14 °C Rethymno, GR
17/02/2020

Σχολή Ασωμάτων: Άλλη μια ευκαιρία για το Αμάρι φαίνεται να χάνεται

Του ΜΙΧΑΛΗ ΠΕΤΡΑΚΑΚΗ*

 

Αφορμή για το άρθρο δόθηκε από τη χθεσινή νέα συνάντηση των αρμοδίων ξανά για τη Σχολή Ασωμάτων.

Όπως έγραψε ο σημερινός τοπικός τύπος συζητήθηκε η ανάγκη να οριστεί ο φορέας διαχείρισης , να υπογραφεί η σχετική προγραμματική σύμβαση και να παραχωρηθούν επί πλέον στρέμματα.

Όπως είναι γνωστό η Γεωργική Σχολή Ασωμάτων έχει παύσει από καιρό να επιτελεί τον σκοπό της, στον χώρο της δεν παράγεται έργο, έχει εγκαταλειφθεί και ερημώνει.

Το 2012 νομοθετήθηκε η ανεκμετάλλευτη δημόσια περιουσία να μπορεί να δίνεται σε τοπικούς φορείς για αξιοποίηση. Η Σχολή Ασωμάτων με τη μεγάλη δημόσια περιουσία ανήκει σε αυτή την κατηγορία.

Όταν τον προηγούμενο αιώνα ιδρύθηκε και λειτούργησε το πρακτικό σχολείο και το ερευνητικό κέντρο στον χώρο της Ιστορικής Μονής Ασωμάτων, μετατράπηκε εκτός από χώρος λατρείας και σε τόπο παραγωγής, μάθησης και τεχνογνωσίας.

Στην εύφορη πεδιάδα της Σχολής εφαρμόζονταν πρωτοποριακές μέθοδοι καλλιέργειας και παραγωγής.

Με επιστημονική καθοδήγηση γινόταν και η εκτροφή και η αναπαραγωγή των ζώων, των οικόσιτων και πουλερικών.

Σπουδαστές από όλη την Κρήτη μάθαιναν τα επαγγέλματα του γεωργού, κτηνοτρόφου, τυροκόμου, μελισσοκόμου, κεντριστή, κλαδευτή, ξυλουργού, κτίστη, χαρκιά, παραγωγού μεταξιού κ.λπ.

Ο οικισμός έσφυζε καθημερινά από ζωή και δράση.

Στην πορεία όμως του χρόνου η Σχολή Ασωμάτων άρχισε να υποβαθμίζεται και να φθίνει.

Η μια μετά την άλλη δραστηριότητα της σταμάτησε, οι εύφορες εκτάσεις σταδιακά εγκαταλείφθηκα , από τα ζώα απέμεινε μόνο ένα μικρό κοπάδι προβάτων με έναν (1) εργαζόμενο (από τους 30 και πλέον του παρελθόντος), τα κτήρια παρέμεναν κενά, ασυντήρητα και άρχισαν να γκρεμίζονται.

Η δυσμενής αυτή εξέλιξη κατέστησε επιτακτικό το αίτημα της παραχώρησης της Γεωργικής Σχολής και της αξιοποίησης του πλούτου, της θέσης και της ιστορίας της.

Η περιφερειακή ενότητα Ρεθύμνου ανάθεσε σχετική μελέτη με τίτλο «Σχέδιο εφαρμογής για την αναβάθμιση της Σχολής Ασωμάτων» και τον Δεκέμβριο του 2014 την παρουσίασε στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Ρεθύμνου.

Τον Μάρτιο του 2019 στο Πάνακρον κατά την υπογραφή της παραχώρησης της Σχολής στην Περιφέρεια Κρήτης παρουσιάστηκε ξανά η ίδια μελέτη, που επικεντρώνεται αποκλειστικά στον κτηνοτροφικό τομέα.

Περιλαμβάνει τη μεταφορά των σταυλικών εγκαταστάσεων στη θέση «Κούπος», την κατασκευή στεγάστρου εκτροφής αιγοπροβάτων, θάλαμο απογαλακτισμού και πάχυνσης, αρμεκτήριο, εργαστήριο, γραφεία, αποθήκες κ.λπ. και το ερευνητικό κέντρο.

Οι πρώτες σκέψεις που κάνει κανείς είναι για τις χρονοβόρες διαδικασίες και για τις πιθανότητες βιωσιμότητας του προγράμματος.

Αν χρειάστηκαν οκτώ (8) χρόνια για την παραχώρηση και για να προγραμματισθούν πάλι τα χθεσινά, ο χρόνος με αυτούς τους ρυθμούς για την εφαρμογή του προγράμματος θα είναι φυσικά πολλαπλάσιος και απροσδιόριστος.

