Είναι σημαντικό οι διατροφικές επιλογές να γίνονται με βάση την τοπική παραγωγή και την εποχικότητα
Οι διατροφικές συνήθειες στις μέρες μας συχνά απομακρύνονται από τις υγιεινές επιλογές και τη βιώσιμη διαχείριση των πρώτων υλών, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει αντιληπτό από όλους όχι μόνο για λόγους υγείας αλλά και για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και οικονομίας, όπως επισημάνθηκε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Ρέθυμνο με θέμα «Διατροφή και Γυναίκα – Μια φιλική σχέση με το περιβάλλον» το απόγευμα της Τετάρτης.
Η εσπερίδα που διοργάνωσε η Διεύθυνση Κοινωνικής Υπηρεσίας δήμου Ρεθύμνης (τμήμα Τρίτης Ηλικίας) και η ΧΕΝ Ρεθύμνου, ήταν μια υπενθύμιση για την ανάγκη επιστροφής σε έναν πιο υγιεινό και οικολογικά υπεύθυνο τρόπο ζωής.
Οι γυναίκες παλαιότερα φρόντιζαν και διαχειρίζονταν το νοικοκυριό τους με διατροφικές επιλογές που σέβονταν τον ανθρώπινο οργανισμό, αλλά και το περιβάλλον.
Τη διαχρονική σύνδεση της γυναίκας με τη διατροφή, την υγεία και τη φροντίδα του περιβάλλοντος ανέδειξαν και οι ωφελούμενες των ΚΑΠΗ και του ΚΗΦΗ και τα μέλη της ΧΕΝ Ρεθύμνου, που ετοίμασαν παραδοσιακά φαγητά από την κρητική γη, αποδεικνύοντας ότι η διατροφή μπορεί να είναι θρεπτική, οικολογική και γευστική. Η παρουσίαση και η δοκιμή των εδεσμάτων πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή των ομιλητών και όλων των παρευρισκόμενων.
«Διοργανώνονται δράσεις και εκδηλώσεις που αρέσουν και έτσι προσελκύουν τα μέλη των ΚΑΠΗ και του ΚΗΦΗ να συμμετέχουν. Με τέτοιες εκδηλώσεις, τιμούμε τη γυναίκα με αυτόν τον τρόπο, της αξίζει», σημείωσε στον χαιρετισμό της η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής του δήμου Ρεθύμνης Άννα Ελευθεριάδου – Γκίκα.
Η ΧΕΝ Ρεθύμνου ασχολείται διαχρονικά με τη γυναίκα, τη διατροφή και το περιβάλλον, όπως επεσήμανε στα «Ρ.Ν.» η πρόεδρος Άννα Ζαχαριουδάκη – Ραπτάκη, οπότε και πρότειναν στον δήμο να διοργανώσουν την εκδήλωση με σκοπό την ανάδειξη της παραδοσιακής γυναίκας, που μαγείρευε νόστιμο φαγητό με τοπικά υλικά, χωρίς οικολογικό κόστος, καθώς, ό,τι περίσσευε το ανακύκλωνε με κάθε τρόπο.
«Οι γυναίκες παλαιότερα μαγείρευαν οικολογικά, ωφέλιμα και με σεβασμό προς το περιβάλλον. Προσπαθούμε να δείξουμε και να μην ξεχάσουμε ότι πρέπει και μπορούμε να μαγειρεύουμε νόστιμα, μπορούμε να μεταφέρουμε στα παιδιά μας γεύσεις, τις οποίες θα τις έχουν στο μυαλό τους με υλικά τα οποία δεν χρειάζονται μεγάλη ενέργεια. Έτσι λοιπόν θέλουμε να περάσουμε αυτά τα μηνύματα στον κόσμο, στις γυναίκες, τις νέες και στα παιδιά, αλλά να μην ξεχάσουν και οι παλαιότερες να μαγειρεύουν αυτά που ξέρουν, για ένα περιβάλλον φιλικό που να μπορούμε να το έχουμε για πολλά χρόνια και να το παραδώσουμε στα παιδιά μας όσο μπορούμε πιο βιώσιμο».
Στην ιστορική προσφορά της ΧΕΝ στην αγρότισσα γυναίκα, ειδικά τη δεκαετίας του ’50 και του ’60, αναφέρθηκε στην ομιλία της η φιλόλογος – γραμματέας της ΧΕΝ Ρεθύμνου Αργυρώ Τσιριμονάκη με θέμα «Η ΧΕΝ και η γυναίκες της υπαίθρου».
