Εξειδικευμένο πρόγραμμα υψηλού επιπέδου διδακτικής και παιδαγωγικής επάρκειας στην Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης – Αποκλεισμένοι ωστόσο οι απόφοιτοι εξαιτίας του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου
Εν αναμονή αλλαγών στον τρόπο λήψης της διδακτικής επάρκειας των αποφοίτων, των λεγόμενων «καθηγητικών σχολών» (Φιλοσοφική σχολή, σχολή κοινωνικών επιστημών και σχολή επιστημών αγωγής), βρίσκονται οι θεωρητικές σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης. Η εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων που προβλέπει ο νόμος Κεραμέως 4957/2022, ο οποίος τρία σχεδόν χρόνια αργότερα δεν έχει ακόμα τεθεί σε ισχύ, ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των τμημάτων, αλλά και τον τρόπο φοίτησης Συγκεκριμένα, ο νόμος ορίζει πως η παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια δεν ενσωματώνεται πλέον αυτόματα στα πτυχία των «καθηγητικών» σχολών και οφείλει να γίνεται υπό την εποπτεία των σχολών επιστημών αγωγής, δηλαδή των παιδαγωγικών τμημάτων. Η συγκεκριμένη διάταξη, έχει λάβει συνεχόμενες παρατάσεις για την εφαρμογή της, με τελευταία μία προ διετίας, με διετή διάρκεια που έληξε τέλος του χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι οι νεοεισαχθέντες φοιτητές του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους, καθώς και του αμέσως προηγούμενου, σε περίπτωση ενδεχόμενης εφαρμογής του νόμου, θα έχουν σημαντικές δυσκολίες στη λήψη της διδακτικής τους επάρκειας από του χρόνου: Είτε θα αναγκάζονται να παρακολουθήσουν ένα πρόσθετο, ξεχωριστό πρόγραμμα σπουδών, διάρκειας ενός έτους, μέσω των τμημάτων δημοτικής και προσχολικής εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, είτε δεν θα μπορούν να την λάβουν καθόλου.
Μάλιστα, παρότι μέχρι πρότινος, οι απόφοιτοι των καθηγητικών σχολών του Πανεπιστημίου Κρήτης είχαν τη δυνατότητα απόκτησης της διδακτικής επάρκειας, μετά τη λήψη του πτυχίου τους, τώρα πλέον αυτό δεν υφίσταται. Ο απόφοιτος πλέον πρέπει να αναζητήσει εναλλακτικούς τρόπους για να την αποκτήσει (όπως το να στραφεί σε άλλα ακαδημαϊκά ιδρύματα με διαφορετικό τρόπο λειτουργίας ή ακόμα και σε ιδιωτικές σχολές), ή να αναμένει την οριστική εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, το οποίο προς το παρόν είναι ασαφές για την ακαδημαϊκή κοινότητα. Σε κάθε περίπτωση, τόσο η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης, όσο και οι πρόεδροι των παιδαγωγικών σχολών των πανεπιστημίων της χώρας έστειλαν πρόσφατα σχετικά ερωτήματα και ψηφίσματα στο υπουργείο Παιδείας, διερωτώμενοι για την εφαρμογή του νόμου και τασσόμενοι κατά της εφαρμογής του. Ωστόσο, το υπουργείο, παρά τη θετικά διακείμενη στάση του προς την επανεργοποίηση του νόμου Κεραμέως, δεν έχει ακόμα στείλει ξεκάθαρες απαντήσεις για την παράταση του νόμου, τουλάχιστον για την επόμενη διετία.
