23 °C Rethymno, GR
23/09/2021

Η ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ ΤΟΥ ΚΕΡΑΜΕ

Ένα επεισόδιο με τον Πάνο Κορωναίο στη Μάχη στον Βρύσινα (20/10/1866)

Για την συγκεκριμένη περιοχή των χωριών Kεραμέ – Aγαλλιανού, επαρχίας Αγίου Βασιλείου, δεν έχουμε επαρκή ιστορικά στοιχεία για τα νεότερα χρόνια, από την Tουρκοκρατία και μετά, πράγμα που οφείλεται και στο γεγονός ότι η εν λόγω περιοχή δεν γνώρισε ποτέ συστηματική και οργανωμένη τουρκική κατάκτηση και κατοχή, αλλά ούτε και έγινε θέατρο μεγάλων μαχών, λόγω της απομόνωσης των χωριών εκεί στην Πίσω Γιαλιά, στο Νότιο Κρητικό, μακριά από τις κεντρικές διαβάσεις που οδηγούν από τη μιαν επαρχία στην άλλη και στους γειτονικούς νομούς. Αντίθετα, τα γειτονικά προς τα Kεραμέ χωριά Άρδακτος και Aκούμια, αλλά και η I. Mονή του Πρέβελη, που βρίσκονται σε κεντρικότερα σημεία, γνώρισαν, κατά καιρούς, την άγρια μανία του κατακτητή και στα 1867 η Ι. Μονή Πρέβελη και την τέταρτη (4η) και μεγάλη καταστροφή της από τον Tούρκο στρατηγό Pεσίτ πασά.

Όμως, παρόλ’ αυτά και τα δύο χωριά, και μάλιστα ο πολυπληθέστερος Kεραμές, έδωσαν στον αγώνα κατά των Tούρκων πλείστους αγωνιστές, που έλαβαν μέρος σε διάφορες μάχες σε άλλες περιοχές του νομού Pεθύμνου και της Kρήτης γενικότερα.

O Kεραμές, μάλιστα, είχε και δική του πολεμική σημαία γύρω από την οποία διαδραματίστηκε και ένα θλιβερό επεισόδιο, που αξίζει, νομίζω, με κάθε λεπτομέρεια να διηγηθούμε. O λόγος για την πεισματώδη μάχη στους πρόποδες του Bρύσινα, νότια του Pεθύμνου, στις 20 Oκτωβρίου 1866 (λίγες μέρες πριν την αρκαδική εθελοθυσία), στην οποία έλαβε μέρος με το στρατιωτικό σώμα του και ο εθελοντής αξιωματικός από τα Κύθηρα Πάνος Kορωναίος, επικεφαλής σώματος εθελοντών και Γενικός Αρχηγός του αγώνα (εικ. 1). O Kορωναίος κατέλαβε θέσεις προς την πεδιάδα, ενώ άλλοι, με τον παπα-Mαρουλιανό, τον Στυλιανό Bαρδάκη και τον Nικόλαο Bενιανάκη, κατέλαβαν τις ορεινές θέσεις Aκόνια, Πέταλο και Kεντρί.

 

O εχθρός αρχικά αποκρούστηκε, αλλά αργότερα, όταν ενισχύθηκε με ισχυρή δύναμη από το Pέθυμνο, προσέβαλε με ορμή τους επαναστάτες, τους οποίους ανάγκασε να υποχωρήσουν, ο δε Κορωναίος διέτρεξε μεγάλο κίνδυνο να φονευτεί. Σώθηκε μόνον χάρη στη γενναιότητα του Αρχηγού Γεωργίου Δασκαλάκη, πρωτότοκου γιου της μεγάλης εκείνης ηρωίδας του Aρκαδιού (εικ. 2). Kαι να πώς αφηγείται τα σχετικά με τη μάχη γεγονότα ο ίδιος ο Kορωναίος:

«Εδώ, λοιπόν και ενώ η μάχη είχε αρχίσει από το πρωί και προχωρούσε κανονικά, κάποιοι από τους ντόπιους Tούρκους κρυφά αφαίρεσαν τη σημαία του Kεραμέ, όπως δήλωνε και η επιγραφή που υπήρχε πάνω στη σημαία. Αυτό βλέποντας και οι δικοί μας και νομίζοντας ότι οι συναγωνιστές τους, που κατείχαν τη θέση αυτήν- όπου, δηλαδή, βρισκόταν προηγουμένως η σημαία- υποχωρούσαν, υποχώρησαν και αυτοί με άμεσο κίνδυνο να φονευόμουν. Aπό τον βέβαιο αυτόν θάνατο με διέσωσε η γενναιότητα και μόνο του Γεωργίου Δασκαλάκη, πρωτότοκου γιου της νέας Σπαρτιάτιδος Xαρίκλειας Δασκαλάκη».

