηθεί και να αναβαθμιστεί λειτουργικά.

Υπενθυμίζεται ότι η μεγαλύτερη νεκρόπολη της υστερομινωικής ΙΙΙ Α/Β περιόδου (περ. 1390-1190 π.Χ.), στην περιοχή των Αρμένων ήρθε στο φως σταδιακά από το 1969. Οι περισσότεροι τάφοι είναι θολωτοί που έχουν λαξευτεί στον μαλακό βράχο με προσανατολισμό ανατολή-δύση και έχουν λαξευτό επίσης στο μαλακό βράχο στενό διάδρομο που οδηγεί στον θάλαμο. Μόνο ένας τάφος είναι κτιστός θολωτός. Οι τάφοι ήταν οικογενειακοί: περιείχαν πολλούς νεκρούς που αποθέτονταν είτε στο δάπεδο, είτε σε σαρκοφάγους. Σε ορισμένους τάφους η προσέγγιση στο θάλαμο γίνεται με κατηφορικό δρόμο και σε άλλους με σκαλιά.

Η μελέτη για το υστερομινωικό νεκροταφείο Αρμένων έγινε το 2012-13 από τους αρχαιολόγους Λευτέρη Βεργεράκη και Αναστασία Τζικγουνάκη, σε συνεργασία με τον ανασκαφέα επ. γενικό διευθυντή Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ Γ. Τζεδάκι, ενώ η στατική μελέτη είναι γενική προσφορά του πολιτικού μηχανικού Κώστα Μπουρμπάκη. Στη μελέτη ανάδειξης ενσωματώθηκε και η παλαιότερη μελέτη συντήρησης των λαξευτών θαλαμωτών τάφων από το Κέντρο Λίθου του ΥΠΠΟΑ.

Η υλοποίηση του παραπάνω σχεδιασμού αναμένεται να συμβάλει σημαντικά τόσο στην αύξηση της επισκεψιμότητας του χώρου, όσο και στην προβολή του με δεδομένο το ενδιαφέρον που υπάρχει για τη μεγαλύτερη νεκρόπολη της περιοχής.

Στο ΕΣΠΑ και η β φάση του έργου στο Μοναστηράκι Αμαρίου

Εν τω μεταξύ στο ΕΣΠΑ θα υποβληθεί και η β φάση των εργασιών ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου στο Μοναστηράκι Αμαρίου, ενώ σε εξέλιξη είναι και οι εργασίες της πρώτης φάσης του έργου που αφορά στην ανάδειξη του Μινωικού Κέντρου Μοναστηρακίου με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ. Σύμφωνα με την μελέτη, οι εργασίες αφορούν σε ένα οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο, για τον οποίο έχει θεσπιστεί ενιαίο εισιτήριο με το Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου και τον αρχαιολογικό χώρο των Αρμένων. Στις εργασίες ανάδειξης του χώρου περιλαμβάνεται η βελτίωση φυλακίου, η βελτίωση-επέκταση στεγάστρου και περίφραξης, χάραξη και σήμανση διαδρομής επίσκεψης και στάσεις, δημιουργία σταθμού ενημέρωσης και πληροφοριακού υλικού, πυρασφάλεια.

Πρόκειται για ένα μινωικό ανακτορικό κέντρο έκτασης περίπου τριακοσίων στρεμμάτων, πολυτελές, με εξαιρετική αρχιτεκτονική σε υψόμετρο 325 μέτρων, το οποίο δίδει πολύτιμα στοιχεία για το μινωικό πολιτισμό.

Το Κέντρο άκμασε την παλαιοανακτορική μινωική περίοδο (1.900 π.Χ. – 1.700 π.Χ.), οπότε καταστράφηκε από σεισμό και πυρκαγιά. Η πρώτη φάση έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ για τη δεύτερη φάση προετοιμάζουμε τις αδειοδοτήσεις για να υποβάλλουμε την πρότασή μας.

Αναστήλωση του ναού Μιχαήλ Αρχάγγελου στα Λιβάδια

Παράλληλα, σε εξέλιξη είναι σύμφωνα με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, οι διαδικασίες των προσλήψεων για την αναστήλωση του ναού του Μιχαήλ Αρχάγγελου και Ευαγγελισμού στα Λιβάδια, στο πρόγραμμα των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων περιοχών Ουνέσκο. Η τοπική Αρχαιολογία εξασφάλισε χρηματοδότηση συνολικού ύψους 212.000 από το ΕΣΠΑ. Ο Ναός Μιχαήλ Αρχάγγελου και Ευαγγελισμού Θεοτόκου, με οξυκόρυφους θόλους, περιέχει τοιχογραφίες του 14ου, πρώιμου 15ου αιώνα. Χαρακτηριστικά η κ. Τζιγκουνάκη, ανέφερε: «Στόχος η πλήρης αποκατάσταση του ναού, η συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου και η ανάδειξη του αύλειου χώρου και διαμέσου αυτών η βελτίωση της τουριστικής εμπειρίας και η αύξηση της επισκεψιμότητας στην περιοχή και ενίσχυση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης».