Το 2025 η SafeLine δέχτηκε περισσότερες από 8.000 καταγγελίες και υπέβαλλε 176 αναφορές παράνομου περιεχομένου που αναρτήθηκε σε συγκεκριμένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Το 45% των παιδιών στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού είναι ενεργά σε κάποιο κοινωνικό δίκτυο
Σε θετική κατεύθυνση το μέτρο απαγόρευσης χρήσης των social media από ανήλικους κάτω των 15 ετών – Αναμένεται να επηρεάσει μελλοντικές γενιές
Χιλιάδες είναι οι καταγγελίες που δέχεται ετησίως το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου, SafeLine, για παραβίαση προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο, πολλές εκ των οποίων αφορούν πορνογραφικό υλικό, μη συναινετική δημοσιοποίηση στοιχείων άλλου προσώπου, αλλά και το λεγόμενο ηλεκτρονικό ψάρεμα (phishing). Συγκεκριμένα, εντός του 2025 η SafeLine δέχτηκε περισσότερες από 8.000 καταγγελίες από ενήλικες και ανήλικους, ενώ επίσης σύμφωνα με σχετική ετήσια έκθεση που δημοσίευσε πρόσφατα υπέβαλλε 176 αναφορές παράνομου περιεχομένου που αναρτήθηκε σε συγκεκριμένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από το 2022, η υπηρεσία έχει πιστοποιηθεί ως αξιόπιστη πηγή επισήμανσης παράνομου περιεχομένου από την Εθνική Επιτροπή Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων, με αποτέλεσμα να έχει πλέον προτεραιότητα στην επεξεργασία των καταγγελιών από το σύνολο των μεγάλων κοινωνικών δικτύων, όπως αυτά ορίζονται από τον νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Η έλλειψη μηχανισμών ελέγχου και η αυθαίρετη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ενήλικες και ανήλικους χρήστες, σε συνδυασμό με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ανωνυμίας του ψηφιακού κόσμου, έχουν συνθέσει μία καθημερινή αλληλεπίδραση χρηστών σε ένα περιβάλλον γεμάτο κινδύνους. Η SafeLine κρούει τον κώδωνα του κινδύνου όχι μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους ενήλικες, των οποίων τα προσωπικά δεδομένα συχνά χρησιμοποιούνται χωρίς την γνώση τους, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που τελούνται απάτες, κλοπές λογαριασμών και πλαστοπροσωπία μέσω των social media.
Η SafeLine το 2025 υπέβαλε συνολικά 176 αναφορές παράνομου περιεχομένου, εκ των οποίων οι 154 (87%) οδήγησαν σε αφαίρεση περιεχομένου, ενώ 22 (13%) δεν κατέληξαν σε απομάκρυνση. Ο μέσος χρόνος ανταπόκρισης των περισσότερων παρόχων, όπως η Meta, το TIk-Tok, η google, το telegram, το discord, το reddit και το Χ κυμάνθηκε μεταξύ 24 και 48 ωρών, ενώ οι συχνότερες κατηγορίες παραβάσεων περιλάμβαναν: Πλαστοπροσωπία και υποκλοπή λογαριασμών (39 αναφορές), Ηλεκτρονικό «ψάρεμα» (19 αναφορές), Μη συναινετική κοινοποίηση εικόνων (24 αναφορές), Πορνογραφικό περιεχόμενο και σεξουαλική εκμετάλλευση και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (12 αναφορές). «Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες παράνομου περιεχομένου. Αυτές έχουν οριστεί από την ΕΕΤ. Εμείς σαν safeline λαμβάνουμε καταγγελίες από το ευρύ κοινό, λειτουργούμε σαν κανάλι επικοινωνίας για τον οποιονδήποτε που θέλει να καταγγείλει κάτι παράνομο. Σε ό,τι αφορά τις πλατφόρμες, κυρίως στα κοινωνικά δίκτυα εμείς έχουμε την πιστοποίηση και μέσα σε διάστημα πραγματικά μερικών ωρών, έως 24 ώρες, οι καταγγελίες οι οποίες έχουμε προωθήσει κατεβαίνουν άμεσα. Το περιεχόμενο αξιολογείται από εμάς κατά προτεραιότητα και μέσα σε λίγες ώρες οι πλατφόρμες έχουν ανταποκριθεί και έχουν απομακρύνει το παράνομο περιεχόμενο το οποίο καταγγέλεται από εμάς», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η Παρασκευή Φραγκοπούλου, επιστημονική υπεύθυνη του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Ι.Τ.Ε.
