Ασφυκτικά χρονικά πλαίσια, έλλειψη διαβούλευσης και επιμόρφωσης και περιεχόμενο αμφισβητούμενης ποιότητας οι αντιρρήσεις των εκπαιδευτικών
Σήμερα λήγει η προθεσμία κατά την οποία, οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα σχολεία της χώρας επιλέγουν αν επιθυμούν ή όχι την αξιοποίηση του πολλαπλού βιβλίου στις τάξεις των δημοτικών από το σχολικό έτος 2027-2028, ενώ η αντίστοιχη προθεσμία για τους εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας έχει οριστεί η 29η Ιουνίου. Τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια για τη μελέτη και αξιολόγηση του υλικού, η έλλειψη επιμόρφωσης και ουσιαστικής διαβούλευσης με τους εκπαιδευτικούς, η αμφισβητούμενη ποιότητα ορισμένων τμημάτων του βιβλίου και η έλλειψη διαφάνειας και εξηγήσεων από πλευράς υπουργείου, τόσο για τα πιεστικά χρονοδιαγράμματα, όσο και για τον τρόπο που συστάθηκε η συγγραφή τους, αποτελούν παράγοντες για τους οποίους οι εκπαιδευτικοί του Ρεθύμνου αντιτίθεται στην εφαρμογή του νέου εκπαιδευτικού μέτρου. Δάσκαλοι και νηπιαγωγοί, αναγνωρίζοντας μεν τη σημασία της αναμόρφωσης των σχολικών εγχειριδίων, ζητούν τη μετάθεση της εφαρμογής της σχετικής υπουργικής απόφασης, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος για ουσιαστική μελέτη, παιδαγωγικό διάλογο και τεκμηριωμένες αποφάσεις από τους εκπαιδευτικούς, τονίζοντας τη σημασία του προγραμματισμού, της διαφάνειας και του σεβασμού στον ρόλο των εκπαιδευτικών. Από την άλλη, οι εκπαιδευτικοί της Δευτεροβάθμιας ασκούν ακόμα μεγαλύτερη κριτική στο πρακτικό σκέλος της εφαρμογής της υπουργικής απόφασης και ζητούν την απόσυρσή του, κάνοντας λόγο για μία εστία δημιουργίας ανισοτήτων, σύγχυσης μεταξύ πανελλαδικού τύπου εξετάσεις και ενιαίας ύλης, ενώ παράλληλα θέτουν ζητήματα ποιότητας ορισμένων τμημάτων του βιβλίου. Δεδομένης της ανάγκης μετασχηματισμού των κατά τα άλλα παλαιωμένων σχολικών εγχειριδίων, το πολλαπλό βιβλίο αποτελεί μία κίνηση, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, με σωστή φιλοσοφία, αλλά πρόκειται για διαδικασία που πραγματοποιείται υπό ασφυκτικά χρονικά περιθώρια. Οι εκπαιδευτικοί έχουν κληθεί μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να μελετήσουν ουσιαστικά και να αξιολογήσουν το υλικό, καλούμενοι να λάβουν αποφάσεις καθοριστικού χαρακτήρα για τον τρόπο που θα διεξάγεται το μάθημα στις σχολικές αίθουσες. Μάλιστα, παρότι το μέτρο δεν θα ισχύσει από το επόμενο σχολικό έτος, οι εκπαιδευτικοί μέσα σε λίγες μέρες οφείλουν να προχωρήσουν όχι μόνο σε αποφάσεις για το διδακτικό έργο, αλλά και σε συναίνεση με τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς του σχολείου.
Το κάθε σχολικό τμήμα αναγκαστικά θα ακολουθήσει έναν μόνο δρόμο, είτε αυτόν του πολλαπλού βιβλίου, είτε τη διατήρηση των υπαρχόντων συγγραμμάτων, επομένως οι εκπαιδευτικοί πρέπει να συμφωνήσουν. Σε διαφορετική περίπτωση, η απόφαση θα ληφθεί είτε κατά πλειοψηφία, είτε με βάση τη γνώμη που θα εκφέρει και θα επιβάλλει εν τέλει ο διευθυντής του σχολείου, χωρίς ωστόσο αυτό να έχει διευκρινιστεί.