Αποκλεισμένοι οι απόφοιτοι από τη διδακτική επάρκεια
Ανέκαθεν οι λεγόμενες «καθηγητικές σχολές» των Πανεπιστημίων, όπως για παράδειγμα τα τμήματα Φιλολογίας, που παράγουν φιλολόγους, οι οποίοι στελεχώνουν τις δημόσιες και ιδιωτικές εκπαιδευτικές δομές της χώρας, έδιναν τη δυνατότητα στους αποφοίτους τους, να διδάσκουν, αμέσως μετά τη λήψη του πτυχίου τους. Σταδιακά, αυτή η αυτονόητη λήψη, διδακτικής επάρκειας μετά την αποφοίτηση σταμάτησε να γίνεται με συνθήκες αυτοματοποίησης και ξεκίνησε να επιτυγχάνεται, μέσω παρακολούθησης εξειδικευμένων και ίσως σε κάποιες περιπτώσεις και πρόσθετων στο ήδη υπάρχον πρόγραμμα σπουδών των σχολών, προγραμμάτων παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας. Ένα τέτοιο υψηλού επιπέδου πρόγραμμα μαθημάτων τρέχει για παράδειγμα στη Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, περιλαμβάνοντας έξι μαθήματα, τα οποία οι φοιτητές μπορούν να παρακολουθήσουν κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών φοίτησής τους, προκειμένου να λάβουν την διδακτική τους επάρκεια. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει θεωρητικά μαθήματα, εκμάθηση διδασκαλίας και πρακτική άσκηση σε συνεργαζόμενα ιδρύματα των χαμηλότερων βαθμίδων εκπαίδευσης. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα διαρκεί επί της ουσίας ένα εξάμηνο και δεν επιβαρύνει πρόσθετα τους φοιτητές ούτε σε διάρκεια, ούτε και σε ακαδημαϊκές υποχρεώσεις από την στιγμή που τα μαθήματά προσμετρώνται κανονικά για το πτυχίο, ενώ προφανώς πρόκειται για ένα, μεγάλης και αναγκαίας σημασίας πάτημα για τους φοιτητές, το οποίο ανοίγει την πόρτα της επαγγελματικής αποκατάστασης για την πλειοψηφία των αποφοίτων αυτών των σχολών. «Το πρόγραμμα διδακτικής και παιδαγωγικής επάρκειας είναι ενταγμένο στο πρόγραμμα σπουδών, δηλαδή περιέχει κάποια μαθήματα διδακτικής μεθοδολογίας, ιστορίας της εκπαίδευσης και μαθήματα πρακτικά, διδακτική της λογοτεχνίας, διδακτική των αρχαίων ελληνικών και υπάρχει και μία διδακτική άσκηση που πηγαίνουν τα παιδιά στα σχολεία και κάνουν την άσκησή τους ένα εξάμηνο», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.» η Αναστασία Νάτσινα, πρόεδρος του τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Επιχειρώντας να εξηγήσει τον καινούργιο νόμο, η κ. Νάτσινα εξήγησε: «Αυτό που λέει τώρα ο καινούργιος νόμος, είναι ότι αυτό θα πρέπει να έχει διάρκεια, όχι ενός εξαμήνου, αλλά ενός έτους αρχικά και θα είναι κάτι που δεν θα μπορούν να το προσφέρουν τα τμήματα πια, όπως το είχαμε μέχρι τώρα, αλλά θα πρέπει να προσφέρεται από τις σχολές των επιστημών αγωγής. Δεν χρειάζεται να είναι από το Πανεπιστήμιό σου, μπορείς ας πούμε να το πάρεις από ένα άλλο Πανεπιστήμιο, δηλαδή κατά κάποιον τρόπο αυτονομείται η διδακτική επάρκεια από το εκάστοτε πτυχίο που παίρνει κανείς από ένα τμήμα της Φιλοσοφικής σχολής». Όπως τόνισε, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα από άποψη διοικητικού φόρτου και γραφειοκρατίας ακόμα και για την ίδια την σχολή επιστημών αγωγής, που θα κληθεί να προετοιμάσει ένα πρόγραμμα σπουδών «το οποίο σε συνεργασία και με τα τμήματα προφανώς, να απευθύνεται και να το δίνει πρακτικά σε όλο το Πανεπιστήμιο». Μάλιστα, όπως δήλωσε, ο νόμος προέβλεπε χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και προβλεπόταν να βγει μία ΚΥΑ για την εφαρμογή του, όμως αυτό δεν έχει συμβεί ακόμα. «Μέχρι πριν δύο χρόνια, το υπουργείο έδινε μία παράταση δύο χρόνια στο προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, δηλαδή να δίνεται το πιστοποιητικό μέσα στα προγράμματα σπουδών, το εξαμηνιαίο, όπως το είχαμε ενταγμένο. Ούτε όμως πέρυσι, ούτε και φέτος έχει δοθεί αυτή η παράταση για τους νεοεισαχθέντες», ανέφερε η κ. Νάτσινα και εξέφρασε την ελπίδα της ότι το ζήτημα θα διευθετηθεί άμεσα, καθώς οι δευτεροετείς φοιτητές των σχολών θα ξεκινήσουν από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος να παίρνουν μαθήματα για την διδακτική επάρκεια. «Επίσης δινόταν η δυνατότητα αυτό το πρόγραμμα να το πάρουν και απόφοιτοι. Δηλαδή αυτό το εξάμηνο, κάποιος ο οποίος δεν το είχε πάρει στα χρόνια φοίτησής του, μπορούσε να το πάρει μετά το πτυχίο του. Τώρα σε αυτά τα δύο χρόνια που δεν έχουν δώσει την παράταση, δεν ισχύει και για τους απόφοιτους. Δηλαδή ναι μεν οι φοιτητές της τελευταίας διετίας δεν έχουν φτάσει ακόμα στο 3ο έτος, αλλά οι απόφοιτοι θα μπορούσαν, αλλά δεν μπορούν να το κάνουν αυτήν τη στιγμή», δήλωσε.