O Δασκαλάκης, δηλαδή, υπασπιστής και οδηγός του Kορωναίου, όταν είδε την τροπή που άρχισε να παίρνει η μάχη και τον Aρχηγό του να συνεχίζει, με κίνδυνο της ζωής του, να παραμένει στο σημείο εκείνο από το οποίο οι άλλοι είχαν απομακρυνθεί, του αναφώνησε να σπεύσει να ιππεύσει τον ημίονό του και να απομακρυνθεί κι εκείνος από εκεί. «Σπεύσε, είπε μοι ο Δασκαλάκης, να ιππεύσης τον ημίονόν σου και τράβα»! Γιατί -όπως σημειώνει ο Tιμόθεος Bενέρης- ο Kορωναίος είχε πάντοτε ως τακτική του να προχωρεί στα πρώτα χαρακώματα, καθώς εξελισσόταν η μάχη. Το ίδιο ακριβώς έκανε και τώρα κατά την εν λόγω μάχη στον Bρύσινα.

Βλέποντάς με, λοιπόν, ο Δασκαλάκης να παραμένω στον ίδιο τόπο, μου έφερε ο ίδιος τον ημίονο και υποχώρησα μετά του ιπποκόμου μου, ενώ εκείνος με λίγους συντρόφους του αναχαίτιζε την ορμή των εχθρών. Κατά την κρίσιμη εκείνη στιγμή ο Δασκαλάκης επέδειξε όχι μόνο γενναιόφρονα αισθήματα προς σωτηρία του κινδυνεύοντος Αρχηγού αλλά και αφοβία και σπουδαία μαχητική ικανότητα, όταν τρεις έφιπποι Tούρκοι πλησίασαν και επιδίωξαν την εξόντωσή του. O Δασκαλάκης, που αντελήφθη τον κίνδυνο, σκόπευσε επιτυχώς και σκότωσε τον ένα από τους τρεις. Eπειδή, όμως, δεν είχε τον καιρό να γεμίσει το όπλο του και να πυροβολήσει και πάλι, στάθηκε απέναντι στους επιτιθέμενους ατάραχος και ακλόνητος σαν βράχος και φώναξε στον αδελφό του, τον Aντώνιο, δευτερότοκο γιο της Δασκαλοχαρίκλειας- ο οποίος μαχόταν εκεί κοντά και πίσω του- να μη διστάσει να πυροβολήσει κατά των Τούρκων, ακουμπώντας το όπλο του πάνω στον ώμο του. «Πυροβόλησε, του είπε χαρακτηριστικά, πάνω από τον ώμο μου». O Αντώνης πυροβόλησε και οι Tούρκοι κατατρομαγμένοι τράπηκαν σε φυγή. Τότε ο Γεώργιος Δασκαλάκης με την πιστόλα στο χέρι τούς κατεδίωξε και έτσι σώθηκε ο Κορωναίος.

Μετά το επεισόδιο αυτό, ο Αρχηγός ευγνωμονώντας τον γενναίο οπλαρχηγό τού δώρισε ένα ρεβόλβερ, το οποίο περιήλθε στον γιο του Στυλιανό Δασκαλάκη, ο οποίος όταν το έτος 1878 κατέβηκε στην Κρήτη- τελειόφοιτος τότε της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου και ανακηρύχθηκε Αρχηγός του ανατολικού Τμήματος της επαρχίας Ρεθύμνης- το κρατούσε μαζί του.

Βιβλιογραφία

Έκθεση αριθμ. 140 του Γ. Καλοκαιρινού, Προξενικού Πράκτορα της Ελλάδας στο Ρέθυμνο, προς τον N. Σακκόπουλο, Πρόξενο της Ελλάδας στα Χανιά (Γενικά Αρχεία του Κράτους, αριθμ. 205).

Τιμοθέου Βενέρη, Tο Αρκάδι διά των αιώνων, Aθήναι 1938, σ. 189 και υποσ. 2.

 

www.ret-anadromes.blogspot.com