Για πολλούς εκπαιδευτικούς, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ύπαρξη περισσότερων βιβλίων καθαυτή, αλλά το αν το δημόσιο σχολείο διαθέτει τον αναγκαίο χρόνο, τους πόρους, την επιμόρφωση και την οργανωτική υποστήριξη ώστε η αλλαγή αυτή να λειτουργήσει προς όφελος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και όχι να αποτελέσει μία ακόμη πρόσθετη υποχρέωση για τους λειτουργούς της εκπαίδευσης. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΔΟΕ) έχει εκφράσει έντονο προβληματισμό για την εφαρμογή του πολλαπλού βιβλίου στα σχολεία, εστιάζοντας κυρίως στον τρόπο και τον χρόνο υλοποίησής του. Όπως έχει τονίσει οι επιλογές βιβλίων επηρεάζουν καθοριστικά τη διδασκαλία και απαιτούν χρόνο και παιδαγωγική τεκμηρίωση. Παράλληλα, η ΔΟΕ έχει εκφράσει ανησυχίες για πιθανές ανισότητες στην εκπαιδευτική διαδικασία ζητώντας ουσιαστικό διάλογο με την εκπαιδευτική κοινότητα και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, ώστε η μεταρρύθμιση να εφαρμοστεί με παιδαγωγικά και όχι απλώς διοικητικά κριτήρια.
Τι περιλαμβάνει το πολλαπλό βιβλίο
Σε αντίθεση με το ισχύον σύστημα, όπου για κάθε μάθημα αντιστοιχεί ένα και μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο, το νέο μοντέλο προβλέπει την ύπαρξη περισσότερων εγκεκριμένων βιβλίων για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο. Τα βιβλία αυτά θα βασίζονται στα ίδια προγράμματα σπουδών και στους ίδιους μαθησιακούς στόχους, ωστόσο θα διαφέρουν ως προς τη δομή, τη μεθοδολογία, τα παραδείγματα και τον τρόπο προσέγγισης της διδακτέας ύλης. Στην παρούσα φάση, οι εκπαιδευτικοί μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα όπου έχουν αναρτηθεί τα νέα εγχειρίδια, καλούνται να τα μελετήσουν, να αξιολογήσουν το περιεχόμενό τους, να εξετάσουν κατά πόσο ανταποκρίνονται στις ανάγκες της διδασκαλίας και να υποβάλουν παρατηρήσεις, διορθώσεις και προτάσεις βελτίωσης. Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, βασική στόχευση του πολλαπλού βιβλίου είναι η ενίσχυση της παιδαγωγικής αυτονομίας των εκπαιδευτικών, η παροχή περισσότερων επιλογών διδακτικού υλικού, η καλύτερη προσαρμογή της διδασκαλίας στις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών και η ανανέωση του εκπαιδευτικού περιεχομένου μέσα από σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις. Η λογική του μέτρου στηρίζεται στο σκεπτικό ότι δεν υπάρχει ένας μοναδικός αποτελεσματικός τρόπος διδασκαλίας και ότι η ύπαρξη εναλλακτικών εγχειριδίων μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
«Να διασφαλιστούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για μία ουσιαστική και τεκμηριωμένη εκπαιδευτική πολιτική»
Όπως εξήγησε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Γιάννης Μαρινάτος, πρόεδρος του συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου, το ζήτημα έχει σοβαρές παιδαγωγικές, επιστημονικές και διαδικαστικές προεκτάσεις, για τις οποίες τόσο ο σύλλογος, όσο και η ΔΟΕ έχουν εγείρει ενστάσεις. «Έχουμε δηλαδή υπογραμμίσει ότι πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική εκπαιδευτική διαδικασία αφενός, αφετέρου όμως η οποία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε αυτά τα τόσο ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, δίχως μάλιστα να έχει προηγηθεί ουσιαστική μελέτη, επιστημονική επεξεργασία και η αρμόζουσα παιδαγωγική συζήτηση που επιβάλλεται γύρω από το περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων. Γι’ αυτό τον λόγο έχουμε ζητήσει και ζητάμε την απόσυρση της σχετικής υπουργικής απόφασης και την μετάθεση όλης αυτής της διαδικασίας στην έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ώστε να διασφαλιστούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για μία ουσιαστική και τεκμηριωμένη εκπαιδευτική πολιτική. Θεωρούμε ότι μπορεί έστω και τώρα το υπουργείο Παιδείας να δώσει τον αναγκαίο χρόνο, διαφυλάσσοντας και εμείς την διεπιστημονικότητα μας και το κύρος της όλης διαδικασίας, για να μπορούμε να επιλέξουμε πραγματικά τα προτεινόμενα σχολικά εγχειρίδια», σχολίασε ο κ. Μαρινάτος και στη συνέχεια τόνισε επίσης ότι: «Πραγματικά τα νέα σχολικά εγχειρίδια απαντούν σε μία αναγκαιότητα που υπήρχε και την είχαμε και εμείς ως κόσμος της εκπαίδευσης, επισημάνει εδώ και αρκετά χρόνια, όμως ζητάμε να δοθεί και η αρμόζουσα προσοχή και σεβασμός. Αυτή η αναγκαιότητα είναι το να έχουμε νέα σχολικά εγχειρίδια, τα οποία θα είναι σύγχρονα και εδραζόμενα στις σημερινές αρχές της παιδαγωγικής επιστήμης. Αυτό πραγματικά είναι μία κατάκτηση, όμως θέλουμε να γίνει με τρόπο σωστό. Ακριβώς για να έχουμε άποψη, θέλουμε και τον απαραίτητο χρόνο για να μπορούμε να το εξετάσουμε», κατέληξε.