«Πρέπει να φροντίσουμε δηλαδή και για την αρτιότητα του αντικειμένου»
Η κ. Νάτσινα σημείωσε επίσης ότι έχει ήδη γίνει μία προκαταρκτική συζήτηση με την σχολή επιστημών αγωγής, σε περίπτωση εφαρμογής του νόμου, ωστόσο «το αίτημά μας προς το υπουργείο είναι να συνεχίσει το προηγούμενο καθεστώς», όπως ανέφερε και στην συνέχεια συμπλήρωσε: «Τα παιδιά ήταν επαρκώς καταρτισμένα όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα και ξαφνικά κρίνουμε ότι αυτό δεν επαρκεί; Γιατί; Ήδη υπάρχει ένα θέμα, αυτήν την στιγμή διορίζονται καθηγητές, αλλά από ένα σημείο και μετά μπορεί να μην βρίσκουμε να διορίζουμε καθηγητές». Επιπλέον, όπως τόνισε, η τελευταία κίνηση που έχει γίνει προς το υπουργείο είναι ένα ψήφισμα των τμημάτων της φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. «Κάναμε μία παύση, γιατί είχαμε μία πληροφόρηση ότι το υπουργείο θα δώσει αυτήν την παράταση. Δεν έχει κινηθεί ακόμα, άρα θα επιδιώξουμε ενδεχομένως να επανέλθουμε στο θέμα, σε συνεργασία και με άλλα Πανεπιστήμια στην Ελλάδα», ανέφερε η κ. Νάτσινα και τέλος επεσήμανε: «Πρέπει να μεριμνήσουμε και για την ελκυστικότητα του πτυχίου, αλλά και για ένα πτυχίο το οποίο θα μπορεί κανείς να το φέρει σε πέρας μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Πρέπει να φροντίσουμε δηλαδή και για την αρτιότητα του αντικειμένου».
«Ανάλογα με τη μορφή που θα πάρει, προφανώς και θα είναι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι»
Την ανάγκη για ένα συγκεκριμένο ενιαίο πλαίσιο εφαρμογής του «ανενεργού» νόμου σχετικά με τη διδακτική επάρκεια τόνισε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Δημήτρης Σταύρου, πρόεδρος του Παιδαγωγικού τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης. «Προφανώς τα μαθήματα θα τα καθορίσει η κάθε σχολή. Απλώς την εποπτεία θα την έχουν τα παιδαγωγικά τμήματα. Δεν σημαίνει αυτό απαραίτητα ότι θα παίρνουν μαθήματα από εμάς, απλώς θα έχουν λόγο τα παιδαγωγικά στη συνδιαμόρφωση αυτού του προγράμματος και στο περίγραμμα», δήλωσε, επισημαίνοντας επίσης ότι «Η ανησυχία που υπήρξε είναι ότι ενώ δόθηκε η παράταση και είπαν ότι οι φοιτητές που φοιτούν ήδη, θα ακολουθήσουν το παλιό πρόγραμμα, αυτή η παράταση διάρκειας δύο ετών που είχε δοθεί, δεν ανανεώθηκε ακόμα. Και ως σύγκλητος πήραμε την απόφαση να κάνουμε ερώτημα στο υπουργείο για να μας πει τι θα γίνει». Σύμφωνα με τον κ. Σταύρου, το Πανεπιστήμιο αναμένει αν και πότε ο νόμος θα καταστεί ενεργός και κυρίως υπό ποια μορφή. Σε κάθε περίπτωση, όπως δήλωσε: «Ανάλογα με τη μορφή που θα πάρει και τι θα ζητηθεί, προφανώς θα είναι αναγκαίοι και οικονομικοί πόροι και πόροι σε προσωπικό ενδεχομένως κ.λπ. Αν εμείς μόνο γνωμοδοτούμε και δεν έχουμε να δώσουμε προσωπικό, δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε. Κατά τη γνώμη μου πρέπει να υπάρξει προσωπικό και προφανώς θα χρειαστούν και οικονομικοί πόροι για να υποστηριχθεί αυτό το εγχείρημα».
