Ετήσια συνάντηση των φορέων που συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Έργο SPARC, στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Theartemis στο Ρέθυμνο, για την ανάπτυξη πρακτικών ελέγχων των παρασίτων
Η προστασία του ζωικού κεφαλαίου μέσω της αποτελεσματικής αντιμετώπισης των γαστρεντερικών παρασίτων που προσβάλλουν τα μηρυκαστικά ζώα και οδηγούν σε αναπόφευκτη μείωση της παραγωγής βρίσκεται ανάμεσα στις προτεραιότητες της επιστημονικής κοινότητας, παραγωγών και κτηνιάτρων. Τα μηρυκαστικά εκτίθενται διαρκώς σε γαστρεντερικά παράσιτα (έλμινθες), που επηρεάζουν αρνητικά την υγεία, την ευζωία αλλά και την παραγωγικότητά τους και γι’ αυτό ο αποτελεσματικός έλεγχός τους είναι απαραίτητος. Το πρόβλημα της αποπαρασίτωσης αναδύεται σε μείζονα προβληματισμό για τον κλάδο, καθώς η χρόνια, καθιερωμένη και αλόγιστη πρακτική προληπτικής χορήγησης φαρμάκων έχει καταστεί πλέον ανώφελη απέναντι σε ανθεκτικά παράσιτα, εύκολα και γρήγορα διαδιδόμενα και με υψηλή αντοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, η διάχυση πρακτικών βιώσιμου ελέγχου των παρασίτων, οι οποίες να είναι εύκολα εφαρμόσιμες, οικονομικές και προσαρμοσμένες στις συνθήκες της κάθε εκτροφής συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταπόκρισης των κτηνοτροφικών μονάδων στις σύγχρονες προκλήσεις. Οι πρακτικές οφείλουν να στοχεύουν στη βελτίωση της υγείας και της ευζωίας των ζώων, της οικονομικής απόδοσης των εκμεταλλεύσεων και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, μέσα από μία συμμετοχική συνεργασία διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων και ανθρώπων της παραγωγής. Πρόκειται για ένα ζήτημα που αφορά και επηρεάζει άμεσα και τους παραγωγούς του Ρεθύμνου και της Κρήτης, οι οποίοι έχουν ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζουν πρακτικές που βοηθούν στην υγειονομική θωράκιση και προστασία των ζώων, όπως είναι η χρήση υπολειμμάτων από άλλα παραγόμενα προϊόντα και η αξιοποίησή τους μέσω της ένταξής στις ζωοτροφές.
Η ανάπτυξη, η διάδοση και η εφαρμογή ορθολογικών πρακτικών ελέγχου των παρασιτώσεων είναι και ο στόχος του ερευνητικού έργου Sustainable Parasite Control in Grazing Ruminants (SPARC), που χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe και σε αυτό συμμετέχουν το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και η εταιρεία Βιοερευνητικά Εργαστήρια ΑΕ. Πρόκειται για μία συνεργασία 15 φορέων από 10 χώρες, με στόχο τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Κοινότητας Πρακτικής (European Community of Practice) για την ανάπτυξη ορθών και βιώσιμων πρακτικών ελέγχου των παρασίτων. Η φετινή ετήσια συνάντηση των φορέων του έργου πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στο Ρέθυμνο, στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Theartemis Palace, παρουσία εκπροσώπων ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων, κτηνοτροφικών οργανώσεων και επιχειρήσεων από ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών για τη βιώσιμη ανάπτυξη της αιγοπροβατοτροφίας και της κτηνοτροφίας γενικότερα. Η συνάντηση ξεκίνησε χθες το πρωί και ολοκληρώνεται το απόγευμα της Πέμπτης, αποσκοπώντας στην έμπρακτη ανταλλαγή απόψεων και καλών πρακτικών για την υγεία των ζώων και την βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και η πρόταση λύσεων, με δυνατότητα καθημερινής εφαρμογής για την καταπολέμηση των παρασίτων.
Μείωση στην παραγωγή και υποβάθμιση προϊόντων
Την ολοκληρωμένη διαχείριση των παρασιτώσεων των προβάτων, των αιγών και των αγελάδων που βρίσκονται σε βοσκή στοχεύει να πετύχει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SPARC, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», η Σμαρώ Σωτηράκη, διευθύντρια ερευνών στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-Δήμητρα. «Αυτό που θέλουμε είναι όλη τη γνώση που έχουμε παράξει τα τελευταία χρόνια να την περάσουμε στους κτηνοτρόφους και στους κτηνιάτρους στην πράξη. Το πρόβλημα είναι ότι, όπως έχουμε ακούσει για την αντιμικροβιακή αντοχή, αντίστοιχα υπάρχει η αντοχή στα αντιπαρασιτικά, το οποίο είναι πολύ πιο σιωπηλό σαν πρόβλημα. Στα αντιπαρασιτικά σε όποιο ζώο υπάρχει στη βοσκή αυτήν την στιγμή, δίνουμε τυφλά, χωρίς να ξέρουμε αν έχει ή δεν έχει το νόσημα, προληπτικά, μία με δύο φορές τον χρόνο, φάρμακα εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Υπάρχουν πλέον χώρες που τώρα πια κανένα από τα υπάρχοντα φάρμακα δεν δουλεύει απέναντι στα παράσιτα», εξήγησε η κ. Σωτηράκη. Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι εντοπισμένο και υπό διερεύνηση, καθώς πολλά παλαιότερου τύπου φάρμακα δεν δουλεύουν πια. «Το αποτέλεσμα είναι ότι τα παράσιτα υπάρχουν σε όλα τα ζώα, υπάρχει μείωση στην παραγωγή και υποβάθμιση των προϊόντων. Δεν παράγουμε όσο πρέπει και τα προϊόντα που παράγουμε δεν είναι της ποιότητας που πρέπει να είναι», τόνισε επίσης.