Όπως ανέφερε σε δήλωσή της στα «Ρ.Ν.», η ΧΕΝ ίδρυσε πρότυπα κέντρα εκπαίδευσης και παιδικής φροντίδας στην ελληνική ύπαιθρο.
«Ήδη από τη δεκαετία του 1950 δημιουργήθηκαν κέντρα σε κεφαλοχώρια, στις Καρυές Λακωνίας και στη Λεπενού Αιτωλοακαρνανίας, που για τη λειτουργία τους σταλθήκανε περιστασιακά επαγγελματικά στελέχη. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις Καρυές λειτούργησε ήδη από το 1950 παιδικός σταθμός που λεγόταν «Παιδική Φωλιά», κάτι που ήταν πρωτόγνωρο. Είχε παραχωρηθεί ένα κτίριο από Ελληνοαμερικανό καταγόμενο από τις Καρυές για να στεγάζεται όσο δραστηριοποιείται εκεί. Σιγά-σιγά το κέντρο των Καρυών ανέστειλε τμημάτατικα τις λειτουργίες του και σταμάτησε να λειτουργεί, διότι ήδη από το 1960 είχαν διαπιστώσει την ανάγκη συντονισμού των αγροτικών κέντρων της ΧΕΝ και αλλαγής του σκοπού τους. Σήμερα αυτά τα κέντρα δεν λειτουργούν γιατί άλλες δομές έχουν καλύψει αυτές τις ανάγκες», περιέγραψε η κ. Τσιριμονάκη.
«Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τα απορρίμματα, το νερό και την ενέργεια δεν επηρεάζει μόνο το νοικοκυριό μας, αλλά και τον πλανήτη»
Στην εξέλιξη της οικιακής οικονομίας μέσα στο χρόνια, από τα παλιά νοικοκυριά έως τις προκλήσεις της σημερινής εποχής, αναφέρθηκε στην εισήγησή της η καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας, πρώην διευθύντρια Παιδικών και Βρεφονηπιακών Σταθμών του Νομικού Προσώπου Κοινωνικής Πολιτικής Ρεθύμνου Πάτρα Σκανδάλη – Περιστερίδη.
Η ίδια τόνισε στην ομιλία της ότι η υπερκατανάλωση και τα επεξεργασμένα τρόφιμα πλήττουν την υγεία, αλλά και το οικοσύστημα, κάνοντας μια αναδρομή στις διατροφικές συνήθειες του παρελθόντος.
«Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τα απορρίμματα, το νερό και την ενέργεια δεν επηρεάζει μόνο το νοικοκυριό μας, αλλά και τον πλανήτη συνολικά. Οι παλιές νοικοκυρές είχαν το χάρισμα να διαχειρίζονται το σπίτι με εξαιρετική φροντίδα και οργανωτικότητα, κυρίως στο θέμα της διατροφής. Από τη μια στόχευαν στη συντήρηση των τροφίμων και στην εξοικονόμηση πόρων, ενώ από την άλλη εφάρμοζαν πρακτικές που συνδέονταν άμεσα με την εποχικότητα και την οικολογική συνείδηση», σημείωσε η κ. Περιστερίδη, ενώ φτάνοντας στη σύγχρονη εποχή ανέφερε: «Σήμερα, οι σύγχρονες οικογένειες αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις στην καθημερινότητά τους, όπως η γρήγορη ζωή και οι ανθιυγεινές διατροφικές συνήθειες, με αποτέλεσμα πολλές φορές να καταλήγουν σε λιγότερο υγιεινές επιλογές. Παρά τις σύγχρονες ανέσεις, οι παραδοσιακές μέθοδοι διαχείρισης του νοικοκυριού και της διατροφής έχουν να μας διδάξουν πολλά. Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής, οι καταναλωτικές συνήθειες και οι νέες τεχνολογίες στην παραγωγή τροφίμων έχουν φέρει αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης του νοικοκυριού και της διατροφής. Τα έτοιμα φαγητά και τα σνακ έχουν κυριαρχήσει στο καθημερινό τραπέζι, μειώνοντας την προετοιμασία και την αξία των σπιτικών γευμάτων. Τα επεξεργασμένα τρόφιμα, πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και συντηρητικά, συχνά αντικαταστούν τα φυσικά και φρέσκα συστατικά δημιουργώντας ανθυγιεινές συνήθειες».
