Αδυναμία εξόφλησης των χρεών για δανειολήπτες, ανεξάρτητα από την ρύθμιση των 72 δόσεων
Σε άμεσο ρυθμιστή του βιοτικού επιπέδου, της πρόσβασης σε αγαθά, υπηρεσίες και ανέσεις και στον ίδιο τον ρόλο των ανθρώπων μέσα στη σημερινή κοινωνία έχει εξελιχθεί η ακρίβεια, με τους τελευταίους μήνες να εντείνουν ακόμα περισσότερο την πίεση στα νοικοκυριά, περιορίζοντας την αγοραστική τους δύναμη. Εκτός της αναγκαίας αναθεώρησης των όρων διαβίωσης, η μικρή και μεσαία οικονομικά τάξη, αλλά και οι επιχειρήσεις καλούνται να περιορίσουν εκ νέου έξοδα, ως αποτέλεσμα ενός φαύλου κύκλου ανατιμήσεων, που επανέρχεται στο προσκήνιο ανάλογα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τις πληθωριστικές πιέσεις και τις κυβερνητικές πολιτικές. Το αυξανόμενο κόστος ζωής που επηρεάζει από τις αγορές στο σούπερ μάρκετ μέχρι τη στέγαση, την ενέργεια και τις βασικές υπηρεσίες αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση και για τα νοικοκυριά της Κρήτης, δημιουργώντας μία καθημερινότητα ασφυκτική, κατά την οποία ολοένα και περισσότεροι πολίτες δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και βασικές τους ανάγκες. Σύμφωνα με τη μηνιαία έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνών Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) τον Μάιο καταγράφηκαν μία σειρά από αυξήσεις σε προϊόντα, την ώρα που ο πληθωρισμός τον Απρίλιο ανήλθε στο 5,4% και τον Μάιο στο 5,2%. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις τον Μάιο καταγράφονται στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά κατά 8,5%, στις βρεφικές και παιδικές τροφές 5%, στα αλλαντικά 4,1%, στα κρέατα 3,6% και στα έτοιμα γεύματα κατά 3,6%, ενώ την ίδια ώρα αναμένονται αυξήσεις το επόμενο χρονικό διάστημα στον καφέ φίλτρου, στο ξύδι, στα τυροκομικά, στις κονσέρβες, το μέλι, τις σαλάτες, τις φρυγανιές, τα αλλαντικά, τις ελιές και τις ρυζογκοφρέτες. Κάποιες από αυτές τις ανατιμήσεις τονίζει ο ΙΕΛΚΑ ότι έχουν περάσει ήδη στα ράφια των σούπερ μάρκετ και αναμένονται να γίνουν αισθητές στους καταναλωτές μέσα στις επόμενες ημέρες. «Στην πραγματικότητα οι ανατιμήσεις δεν αφορούν μόνο τα σούπερ μάρκετ, αλλά σχεδόν τα πάντα. Στα σούπερ μάρκετ βλέπουμε διαρκώς έναν υπάλληλο να κρατάει το ηλεκτρονικό του μηχανάκι και να προχωρά σε ανατιμολογήσεις των προϊόντων. Αυτό που συμβουλεύουμε τους καταναλωτές είναι να είναι συγκεντρωμένοι όταν ψωνίζουν, να πηγαίνουν σε ώρες που θα αισθάνονται πιο ξεκούραστοι και άνετοι, να βλέπουν τις τιμές και τις αποδείξεις που λαμβάνουν, γιατί πολλές φορές άλλες τιμές βλέπουμε στο ράφι και άλλες στο ταμείο», σχολίασε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η πρόεδρος της Ένωσης Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης, Ιωάννα Μελάκη, συμπληρώνοντας επίσης ότι: «Το κρέας είναι απλησίαστο, ειδικά στα βοοειδή που έρχονται από ξένες χώρες. Όσον αφορά την ντόπια παραγωγή εκεί έχουμε ακόμα χαμηλές τιμές και γι’ αυτό συμβουλεύουμε τους καταναλωτές να προτιμούν τους τοπικούς παραγωγούς, που έχουν φθηνότερα και πιο υγιεινά προϊόντα και νόστιμα».
