23 °C Rethymno, GR
23/09/2021

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΟΣ ΤΩΝ Γ. ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗ - Τ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ - ΕΡ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΥ

«Ο Μίκης Θεοδωράκης και η Κρήτη»

Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες από τις εκδόσεις «ΠΕΚ-Πυξίδα της Πόλης», την ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ και τον Παγκρήτιο Σύλλογο «Φίλοι Μίκη Θεοδωράκη», το βιβλίο με τίτλο «Ο Μίκης Θεοδωράκης και η Κρήτη», που αποτυπώνει την σχέση του Μίκη με την Κρήτη και το πνεύμα της.

Το βιβλίο αποτελείται από τέσσερα κείμενα, τα οποία υπογράψουν τρεις διαφορετικοί συγγραφείς με κοινό τους στοιχείο τη μελέτη του Θεοδωράκη από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Τα δύο πρώτα ανήκουν στον Γιώργο Αγοραστάκη, πρόεδρο του Παγκρητίου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη και έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες μελετητές του έργου του. Στο πρώτο από αυτά, με τίτλο «Ο Κρητικός Μίκης Θεοδωράκης», ο Αγοραστάκης παρουσιάζει τη γενεαλογία του Μίκη, την διαπαιδαγώγησή του, την σχέση του με την Κρήτη και με την Κρητική Μουσική, αποδεικνύοντας ότι η κρητική ταυτότητα του συνθέτη δημιουργήθηκε και σμιλεύτηκε από τα μικράτα του και είναι ισχυρή στην προσωπικότητα και το έργο του. «Η «άνω Κρήτη» -γράφει- είναι η «έσω φωνή» του Θεοδωράκη, που δουλεύει μέσα του ως «κατηγορηματική προσταγή», που τον ωθεί στο κοινωνικό, πολιτικό, καλλιτεχνικό, κι εθνικό πεδίο και του υπαγορεύει το αγωνιστικό «χρέος»…»

Το δεύτερο κείμενο είναι μια μελέτη πάνω στο πλέον εμβληματικό έργο του νεοελληνικού πολιτισμού, με παγκόσμια απήχηση, στον «Ζορμπά» και τα διαφορετικά πρόσωπα που αυτός παρουσιάζει ως φυσική παρουσία, ως ήρωας του Καζαντζάκη, ως κινηματογραφικός ήρωας και τέλος ως «ο Μουσικός Ζορμπάς του Μίκη Θεοδωράκη» εκεί όπου ο ήρωας μετατρέπεται από τον Συνθέτη στον Φορέα ενός Κρητικού κι Ελληνικού ύμνου στη χαρά της ζωής.

Το τρίτο κείμενο ανήκει στην Τατιάνα Παπαγεωργίου. Η Παπαγεωργίου, Διδάκτωρ Μουσικολογίας με ερευνητικό θέμα τη Μουσική του Θεοδωράκη, έχοντας στο ενεργητικό της αρκετές συναυλίες στις οποίες είναι σολίστ στο πιάνο και ο Μίκης διευθύνει την ορχήστρα, με τη μουσικολογική της ανάλυση «Κρήτη και Ελληνικότητα στο Μουσικό Έργο του Μίκη Θεοδωράκη», αναδεικνύει την ελληνική μουσική παράδοση,την ελληνική αισθητική, την Κρητική μουσική, που βρίσκονται πίσω από τις νότες των Μουσικών Δημιουργιών του, δίνοντάς τους το δικό τους ιδιαίτερο χρώμα.

«Ο Θεοδωράκης-γράφει η Παπαγεωργίου- πρωτίστως στοχεύει να ανακαλύψει, να αποκωδικοποιήσει και στη συνέχεια να μεταλαμπαδεύσει τα «συστατικά» του ελληνικού πνεύματος και της ελληνικής ψυχής, όπως διατηρήθηκαν σε αυτή την κληρονομιά από γενιά σε γενιά μέσα στους αιώνες…» θεωρώντας ότι «η μουσική αποτελεί ένα ισχυρό διαχρονικό μέσο για την προώθηση και την διαχρονική επιβίωση του πνεύματος του ελληνικού πολιτισμού».

Τέλος, το τέταρτο κείμενο γράφει ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της σύγχρονης Ελλάδας, με τεράστιο έργο στον Τομέα της Νέας Ελληνικής Φιλολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, ο Καθηγητής Ερατοσθένης Καψωμένος. Ο Καψωμένος ερευνά, και καταγράφει μέσα από όλα τα είδη κειμένων που έχει συγγράφει ο Μίκης, τα πολιτικά, τα μουσικά, τα πολιτιστικά και τα λογοτεχνικά, τις αξίες που συνιστούν τη νεοελληνική πολιτισμική παράδοση, διαπιστώνοντας ότι ο Θεοδωράκης τις κουβαλά μέσα του, κι έτσι γίνεται «κυριολεκτικά μια ζωντανή συνείδηση της Ρωμιοσύνης».