Η τάση αυτή, όπως τόνισε η κ. Περιστερίδη, έχει συμβάλει αρνητικά στη δημιουργία προβλημάτων, όπως η παχυσαρκία, ιδιαίτερα μεταξύ των παιδιών που καταναλώνουν επεξεργασμένα τρόφιμα και γλυκά σε καθημερινή βάση.
«Τα ζώα μας σερβίρουν στο τραπέζι μας ό,τι τα ταΐζουμε και τα ποτίζουμε»
Τα τρόφιμα είναι ο καθρέφτης του περιβάλλοντος που τα παράγει, όπως αναδείχτηκε από την ομιλία της κτηνιάτρου Στυλιανής Μαγκούτη – Στεφανάκη, η οποία ασχολείται επίσης με την ανάλυση και την έρευνα τροφίμων.
Στην εισήγησή της με θέμα «Τρόφιμα και Περιβάλλον. Θα επιβιώσουμε;» περιέγραψε τη φροντίδα του ζώου από το χωράφι μέχρι και το τραπέζι και την αξία που έχει η διαδικασία εκτροφής του στην πλούσια σε βιοποικιλότητα κρητική γη.
«Ό,τι τρώμε και ό,τι αναπνέουμε, ό,τι έχει το περιβάλλον μας, μας το φέρνουν τα φυτά στο τραπέζι μας. Και αν το περιβάλλον είναι κακό, προβληματικά θα είναι και τα φυτικά τρόφιμα. Το ίδιο ισχύει και με τα ζώα. Τα ζώα μας σερβίρουν στο τραπέζι μας ό,τι τα ταΐζουμε και ό,τι τα ποτίζουμε. Άρα λοιπόν, είναι συνδεδεμένο με την ποιότητα της τροφής που θα καταναλώσουμε το περιβάλλον το οποίο παρήγαγε αυτό το τρόφιμο», περιέγραψε η κ. Στεφανάκη.
Από τη δεκαετία του ’60 και έπειτα, όπως σημείωσε η ίδια, ανεξέλεγκτα οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να καταναλώνουν προϊόντα που δεν έχουν τον «προηγούμενο σεβασμό».
«Αυτό που χρειάζεται εμείς να κάνουμε είναι να επιλέγουμε τρόφιμα που σέβονται εμάς, που σέβονται τον οργανισμό μας, τον τρόπο που λειτουργεί και που εξασφαλίζουν την υγεία μας», τόνισε η κ. Στεφανάκη, ενώ πρόσθεσε: «Στην Κρήτη έχει τον καθαρό νερό, έχει τον αέρα, έχει πολύ μεγάλη πανίδα, χλωρίδα, προσαρμοσμένη απόλυτα. Έχουμε αυτή την κουλτούρα, τα φαγητά, τις γυναίκες που ξέρουν και τα υποστηρίζουν όλα αυτά, τον τόπο μας που μας τα δίνει όλα αυτά. Έχουμε αυτούς τους παραγωγούς. Είναι ο τόπος, είναι η φύση, είναι η παράδοσή μας».
Παράλληλα η κ. Στεφανάκη κάλεσε το κοινό να προτιμά τα τοπικά προϊόντα που φέρουν το σήμα της Περιφέρειας Κρήτης, τα οποία βρίσκονται σε μεγάλη ποικιλία στο εμπόριο και διασφαλίζουν την ποιότητα των συστατικών τους.
«Διαλέξτε προϊόντα που έχουν το σήμα της περιφέρειας. Ξέρετε σίγουρα ότι είναι από εδώ και είναι και ελεγμένα για τον τρόπο παραγωγής τους. Έχουμε τυριά, αλαντικά, κρασιά, νερά, αυγά, μέλια. Είναι ανθρώπων που τους ξέρουμε. Είναι γύρω μας και παράγονται στο δικό μας περιβάλλον».
«Η βιώσιμη κουζίνα δεν είναι τάση, είναι ανάγκη»
Τη φιλοσοφία της μηδενικής σπατάλης στις πρώτες ύλες μέσα στην κουζίνα παρουσίασε στη διάρκεια της ομιλίας του ο εταιρικός σεφ του ξενοδοχείου Aquila, υπεύθυνος για όλα τα a la carte τμήματα του ομίλου Αλέξανδρος Ανδρουλάκης.