Το 45% των παιδιών στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού είναι ενεργά σε κάποιο κοινωνικό δίκτυο και κυρίως το τικ τοκ
Όπως τόνισε, πρόκειται για περιστατικά που αφορούν τους πάντες και τα οποία συχνά δεν μπορούν να διευθετηθούν μέσω των ίδιων των δικτύων ελέγχου των κοινωνικών δικτύων. Συγκεκριμένα, εντοπίζονται παραδείγματα που χρήστες έχουν απευθυνθεί στις πλατφόρμες, αλλά τα αιτήματά τους μένουν αναπάντητα ακόμα και για εβδομάδες. Εκτός βέβαια από τις συγκεκριμένες αναφορές, το Safeline λαμβάνει πολύ περισσότερες καταγγελίες για μία σειρά από θέματα, με βασικότερο τα προσωπικά δεδομένα. Όπως σχολίασε μεταξύ άλλων η κ. Φραγκοπούλου, πρόκειται για μία κατάσταση που εκπέμπει ανησυχία και εμφανίζει αυξητικές τάσεις, ενώ παράλληλα απαιτεί εκπαίδευση, ατομική ευθύνη και προστασία των χρηστών. «Σίγουρα μας απασχολεί ο,τιδήποτε είναι παράνομο και η μεγάλη έκθεση των χρηστών σε αυτό το περιεχόμενο. Αναφορικά με το πώς θα μπορούν να προστατευτούν οι χρήστες, εμείς αυτό που λέμε είναι ότι θα πρέπει να είναι πολύ συνεπείς στο πώς παρουσιάζουν τον εαυτό τους, στο τι ανεβάζουν, στο τι αλληλεπιδράσεις έχουν μέσω των κοινωνικών δικτύων και υπάρχει σε αυτό το κομμάτι πολύ μεγάλο πρόβλημα και με τους ανήλικους χρήστες, οι οποίοι δυστυχώς από πολύ μικρή ηλικία είναι ενεργοί στα κοινωνικά δίκτυα, από το δημοτικό», σχολίασε.
Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου για το 2025, το 45% των παιδιών στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού είναι ενεργά σε κάποιο κοινωνικό δίκτυο και κυρίως το τικ τοκ. «Εκεί υπάρχει ένα πάρα πολύ σοβαρό ζήτημα, πρέπει να υπάρχει εκπαίδευση όλων και των παιδιών ειδικότερα. Ελπίζω αυτή η αύξηση του ορίου ηλικίας για πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα, θα βοηθήσει προς τη σωστή κατεύθυνση και θα θεσπιστεί μάλιστα με νόμο, που είναι πολύ σημαντικό», σημείωσε η κ. Φραγκοπούλου, αναφερόμενη στα πρόσφατα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός αναφορικά με την αύξηση επί της ουσίας του ορίου ηλικίας των ανηλίκων για την χρήση των social media στα 15 έτη από το 2027. Σε κάθε περίπτωση, όπως εξήγησε η κ. Φραγκοπούλου, αυτήν την στιγμή δεν υπάρχει νόμος σε ευρωπαϊκό επίπεδο που να ορίζει ρητά και ξεκάθαρα ότι υπάρχει όριο απαγόρευσης για τους ανήλικους, παρά μόνο ο περιορισμός των 13 ετών, που έχουν θέσει τα ίδια τα κοινωνικά δίκτυα. «Άρα το όριο στα 15 έτη με νόμο, θεσμικά πλέον θα βοηθήσει έτσι ώστε τα παιδιά να μπαίνουν στα κοινωνικά δίκτυα σε μία ηλικία όπου είναι πιο ώριμα και θεωρώ και έτσι κερδίζουμε πολύ χρόνο, έτσι ώστε να τα εκπαιδεύσουμε σωστά και να είναι πιο προετοιμασμένα για το πώς πρέπει να συμπεριφέρονται, γιατί αυτήν την στιγμή το πώς και πόσο εκθέτουν τον εαυτό τους μέσω των πλατφορμών είναι πραγματικά πάρα πολύ ανησυχητικό», ανέφερε η κ. Φραγκοπούλου.