Από τη μελέτη απουσιάζει άλλωστε το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου. Η διαβούλευση απαραίτητο στοιχείο για την αποτελεσματικότητα και επιτυχία κάθε σοβαρής προσπάθειας, έχει αφαιρεθεί.

Σοβαρό ερώτημα παραμένει γιατί η παραχώρηση γίνεται προς την Περιφέρεια Κρήτης και όχι προς τον δήμο Αμαρίου, που εντός των διοικητικών του ορίων και μάλιστα στο κέντρο του απλώνεται η Σχολή.

Το πρόγραμμα προβλέπει να είναι αυτοχρηματοδοτούμενο από τα κέρδη της εμπορίας των προϊόντων των αιγοπροβάτων, τη στιγμή που πανομοιότυπο πρόγραμμα στον ίδιο χώρο, παρόλο που είχε και τη σταθερή κρατική χρηματοδότηση, κατέρρευσε.

Για τους παραπάνω βασικούς λόγους απαιτείται επανασχεδιασμός.

Νέα μελέτη που δεν θα περιορίζεται σε μια κυρίως δράση (την εκτροφή αιγοπροβάτων) αλλά θα λαμβάνει υπόψη όλα τα δεδομένα και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Σχολής, θα διερευνά όλες τις πτυχές και τις αναπτυξιακές δυνατότητες του τόπου.

Απαιτούνται συστηματικές επαφές με ερευνητικά ιδρύματα (ΙΤΕ, Ινστιτούτο Υποτροπικών και Ελιάς, Γεωπονική Σχολή κ.λπ.) και διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς και τους κατοίκους.

Η παραχώρηση να περάσει στον δήμο Αμαρίου, ο οποίος πρέπει να έχει την προεδρία στα όργανα που θα συγκροτηθούν με τους συνεργαζόμενους φορείς.

Να καλλιεργηθεί η πλούσια πηγή της Αγίας Παρασκευής, που σήμερα το περισσότερο νερό της χάνεται και να συντηρηθεί το δίκτυο μεταφοράς του καθώς και τα αντλιοστάσια των πηγαδιών για την άρδευση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων .

Να γίνει περίφραξη του οριοθετημένου χώρου των πεντακοσίων (500) στρεμμάτων που έχουν παραχωρηθεί και να ενοικιαστούν σε νέους αγρότες της περιοχής, έως ότου πάρει σάρκα και οστά η όλη προσπάθεια.

Είναι κατανοητό ότι χωρίς τη δημιουργία υποδομών και την ανάληψη τολμηρών αναπτυξιακών δράσεων, προοπτική στην περιοχή του Αμαρίου δεν υπάρχει.

Η εξέλιξη στο μείζον αυτό ζήτημα της αναβάθμισης και αναζωογόνησης της Σχολής Ασωμάτων έχει άμεση επίδραση στο αναπτυξιακό μέλλον του τόπου.

Ωστόσο δεν είναι η μοναδική περίπτωση που ευκαιρίες στο Αμάρι δεν προωθούνται και χάνονται.

Όπως η μη προώθηση του απαξιωμένου αμαριώτικου δρόμου, τη στιγμή που αντίστοιχοι κεντρικοί δρόμοι σε όλη την Κρήτη χρηματοδοτούνται και κατασκευάζονται.

Αλλά και η εγκατάλειψη του δρομολογημένου έργου της εκμετάλλευσης των πλούσιων υδάτινων πόρων της περιοχής, με τις τελευταίες ακατανόητες αποφάσεις του δήμου Αμαρίου για κατάργηση του Φράγματος Φώτη (Ελενών-Γερακαρίου), που η λειτουργία του θα κάλυπτε με φυσική ροή τις αρδευτικές ανάγκες των Χωριών της ρίζας του Κέντρους και του Ασωμαθιανού Κάμπου.

Σημείωση.

Αξίζει να σημειωθούν δυο (2) αξιόλογες προσπάθειες στον χώρο της Σχολής Ασωμάτων των τελευταίων χρόνων.

Η προσπάθεια της Μητρόπολης Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων με την ανακαίνιση του Βυζαντινού Ναού και τη συντήρηση του οικοτροφείου, καθώς επίσης και της δημοτικής αρχής Συβρίτου με το Πάνακρον, που η λειτουργία του έδωσε κάποια ζωή στον τόπο, αλλά σήμερα έχει αφεθεί και αυτό στην τύχη του.

 

* Ο Μιχάλης Πετρακάκης είναι πρώην δήμαρχος Συβρίτου