Εισοδηματικές ανισότητες με επίκεντρο την εκπαίδευση, τη στέγαση, την υγεία
Τη ίδια στιγμή που αρκετοί μισθωτοί και συνταξιούχοι καταναλωτές αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις πάγιες υποχρεώσεις τους, πόσο μάλλον να εξασφαλίσουν την πρόσβασή τους ακόμα και σε απαραίτητα είδη πρώτης ανάγκης, μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Οι πολλαπλές πτυχές της ανισότητας στην Ελλάδα», αναδεικνύει ότι το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών στην Ελλάδα συγκεντρώνει πλέον το μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος της τελευταίας εικοσαετίας και σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα, ποσοστό που φτάνει το 68%, έναντι μόλις 19% στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ερευνητές του ΙΟΒΕ υποστηρίζουν ότι η ανισότητα στην Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να ερμηνευτεί αποκλειστικά μέσα από το εισόδημα και ότι η πρόσβαση στη στέγη, στην εκπαίδευση, στην υγεία και στη μακροχρόνια φροντίδα ηλικιωμένων αναδεικνύονται σε καθοριστικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις ευκαιρίες και τις προοπτικές των πολιτών. «Ο κόσμος στο πρώτο δεκαήμερο του μήνα, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι έχουν απωλέσει τα χρήματά τους. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο και δεν αντιμετωπίζεται ούτε με τα voucher, ούτε με τα pass. Πρέπει να αυξηθούν οι μισθοί και κυρίως να επανέλθουν στην αξία τους στην εποχή πριν από την οικονομική κρίση. Αυτά δηλαδή που αφαίρεσαν σε μισθωτούς και συνταξιούχους πρέπει να τα επαναφέρουν, γιατί βλέπουμε ανθρώπους ηλικιωμένους να προσπαθούν να ενισχύσουν το εισόδημά τους, ακόμα και σε προχωρημένες ηλικίες να ασχολούνται με την καθαριότητα. Είναι κοινωνικό και πολιτικό άδικο και κάτι που δεν έχουμε ξαναβιώσει, να βλέπουμε ηλικιωμένους ανθρώπους που έχουν χαμηλές συντάξεις, να εργάζονται για να ενισχύσουν τα οικονομικά τους», σημείωσε επίσης η κ. Μελάκη. Η μελέτη του ΙΟΒΕ αποτυπώνει επίσης ότι τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου εισοδήματος εξακολουθούν να δαπανούν περίπου το 60% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές δαπάνες και σχεδόν τέσσερα στα πέντε νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας καθυστερούν πληρωμές ενοικίων, στεγαστικών δανείων ή λογαριασμών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το ΙΟΒΕ, τα παιδιά που προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα έχουν μικρότερες πιθανότητες πρόσβασης σε σχολές υψηλής ζήτησης σε σχέση με τους συνομηλίκους τους , το 30% των πολιτών στο χαμηλότερο εισοδηματικό τεταρτημόριο δηλώνει ότι αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα υγείας και το 32% των πολιτών στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα δηλώνει ότι δεν μπόρεσε να καλύψει επαρκώς τις ανάγκες του για ιατρική περίθαλψη. Ως συμπέρασμα της μελέτης προκύπτει ότι η αίσθηση της ανισότητας δεν συνδέεται μόνο με το ύψος του εισοδήματος, αλλά και με το κατά πόσο κάποιος θεωρεί ότι μπορεί να βελτιώσει τη θέση του μέσα από την εργασία, την εκπαίδευση ή την επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι σύγχρονες ανισότητες δεν αφορούν αποκλειστικά την κατανομή του εισοδήματος αλλά ολοένα περισσότερο την πρόσβαση στις ευκαιρίες.