«Μεγάλο κοινωνικό πείραμα η απαγόρευση των social media στους ανηλίκους»
Απαντώντας στη συνέχεια σε σχετικό ερώτημα, αναφορικά με το αν οι ίδιες οι πλατφόρμες διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου, που οι χρήστες θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν, αλλά δεν το γνωρίζουν, η κ. Φραγκοπούλου επεσήμανε: «Αυθαιρεσία υπάρχει πάντα, γιατί όταν έχεις μία πλατφόρμα, όπου ο καθένας είναι δημιουργός περιεχομένου και μπορεί να αναρτά περιεχόμενο, προφανώς είναι πολύ δύσκολο να γίνεται και ο έλεγχος από τις ίδιες τις πλατφόρμες. Το ότι έχουν ευθύνη φυσικά και έχουν, αλλά υπάρχουν διάφοροι τύποι μηχανισμών ελέγχου. Υπάρχουν μηχανισμοί για ανήλικους, οι οποίοι όταν είσαι σε ιδιωτική χρήση, υπάρχει πολύ μεγαλύτερη προστασία και το ίδιο θα μπορούσε να συμβαίνει και με τους ενήλικες. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα ο καθένας να καταγγείλει μία δραστηριότητα, μία ανάρτηση, η οποία τον προσβάλλει, τον εκθέτει, άρα λοιπόν και αυτό είναι ένας δεύτερος αποκλεισμός». Συγκεκριμένα, υπάρχουν δύο πλατφόρμες που μπορούν να αξιοποιηθούν από τους χρήστες, η πρώτη ονομάζεται «Τake it down» και αφορά τους ανήλικους και η δεύτερη «Stop NCII» που απευθύνεται σε ενήλικες. «Και οι δύο αυτές υπηρεσίες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, απλά η πρώτη για ανήλικους και η δεύτερη για ενήλικες και δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη, αν έχει αναρτηθεί κάποια προσωπική του φωτογραφία, η οποία τον εκθέτει, μπορεί να προωθήσει έναν μοναδικό κωδικό για αυτήν τη φωτογραφία μέσω των υπηρεσιών και αυτή να αφαιρεθεί από τα κοινωνικά δίκτυα στα οποία έχει αναρτηθεί», ανέφερε.
Τέλος, βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά όχι πανάκεια χαρακτήρισε η κ. Φραγκοπούλου, το μέτρο απαγόρευσης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανήλικους κάτω των 15 ετών στην Ελλάδα, που ανακοινώθηκε πρόσφατα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι τα αποτελέσματά του δεν πρόκειται να είναι άμεσα. Το μέτρο έχει εφαρμοστεί ήδη από τον Δεκέμβριο στην Αυστραλία και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ξεκάθαρα στοιχεία για την επίδρασή του στα παιδιά. «Είναι ένα μεγάλο κοινωνικό πείραμα αυτό που συμβαίνει. Παρακολουθούνται πάρα πολύ στενά δεκάδες χιλιάδες παιδιά και γονείς για να δουν αν αυτό το μέτρο θα φέρει κάποια αποτελέσματα. Η αλήθεια είναι ότι όλα τα μέτρα μπορούν να παρακαμφθούν, αυτό είναι ένα γεγονός, όμως εγώ πιστεύω ότι θα φέρει αποτελέσματα, ακόμα και αν δεν τηρείται πλήρως το μέτρο. Δεν είναι μόνο ότι ορίζεται το ηλικιακό όριο των 15 ετών, αλλά θα υπάρχει νόμος. Όταν υπάρχει νόμος, δεν είσαι απλώς παράτυπος, είσαι παράνομος και ο γονιός και το παιδί, άρα πιστεύω ότι σε κάποιο βαθμό θα αποδώσει, αν όχι πλήρως», ανέφερε. Σε κάθε περίπτωση, για την αποτελεσματικότητά του, απαιτείται και η συνεργασία από τις ίδιες τις πλατφόρμες για το κομμάτι της επαλήθευσης της ηλικίας των ανηλίκων. «Θα πρέπει και οι πλατφόρμες να προσαρμόσουν τον τρόπο εισαγωγής των χρηστών και να γίνεται με τη χρήση ενός QR code, όπου θα δίνεται ουσιαστικά η πιστοποίηση του ηλικιακού ορίου για τον χρήστη για να μπορέσει να εισέλθει. Είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, απλώς θα πάρει χρόνο για να δούμε αυτά τα αποτελέσματα. Πιστεύω θα αποδώσει στις νέες γενιές, αυτές που δεν είναι ήδη στα κοινωνικά δίκτυα. Οι πλατφόρμες γνωρίζουν ποιος είναι ανήλικος, αλλά το κέρδος είναι πάντα απώτερος σκοπός», κατέληξε η κ. Φραγκοπούλου.
