Η μόλυνση ή ρύπανση της θάλασσας αναφέρεται στις επιβλαβείς επιπτώσεις που συμβαίνουν από την εισχώρηση στη θάλασσα- ωκεανούς διαφόρων διαφόρων απορριμάτων, όπως βιομηχανικών αποβλήτων, πλαστικών, γεωργικών(λιπασμάτων,φυτοφαρμάκων), οικιστικών αποβλήτων κ.λπ.
Σύμφωνα με το περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών «Ως θαλάσσια απορρίμματα χαρακτηρίζουμε οποιαδήποτε κατασκευασμένα ή επεξεργασμένα στερεά υλικά που έχουν απορριφθεί, αποτεθεί ή εγκαταλειφθεί στο θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον. Τα θαλάσσια απορρίμματα αποτελούνται από αντικείμενα που έχουν παρασκευαστεί ή χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο και έχουν εγκαταλειφθεί εκ προθέσεως στη θάλασσα, σε ποταμούς ή παραλίες, που έχουν μεταφερθεί έμμεσα στη θάλασσα, μέσω ποταμών, αποχετευτικών δικτύων, ομβρίων υδάτων ή ανέμων που έχουν ατυχώς χαθεί, συμπεριλαμβανομένων αυτών που χαθεί στη θάλασσα σε διάρκεια κακών καιρικών συνθηκών (αλιευτικά εργαλεία, εμπορεύματα) ή που έχουν αφεθεί εκ προθέσεως από ανθρώπους σε παραλίες και ακτές».
Η Ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική, κατατάσσει τα απορρίμματα μεταξύ των βασικών και σημαντικών επιπτώσεων που υφίστανται τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι οποίες θα πρέπει να περιοριστούν προκειμένου να επιτευχθεί η καλή περιβαλλοντική κατάσταση των Οικοσυστημάτων σε κλειστές θαλάσσιες ζώνες και ωκεανούς, για το μέλλον των νέων γενεών. Αντιλαμβάνεται κανείς τι συμβαίνει σήμερα στη Μεσόγειο Θάλασσα, όπου ζουν περί τα 520 εκατομμύρια άνθρωποι και από αυτά τα 150 εκ. είναι συγκεντρωμένα σε παράκτιες περιοχές ή κοντά σε αυτές και κατά την διάρκεια του θέρους κατά 200 εκ. με τους επισκέπτες.
Τούτο αποτελεί ένα τεράστιο πρόβλημα, διότι χιλιάδες τόννοι απορριμμάτων, κάθε χρόνο καταλήγουν στη θάλασσα της Μεσογείου. Το ευχάριστο είναι το γεγονός ότι το πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης βρίσκεται στα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου και συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των ερευνητών, θεσμικών παραγόντων, μη κυβερνητικών οργανώσεων (Μ.Κ.Ο). Επίσης η ΕΕ και τα Ηνωμένα Έθνη, έχουν σκύψει πάνω στο αυτό το τεράστιο πρόβλημα.
Όπως διαβάσαμε παραπάνω, κάποιες αιτίες μόλυνσης της θάλασσας, καθόσον είναι εκτεταμένες σε περιγραφή και για να μην μακρηγορήσουμε και κουραστούμε, σε πρώτη φάση θα γίνει αναφορά στην μόλυνση που φέρει και ο άνθρωπος μεγάλη ευθύνη, την μόλυνση από πλαστικά
Πράγματι μία από τις σπουδαιότερες αιτίες της μόλυνσης της θάλασσας, τα τελευταία τριάντα χρόνια, είναι τα πλαστικά απόβλητα, τα οποία μολύνουν όλο και περισσότερο τους ωκεανούς, που σύμφωνα με υπολογισμούς το 2050 οι θάλασσες θα περιέχουν περισσότερα πλαστικά από ότι ψάρια
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει συνεχώς προτάσεις για την επεξεργασία των μικροπλαστικών που έχουν δημιουργηθεί στις θάλασσες, από την διάσπαση των διαφόρων πλαστικών προϊόντων που έχουν αποβληθεί σε αυτές, προκειμένου να μειωθούν από το περιβάλλον
Υπολογίζεται ότι περισσότερα από150 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών υπάρχουν σήμερα στους ωκεανούς και ότι 4,8-12,7 εκ. τόνοι πλαστικού καταλήγουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς
Τα προβλήματα που προκαλούνται από τα πλαστικά μέσα
1) Θαλάσσια ζωή
Τα πλαστικά μέσα που είναι στη θάλασσα διαλυμένα, καταπίνονται από ζωντανούς θαλάσσιους οργανισμούς ή εμπλέκονται σε αυτά. Αποικοδομούνται οι οικότοποι. Τα χημικά από τα οποία είναι κατασκευασμένα τα πλαστικά αντικείμενα, διαχέονται στο θαλασσινό νερό, με αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση όλων των θαλάσσιων οργανισμών και κατ επέκταση του ανθρώπου, ο οποίος διατρέφεται από αυτούς.