Το λεγόμενο «zero waste», μια τακτική που προϋποθέτει την αξιοποίηση όλων των τροφίμων… ακόμη και των υπολειμμάτων τους, τη βιωσιμότητα και την εποχικότητα.
«Η μαγειρική δεν είναι μόνο γεύση. Είναι μήνυμα, ευθύνη, στάση ζωής. Μπορεί ένα πιάτο να είναι πεντανόστημο, αλλά εάν πίσω του κρύβεται σπατάλη, υπερπαραγωγή και υπερκατανάλωση ή εκμετάλλευση ανθρώπων και πόρων – τότε η γεύση πικραίνει», σημείωσε ο κ. Ανδρουλάκης.
Βιωσιμότητα σημαίνει να μπορούμε να τρώμε σήμερα, χωρίς να στερούμε τη δυνατότητα στις επόμενες γενιές να τραφούν αύριο, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Μαζί με την αναγκαιότητα του παρόντος αποτελεί και την προϋπόθεση για τη συνέχιση στο μέλλον. Κάτι που στην πράξη σημαίνει να στηρίζουμε τοπικούς παραγωγούς, να ακολουθούμε την εποχικότητα, να μειώσουμε την υπερκατανάλωση κρέατος και φυσικά να μειώσουμε τη σπατάλη. Κάθε φορά που πετάμε φαγητό, πετάμε κόπο, χρόνο, νερό, ενέργεια, εργασία. Πετάμε κομμάτι της ζωής μας. Η βιώσιμη κουζίνα δεν είναι τάση, είναι ανάγκη. Είναι ο μόνος δρόμος αν θέλουμε να συνεχίσουμε να μαγειρεύουμε με νόημα».
«Τραπέζι» από τις ωφελούμενες των ΚΑΠΗ, του ΚΗΦΗ και των μελών της ΧΕΝ Ρεθύμνου… με τις συμβουλές από ειδικούς
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με γευστική δοκιμή εδεσμάτων που ετοίμασαν οι γυναίκες των ΚΑΠΗ και του ΚΗΦΗ του δήμου, καθώς και από τα μέλη της ΧΕΝ, που αξιοποίησαν τοπικά υλικά, παραδοσιακές συνταγές και φυσικά… ελαιόλαδο.
Τα πιάτα που ετοίμασαν είχαν κάτι από το παρελθόν, τότε που τίποτα δεν περίσσευε και δεν πετιόταν, με γνώση, υπευθυνότητα και σεβασμό προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Στο πάνελ της συζήτησης συμμετείχε ο ιατρός χειρουργός – ορθοπεδικός Εμμανουήλ Ραπτάκης, ο Αλέξανδρος Ανδουλάκης και η γεωπόνος και υπεύθυνη διαχείρισης και Ποιότητας στο Οργανοληπτικό Εργαστήριο Κρήτης Α.Σ.Ρ. Ελευθερία Γερμανάκη.
Ο γιατρός κ. Ραπτάκης σε δήλωσή του στα «Ρ.Ν.» περιέγραψε την άρρηκτη σχέση της διατροφής με την υγεία.
«Καλή διατροφή σημαίνει καλή υγεία. Και όσο περνούν τα χρόνια που η διατροφή σταδιακά εξελίσσεται και μπορεί να εξελιχθεί και σε είδος πολυτελείας, αυτή η σχέση θα μεγιστοποιείται και θα παίρνει και άλλου τύπου διαστάσεις πέρα της υγείας».
Από τη μεριά της η κ. Γερμανάκη εστίασε στην αξία της χρήσης του ελαιολάδου στις συνταγές, που όπως σημείωσε μιλώντας στα «Ρ.Ν.» αποτελεί τον «διατροφικό μας πολιτισμό».
«Το ελαιόλαδο είναι το πρώτο βασικό προϊόν της κρητικής διατροφής, παίζει καθοριστικό ρόλο στα πιάτα και στις εφαρμογές. Στην Κρήτη όταν λέμε λάδι, εννοούμε ελαιόλαδο και διαμορφώνει και τα πιάτα μας και την υγεία μας με τη συμβολή του. Στην εκδήλωση βλέπουμε παλιές συνταγές και πως οι κυρίες που μαγείρεψαν χρησιμοποιούν αποκλειστικά ελαιόλαδο, καθώς και πως διαμορφώνεται ο διατροφικός μας πολιτισμός μέσα από αυτό».
