Τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κατά τόπους υπηρεσίες των Γενικών Αρχείων του Κράτους έχουν επανειλημμένα αναδειχθεί δημοσιογραφικά χωρίς ωστόσο να έχει ανταποκριθεί το κεντρικό κράτος ως προς την επίλυση τους. Το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης δε, στα Χανιά, όπου διασώζεται ένας μεγάλος πλούτος εγγράφων και άλλων ιστορικών ντοκουμέντων, στεγάζεται σε ένα κτίριο που λόγω μη συντήρησης του έχει καταστεί εντελώς ακατάλληλο, με κίνδυνο να καταστραφεί το σπουδαίο αρχειακό υλικό, το προσωπικό είναι ελάχιστο ενώ χωρίς κρατική χρηματοδότηση το Ι.Α.Κ. αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα αδυνατώντας να ανταπεξέλθει στα λειτουργικά του έξοδα.
Παρά το γεγονός ότι από τον Μάιο του 2020 βουλευτές του ΚΚΕ έχουν καταθέσει ερώτηση σχετικά με το μέλλον του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης, απάντηση δεν έχουν λάβει ακόμη. Έτσι, επανέρχονται σήμερα με νεώτερη παρέμβαση τους προς την υπουργό Παιδείας, οι βουλευτές του ΚΚΕ, Συντυχάκης Μανώλης, Κομνηνάκα Μαρία και Μανωλάκου Διαμάντω, ζητώντας να μάθουν για ποιο λόγο παρατηρείται αυτή η απαξίωση για το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης και εάν προτίθεται η κυβέρνηση να πάρει μέτρα για την απρόσκοπτη λειτουργία του.
Αναλυτικά, στο κείμενο της ερώτησης τους, οι βουλευτές αναδεικνύοντας τα σοβαρά προβλήματα τόσο των κατά τόπους Γ.Α.Κ. όσο όμως ειδικότερα του Ι.Α.Κ. αναφέρουν:
«Τόσο στην Κεντρική Υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους (Γ.Α.Κ) όσο και στα κατά τόπους Γ.Α.Κ, όπως είναι και το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης παράγεται σημαντικό έργο όσον αφορά τη συγκέντρωση, τη διάσωση, συντήρηση, την επιστημονική τεκμηρίωση και ανάδειξη του υλικού. Υπάρχουν, όμως, ελλείψεις σε έμψυχο δυναμικό, υποδομές και σε κρατική χρηματοδότηση ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις του έργου που επιτελούν, την ανάδειξη των αρχειακών θησαυρών και την απόδοσή τους στην επιστημονική και άλλη έρευνα. Σήμα κινδύνου για τις τεράστιες ελλείψεις και τα σοβαρά προβλήματα εκπέμπει το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης (Ι.Α.Κ) στα Χανιά, που αποτελεί περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους και θεωρείται το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο από τα περιφερειακά αρχεία της χώρας σε αριθμό και πλούτο εγγράφων και άλλων ντοκουμέντων, με 100 χρόνια ζωής και προσφοράς.
Η κυβέρνηση τηρεί σιγή και δε δίνει απαντήσεις για την απαράδεκτη κατάσταση, που επικρατεί επί σειρά ετών στο Ι.Α.Κ.. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν έχει ακόμη απαντήσει την από 27/05/2020 σχετική ερώτηση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ.