«Η ανανέωση των συγγραμμάτων είναι απαραίτητο βήμα αλλά γίνεται με προχειρότητα και με άλλες στοχεύσεις»
Αντίστοιχα, μιλώντας επίσης στα «Ρ.Ν.», ο Χρήστος Σουρουλής, πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ρεθύμνου, εξήγησε ότι η Ένωση δεν είναι αντίθετη με ένα μέτρο που μπορεί να είναι και θετικό. «Εδώ όμως υπάρχει το εξής τραγελαφικό: Καλούνται οι εκπαιδευτικοί μέσα σε ελάχιστες ημέρες, μέσα από έναν μεγάλο όγκο βιβλιογραφίας να αποφασίσουν ποιο είναι το καταλληλότερο σύγγραμμα για κάτι που θα ξεκινήσει να διδάσκεται τη μεθεπόμενη χρονιά, δηλαδή το 2027-2028. Θα θέλαμε πολύ να έχουμε μία πειστική εξήγηση γιατί υπάρχει αυτή η βιασύνη για κάτι που θα ισχύσει από του παραχρόνου και έχοντας δει και τα κενά που υπήρξαν την προηγούμενη χρονιά, που ήταν δυσθεώρητα σε όλη την Ελλάδα. Έχει λοιπόν και μία σημασία να ξέρουμε αν θα υπάρχουν εκπαιδευτικοί να διδάξουν τα βιβλία που θα επιλεγούν, τα οποία δεν είναι όλα καλά, κάποια είναι πολύ προχειρογραμμένα και γράφτηκαν καθαρά, ώστε εκδοτικοί οίκοι και όμιλοι φροντιστηρίων να πάρουν χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου και να κάνουν κινήσεις με δημόσιο χρήμα», ανέφερε. Ο κ. Σουρουλής μίλησε για ένα αποσπασματικό μέτρο και με χρονοδιαγράμματα που «δεν βγαίνουν». «Η ανανέωση των συγγραμμάτων είναι απαραίτητο βήμα. Όταν όμως αυτό γίνεται με προχειρότητα και με άλλες στοχεύσεις, τελικά καταλήγουμε σε κάτι χειρότερο από αυτό που υποτίθεται θα θεραπεύσουμε. Υπάρχει και ένα ακόμα πρόβλημα, κάθε σχολείο θα έχει δικό του βιβλίο, αλλά η τράπεζα θεμάτων θα είναι για όλα τα σχολεία, υπάρχουν δηλαδή τέτοια πρακτικά ζητήματα που δεν έχουν επιλυθεί. Δεν γίνεται οι εκπαιδευτικοί να έχουν προλάβει να τα μελετήσουν όλα. Η γλώσσα της Β’ Λυκείου είναι πάνω από 400 σελίδες υλικού και μιλάμε μόνο για ένα μάθημα. Φανταστείτε ότι υπάρχουν και άλλα. Άρα δεν γίνεται. Ή θα καταλήξουμε σε μία βιαστική επιλογή ή θα αφεθεί στην αρμοδιότητα του διευθυντή να διαλέξει, ο οποίος μπορεί και να μην έχει καμία σχέση με την ειδικότητα στην οποία αντιστοιχεί το βιβλίο», σημείωσε.
