Η πολιτική αποτελεί τη σπουδαιότερη κοινωνική διεργασία, καθώς μέσα από την άσκησή της ορίζονται οι μορφές κοινωνικής ζωής και το ίδιο το δικαίωμα της ελευθερίας. Ο George Lakoff στο Moral Politics προσεγγίζει μεταφορικά το κράτος ως οικογένεια, όπου η πολιτική ηγεσία έχει το ρόλο των γονέων. Χρησιμοποιεί έτσι δύο μεταφορικά σχήματα για να ερμηνεύσει το πεδίο διακυβέρνησης. Το μοντέλο του Αυστηρού Πατέρα, ανάλογο της συντηρητικής διακυβέρνησης και στον αντίποδα, το μοντέλο του Ευπροσήγορου Γονέα, ανάλογο φιλελεύθερων μορφών διακυβέρνησης. Η άσκηση εξουσίας στη βάση του πρώτου μοντέλου, σύμφωνα με τον Lakoff, προϋποθέτει παραδοχές όπως: είναι σημαντική η διατήρηση της «τάξης» και αυτό συμβαίνει με την υποστήριξη του ίδιου του συστήματος εξουσίας. Επίσης, το σύστημα εξουσίας λειτουργεί για την προστασία των υποκειμένων του μέσω κατάλληλων τρόπων συμμόρφωσης και πειθαρχίας. Η άσκηση εξουσίας έχει ως στόχο να δημιουργήσει πιο «πειθαρχημένους» ανθρώπους, δηλαδή το «σωστό είδος ανθρώπων» για το δικό τους καλό και το καλό των άλλων. Το δεύτερο μοντέλο δίνει έμφαση στην καλλιέργεια δεξιοτήτων που θα οδηγήσουν τα «μέλη της οικογένειας» να αναπτύξουν κοινωνική συνείδηση και σεβασμό προς το σύνολο, χωρίς το φόβο της τιμωρίας αλλά επειδή έτσι είναι το σωστό!
Υπό το φως του τρόπου που οι κυβερνήσεις διαχειρίζονται την πανδημία του κορωνοϊού θα έλεγα ότι στάση Ευπροσήγορου Γονέα δείχνει προς το παρόν η κυβέρνηση της Σουηδίας. Στον αντίποδα ο Βίκτορ Όρμπαν, πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, κερδίζει αναμφισβήτητα τον τίτλο του Αυστηρότερου Πατέρα, σε βαθμό που να κατηγορείται από ομολόγους του, μεταξύ των οποίων και ο κ. Μητσοτάκης, για σαφή παραβίαση των ιδρυτικών αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας και των ευρωπαϊκών αξιών!
Κατά γενική ομολογία η χώρα μας ήταν από τις πρώτες που πήρε αυστηρά μέτρα. Η κυβέρνηση γνώριζε ότι το σύστημα υγείας δε θα άντεχε, πάλεψε για λίγο ανάμεσα στην πίστη και την επιστήμη αλλά νωρίς νωρίς έκλεισε σχολεία, χώρους εστίασης και αναψυχής, εμπορικά καταστήματα, απαγόρευσε τις «άσκοπες» μετακινήσεις των πολιτών και στο τέλος ακόμη και το θαλάσσιο μπάνιο! Κάθε φορά η επιβολή αυστηρότερων μέτρων φαίνεται να ακολουθεί τη διαδρομή: περιοριστικά μέτρα, ανάδειξη στα ΜΜΕ παραβάσεων των μέτρων αυτών από μειοψηφία πολιτών και καλλιέργεια φόβου, αυστηρότερα μέτρα για όλους. Σα να μπαίνουν τιμωρία τα παιδιά επειδή ένα αδελφάκι δε σκούπισε τα πόδια και λέρωσε το χαλί. Κερδίζουμε, θεωρητικά, τον πόλεμο απέναντι στον ιό και στο βωμό αυστηρότερων μέτρων χάνουμε πολλές καθημερινές μάχες στο πεδίο της οικονομίας, της ψυχικής υγείας ακόμη και της κοινωνικής συμβίωσης και αλληλεγγύης. Όσο περισσότερο κλεινόμαστε φοβισμένοι μέσα, τόσο πιο δύσπιστα κοιτούμε αυτόν που είναι «έξω». Όσο περισσότερο ακούμε για τους «απείθαρχους» τόσο πιο εύκολα δεχόμαστε νέα μέτρα «συμμόρφωσης». Ας μη ξεγελιόμαστε, μεγαλώνουμε με το Θούριο αλλά εν τέλη αυστηρό πατέρα έχει και η δική μας οικογένεια. Έρχονται αυστηρότερα μέτρα λοιπόν, όχι γιατί χρειάζονται αφού οι περισσότεροι έχουν συμμορφωθεί, όπως ακούμε από «επίσημα χείλη», αλλά γιατί οι γονείς δεν έχουν όρεξη να δουλέψουν παιδαγωγικά με τα παιδιά τους, είτε εκ πεποιθήσεως, είτε από άγνοια, είτε από αδιαφορία. Διαλέξτε και πάρτε.
Σημ. Αφιερώνω το κείμενο στη μνήμη του πατέρα μου, φανατικού χειμερινού κολυμβητή! Τρία χρόνια από το τελευταίο Πάσχα στο χωριό πατέρα!