Είναι τέτοια η απαξίωση του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης (Ι.Α.Κ.) και η ανεπίτρεπτη κατάσταση που επικρατεί, ώστε να έχει σταματήσει να παραλαμβάνει αρχεία λόγω έλλειψης χώρου. Ειδικότερα, στεγάζεται σε νεοκλασικό κτίριο, το οποίο δεν πληροί τις προϋποθέσεις φύλαξης του πολύτιμου αρχειακού υλικού. Υπάρχει έλλειψη χώρων, προβλήματα υγρασίας του κτιρίου, που είναι ασυντήρητο, με διαχρονική ευθύνη όλων των κυβερνήσεων. Πολλά σπάνια και πολύτιμα ντοκουμέντα κινδυνεύουν, αφού βρίσκονται εκτεθειμένα στη μούχλα. Το αρχειακό υλικό είναι «στοιβαγμένο» ακόμη και στους διαδρόμους μεταξύ των αρχειοστασίων, χωρίς δυνατότητα εύκολης πρόσβασης σε αυτό, δυσχεραίνοντας έτσι την επιστημονική έρευνα, τη διάθεση και την αξιοποίηση όλου αυτού του αρχειακού πλούτου από το κοινό και τους ερευνητές. Συνάμα, το αρχειακό υλικό είναι ουσιαστικά αφύλακτο και με τραγικές ελλείψεις προστασίας. Για παράδειγμα, πρόσφατα, υπήρξε κίνδυνος καταστροφής των πολύτιμων αρχείων, λόγω μη εφαρμογής μυοκτονίας, η οποία έγινε εντέλει με έξοδα των εργαζόμενων!
Επιπλέον, το προσωπικό της υπηρεσίας του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης είναι ανεπαρκέστατο, αφού για τη συντήρηση του αρχείου υπάρχουν μόνο τρεις εργαζόμενοι, που εργάζονται σε αντίξοες συνθήκες. Το Ι.Α.Κ. δε διαθέτει ούτε προσωπικό καθαριότητας, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι που έχουν την ευθύνη για το αρχειακό υλικό να έχουν αναλάβει και την καθαριότητα των χώρων. Εκτός των παραπάνω, το αρμόδιο υπουργείο Παιδείας, στο οποίο υπάγεται το ΙΑΚ, δεν χρηματοδοτεί ούτε τα λειτουργικά έξοδα, σε βαθμό που να μην καλύπτονται οι ανάγκες ακόμη και για την προμήθεια αναλώσιμων πχ μελάνια, φωτοτυπίες κτλ. Μάλιστα τα προβλήματα με τις προμήθειες αυτές οξύνθηκαν, καθώς η ευθύνη έχει μεταφερθεί στην Κεντρική Υπηρεσία, ενώ κατά καιρούς υπήρξαν προβλήματα και με την πληρωμή των ενοικίων, των λογαριασμών τηλεφώνου, ρεύματος κτλ.
Διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις φαίνεται να αδιαφορούν για τις απαραίτητες προϋποθέσεις προστασίας του αρχειακού υλικού και απρόσκοπτης λειτουργίας του Ι.Α.Κ., ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις του έργου που επιτελεί, την ανάδειξη των αρχειακών θησαυρών και την απόδοσή τους στην επιστημονική και άλλη έρευνα».
Και καταλήγουν οι βουλευτές ερωτώντας την υπουργό Παιδείας ποια μέτρα προτίθεται να πάρει η Κυβέρνηση για:
– Για τη στελέχωσή του ΓΑΚ και όλων των περιφερειακών υπηρεσιών του με κρατική ευθύνη και χρηματοδότηση, με όλο το απαραίτητο μόνιμο εξειδικευμένο και βοηθητικό προσωπικό και την πλήρη κάλυψη όλων των λειτουργικών του αναγκών από τον κρατικό προϋπολογισμό.
– Για την άμεση συντήρηση του υπάρχοντος κτιρίου στέγασης του ΙΑΚ, ώστε να διαμορφωθούν συνθήκες ασφαλούς φύλαξης του πολύτιμου αρχειακού υλικού και κατάλληλες συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους.
– Για την εξεύρεση κατάλληλου χώρου και ανέγερση νέου κτιρίου για τη στέγαση του ΙΑΚ, ώστε να πληρούνται οι προϋποθέσεις εύρυθμης λειτουργίας του και απρόσκοπτης πρόσβασης του κρητικού λαού.
– Για τη στήριξη της επιβεβλημένης ψηφιοποίησης του αρχειακού του υλικού, η οποία διευκολύνει την επιστημονική έρευνα και προστατεύει τα αρχεία από την έκθεση στη διαδικασία της ανάγνωσης.