2) Ανθρώπινη υγεία
Όπως είδαμε παραπάνω με τη διάχυση των χημικών στοιχείων στο θαλασσινό νερό, που είναι κατασκευασμένα τα πλαστικά αντικείμενα, μέσω της τροφικής αλυσίδας μολύνεται ο ανθρώπινος οργανισμός.
Από τα παραπάνω προκύπτει το συμπέρασμα, ότι οι άνθρωποι εμμέσως δηλητηριάζονται από χημικά προϊόντα, καταναλώνοντας ιχθύς ή άλλα προϊόντα μολυσμένης θαλάσσης. Μόνον οι καθαρές θάλασσες μας εξασφαλίζουν υγιεινά προϊόντα.
Μέτρα που πρέπει να επιβάλλονται
– Πλήρης κατάργηση των πλαστικών μιας χρήσης.
Σημειώνεται ότι πλαστικά μιας χρήσης είναι:
Μπουκάλια και καπάκια, αποτσίγαρα, μπατονέτες, συσκευασίες για διάφορα σνακ, υγειονομικές εφαρμογές(σερβιέτες, ταμπόν κλπ), πλαστικές σακούλες,μαχαιροπίρουνα, καλαμάκια, αναδευτήρες, πλαστικά ποτήρια, μπαλόνια, δοχεία τροφίμων συμπεριλαμβανομένων των συσκευασιών γρήγορου φαγητού.
– Περιορισμός της χρήσης πλαστικών τροφίμων.
μέσω της προσφοράς εναλλακτικών προϊόντων στα σημεία πώλησης, ακόμη και με επιβολή επιβάρυνσης από κάποιο τέλος στα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης.
– Υποχρέωση των κατασκευαστών για να συμμετέχουν στο κόστος της διαχείρισης αποβλήτων και καθαρισμού.
– Υποχρέωση των κρατών μελών να συλλέγουν το 90% των πλαστικών δοχείων για ποτά από το 2025 π.χ μέσω συστημάτων εγγύησης και επιστροφής.
– Υποχρέωση τυποποιημένης επισήμανσης, η οποία θα αναφέρει τον τρόπο διάθεσης των σχετικών αποβλήτων, τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του προϊόντος.
– Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης των καταναλωτών.
Όσον αφορά τα αλιευτικά εργαλεία, τα οποία αποτελούνται 27% όλων των απορριμμάτων στις παραλίες, οι κατασκευαστές πλαστικών αλιευτικών εργαλείων, θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος της συλλογής των αποβλήτων από τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής,καθώς και το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας τους. Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να συλλέγουν τουλάχιστον το 50% των απολεσθέντων αλιευτικών εργαλείων κάθε χρόνο και να ανακυκλώνουν το 15% έως το 2026.
Οι επιπτώσεις των θαλάσσιων απορριμμάτων στην αλιεία, στα οικοσυστήματα, στους ανθρώπους γενικότερα, είναι σημαντικές, γι αυτό σε ψήφισμα που υιοθετήθηκε στις 25 Μαρτίου 2021,το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τη λήψη μέτρων για την άμεση μείωση των θαλασσίων απορριμμάτων, με τον άμεσο περιορισμό των πλαστικών μιας χρήσης.
Ο καθένας από μας λοιπόν, ας λάβει υπόψη του όλα τα παραπάνω, πριν βρεθούμε σε αδιέξοδο.
Πηγές
-Al Overvieu
-European Parliament
* Ο Αναστάσιος Τριποδιανάκης είναι χημικός (Τ.Υπ. Αγοράς Τροφίμων)