Οι αρχές και οι αξίες τα πρότυπα που συγκροτούν την κρητική και την ελληνική ταυτότητα πραγματώνονται από τον Μίκη Θεοδωράκη, τόσο στο έργο του, όσο και στη ζωή του. Και όπως γράφει και πάλι ο Καψωμένος, «με αυτά τα πρότυπα και με αυτές τις αξίες το έργο του Μίκη Θεοδωράκη κέρδισε την παγκόσμια αποδοχή. Ο Μίκης έγινε οικουμενικός με το μόνο τρόπο που μπορεί κανείς να το πετύχει: υλοποιώντας στη ζωή και στην τέχνη του, με τρόπο αυθεντικό, τις αρχές και τις αξίες που συνιστούν την τοπική και εθνική ταυτότητα και ιδιοσυστασία».

«Με το ντουφέκι και με τη λύρα στο χέρι»

Σε απόσπασμα του βιβλίου, στον επίλογο του 1ου κεφαλαίου «Μίκης Θεοδωράκης: Μουσικός κι Επαναστάτης, Επαναστάτης Μουσικός», ο Γιώργος Αγοραστάκης, γράφει για τον Μίκη Θεοδωράκη:

«Ο Μίκης Θεοδωράκης έδειξε στην πράξη ότι είναι ένας μεγάλος Κρητικός, ένας θαρραλέος μαχητής και πρωτοπόρος καλλιτέχνης, συνεπαρμένος από οράματα κοινωνικής αλλαγής και ελληνικής πολιτιστικής ανέλιξης.

Διαπαιδαγωγημένος Κρητικά, είχε μάθει από μικρός ν’ αντιστέκεται, να εναντιώνεται κι όχι να υποτάσσεται. Να μάχεται και να μην υποχωρεί, να μένει κι όχι να φεύγει. Δεν υπέκυψε ποτέ, δεν δείλιασε, δεν κρύφτηκε, δεν πρόδωσε ποτέ το πιστεύω του και δεν συμβιβάστηκε.

Η εξέγερση και η επανάσταση, η ανατροπή και η αντίσταση είναι στο αίμα του, από την Κρητική του ρίζα. Ως επαναστάτης έχει ακλόνητη πίστη στον σκοπό του. Μπαίνει στη φωτιά για να υπερασπιστεί τις αξίες και τις ιδέες του και είναι έτοιμος να υποστεί τις συνέπειες των πράξεων του. Δεν κάθεται παράμερα όπως συνήθως πράττουν οι καλλιτέχνες, οι λογοτέχνες. Του ταιριάζει η κρητική μαντινάδα από τον Ερωτόκριτο [253] που λέει:

Ήταν «εκείνο το πουλί που στη φωτιά σιμώνει

καίγεται, κι άθος γίνεται, και πάλιν ξανανιώνει»

Όταν η ιστορία τον χρειάζεται είναι εκεί και με το ντουφέκι και με τη λύρα στο χέρι. Ηγετικός, μαχητής της πρώτης γραμμής, δεν υποστηρίζει από απόσταση τον αγώνα των άλλων, δεν είναι των μετόπισθεν, δεν είναι ποτέ ένας παρατηρητής κι ένας κατήγορος της κοινωνικής και πολιτικής αδικίας, αλλά ένας μαχητής για την αλλαγή, πρώτα των συνειδήσεων και μετά των καταστάσεων. Μ’ αυτή την έννοια δεν μοιάζει με κανένα άλλο μεγάλο συνθέτη στον κόσμο.

Και στην Τέχνη σκέφτεται και ενεργεί με τον ίδιο τρόπο, όπως και στην ζωή. Ο στόχος του είναι μέσω της μουσικής του να αναδημιουργήσει την πραγματικότητα, για να την αλλάξει. Δεν αρκείται να γράψει τραγούδια και μουσική, αλλά επιχειρεί να αλλάξει την ελληνική μουσική και τα καταφέρνει.

Ως μαρξιστής φαίνεται να έχει ασπασθεί την ενδέκατη αρχή του Μαρξ για τον Φόιερμπαχ (Ludwig von Feuerbach). Δεν προσπαθεί μόνο να εκφράσει και να ερμηνεύσει τον κόσμο, αλλά και να τον αλλάξει.

Γι’ αυτό και οι ιδιότητες που προσδίδει στον εαυτό του, του Επαναστάτη και του Μουσικού, είναι αλληλένδετες και ισοδύναμες».

Πληροφορίες βιβλίου

Σχήμα: 17Χ24

Σελίδες: 191

Έτος Έκδοσης: 2021

ISBN: 978-618-5364-37-3

Τιμή: 15:90