Αυξήσεις στις ασφαλιστικές εταιρείες και περιορισμός δαπανών για διακοπές
Εκτός των ανατιμήσεων και του αυξημένου κόστος στα προϊόντα στα σούπερ μάρκετ, η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης λαμβάνει καταγγελίες το τελευταίο χρονικό διάστημα και για απροειδοποίητες αυξήσεις στα κόστη των ασφαλιστικών εταιρειών. «Εκείνο που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές είναι οι αυξήσεις σε διάφορες ασφαλιστικές εταιρείες. Δηλαδή ένα 20% αυτόματα και χωρίς ειδοποίηση και μονομερής αύξηση των συμβολαίων που έχουν κάνει. Έχουμε καταγγελίες ότι έχει αυξηθεί κατά 20 ευρώ η ασφάλεια σε ένα δίκυκλο όχημα. Παράλληλα, σε άλλα περιστατικά διερεύνησης της Ένωσης, έχουμε λάβει καταγγελία για τις αυθαίρετες αυξήσεις σε διάφορες ασφαλιστικές εταιρείες», ανέφερε η κ. Μελάκη. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω ανατιμήσεων και του αυξημένου κόστους μετακίνησης, διαμονής και διατροφής είναι και η αδυναμία των νοικοκυριών να πάνε διακοπές, όπως αποτυπώνει επίσης έρευνα του ΙΕΛΚΑ. Αναλυτικότερα, το 50% των Ελλήνων δεν προγραμματίζουν να κάνουν διακοπές το καλοκαίρι του 2026. Ο μέσος χρόνος διακοπών για όσους τελικά ταξιδέψουν διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες, στοιχείο που επιβεβαιώνει την τάση για συγκρατημένες αποδράσεις. Οι καταναλωτές φαίνεται να υιοθετούν πιο οικονομικές λύσεις, με το 41% να δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά στις διακοπές και το 70% να επισκέπτεται συστηματικά σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ, πιθανότατα σε μία προσπάθεια εξοικονόμησης χρημάτων από την εστίαση. Παράλληλα, το 79% επισκέπτεται φούρνους και αρτοποιεία. Μόλις το 28% δηλώνει ότι δεν μαγειρεύει ποτέ. «Φτάνουμε σε ένα σημείο που έχουμε μετατραπεί σε υπηρέτες ξένων και ειδικά εδώ στην Κρήτη που εργαζόμαστε όλη τη σεζόν και δεν μπορούμε να κάνουμε καν διακοπές. Τρέχουμε για έξι με επτά μήνες και όλο το καλοκαίρι προκειμένου να μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε τον χειμώνα μας», σχολίασε η κ. Μελάκη.
Αδυναμία αποπληρωμής χρεών παρά τη ρύθμιση των 72 δόσεων
Ταυτόχρονα, προ των πυλών είναι η εφαρμογή της νέας ρύθμισης των 72 δόσεων, στην οποία μπορούν να ενταχθούν οι δανειολήπτες με λιμνάζοντα χρέη σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία έως τέλος του έτους. Οι οφειλέτες για να ενταχθούν στη ρύθμιση θα πρέπει ταυτόχρονα να ρυθμίσουν με την πάγια ρύθμιση των 24 ή 48 δόσεων χρέη που έχουν δημιουργηθεί από τη 1η Ιανουαρίου 2026 έως σήμερα. Πρόκειται για μία ρύθμιση που χαρακτηρίζεται ως «τελευταία ευκαιρία» για τους περίπου δύο εκατομμύρια οφειλέτες, ωστόσο πολλοί από αυτούς κρίνεται ότι βρίσκονται έτσι και αλλιώς σε αδυναμία αποπληρωμής, ανεξάρτητα του ύψους των δόσεων. Από τη μία πλευρά η ρύθμιση δεν είναι άτοκη, καθώς προβλέπει επιτόκιο 5,84% για όλο το διάστημα που έχει επιλέξει ο οφειλέτης, ενώ η ελάχιστη δόση ανέρχεται σε 30 ευρώ. Από την άλλη, στη ρύθμιση προβλέπεται ο τοκισμός επί της μηνιαίας δόσης και όχι του συνολικού ποσού, μειώνοντας θεωρητικά το συνολικό ύψος της δόσης. «Όταν αυτή τη στιγμή η οικονομική βιωσιμότητα του κάθε πολίτη δεν ξεπερνά τις 10 μέρες, είτε αυτός είναι συνταξιούχος, είτε μισθωτός, τότε έχει σταματήσει να πληρώνει τις δανειακές του υποχρεώσεις, γιατί πρέπει αναγκαστικά να πληρώνει ενοίκιο, ρεύμα, νερό. Το κράτος ακόμα και 100 δόσεις να δώσει περιθώριο, ο κόσμος δεν θα μπορεί να πληρώσει», σχολίασε η κ. Μελάκη και τέλος ανέφερε: «Απώτερος σκοπός είναι η κατάληψη των ακινήτων των δανειοληπτών. Για αυτό οι άνθρωποι πρέπει να κοιτάξουν τη βιωσιμότητά τους, να έχουν φαγητό στα σπίτια τους, να μην στερούν είδη πρώτης ανάγκης από την οικογένεια. Δεν γίνεται να παίρνουν 10% και 20% τα funds και τα servers και στη συνέχεια να απαιτούν το 100%. Εμείς ζητάμε από όλους τους δανειολήπτες να ενημερώνονται και να απαντούν εγκαίρως και στα εξώδικα και στις διαταγές πληρωμής», κατέληξε.