«Στοπ» στην τυφλή χορήγηση φαρμάκων και βιολογικός τρόπος αντιμετώπισης των παρασίτων
Η κάθε χώρα έχει βέβαια εξειδικευμένα προβλήματα, οπότε οι προτεινόμενες λύσεις πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές ανάγκες. «Εμείς έχουμε επιλέξει δύο κατευθύνσεις στην Ελλάδα. Η μία είναι να μπορέσουμε να βάλουμε στο σκεπτικό των κτηνοτρόφων και των κτηνιάτρων που ασχολούνται με παραγωγικά ζώα, ότι πρέπει να μην δίνουν φάρμακα τυφλά σε κάποιες χρονικές περιόδους, μία τεχνική που έχει καθιερωθεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια, αλλά να κάνουν εξετάσεις πριν, διότι είναι πολύ σημαντικό να ξέρουν τι γίνεται στην εκτροφή. Και αυτό έχει αρχίσει να δουλεύει, γιατί ενώ νόμιζαν ότι πρέπει να δώσουν φάρμακο, τους κάνουμε εξετάσεις και δεν βρίσκουμε παράσιτα», ανέφερε η κ. Σωτηράκη. Παράλληλα, μία δεύτερη λύση είναι και η ένταξη καταλοίπων προϊόντων της αγροτοβιομηχανίας στη διατροφή των ζώων, όπως προϊόντα προερχόμενα από το χαρούπι, την οινοποιία και τα ελαιουργεία. «Μπορούμε αυτά να τα βάλουμε στην τροφή των ζώων, να τους δώσουμε προστιθέμενη αξία και έχουμε αποδείξει ότι αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των παρασίτων. Οπότε ουσιαστικά αυτά είναι ένας βιολογικός τρόπος όχι να φτάσουμε 100% την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, αλλά να μειώσουμε τη χρήση τους, έτσι ώστε και αυτά να μην τα καταστρέψουμε, να μπορούν να συνεχίσουν και τα φάρμακα να είναι αποτελεσματικά. Θέλουμε να έχουμε μία λύση που θα είναι ολοκληρωμένη», συμπλήρωσε. Μάλιστα και σύμφωνα με την κ. Σωτηράκη στην Κρήτη έχει ήδη ξεκινήσει η εφαρμογή αυτών των πρακτικών σε 6-8 εκτροφές κατά μήκος του νησιού, με εξαιρετικά αποτελέσματα μέχρι στιγμής.
«Τα παράσιτα έχουν γίνει ανθεκτικά στα χάπια, δεν έχουμε δηλαδή εργαλεία»
Υψηλής σημασίας για την τοπική οικονομία είναι η εκτροφή προβάτων και αιγών στην Κρήτη, συμβάλλοντας στην ισορροπία και προστασία του περιβάλλοντος και στην παραγωγή τοπικών προϊόντων, υψηλής ποιότητας, όπως σημείωσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Αλέξανδρος Στεφανάκης, διευθύνων σύμβουλος στα Βιοερευνητικά Εργαστήρια A.E. «Η βόσκηση είναι ουσιαστικά που ελέγχει τις πυρκαγιές, βοηθάει στη βιοποικιλότητα, γιατί το μηρυκαστικό βόσκοντας σπέρνει σπόρους, άρα διασκορπίζει και διατηρεί την βιοποικιλότητα και την ισορροπία και παράλληλα πολλαπλασιάζεται από το μηδέν, κάνει δηλαδή το χόρτο, που δεν μπορούμε να το συλλέξουμε, ένα τρόφιμο υψηλής βιολογικής αξίας», ανέφερε. Βέβαια, επειδή το ζωικό κεφάλαιο είναι εκτεθειμένο στο περιβάλλον είναι συνεπώς και εκτεθειμένο στα παρασιτικά νοσήματα. Στον πυρήνα της τοπικής της παραγωγής βρίσκεται η γαλακτοπαραγωγή, όπως εξήγησε ο κ. Στεφανάκης, με αποτέλεσμα να προκύπτει το εξής πρόβλημα. «Την περίοδο που αρμέγουμε δεν πρέπει να δίνουμε χάπια, γιατί περνούν στον καταναλωτή, στο τρόφιμο, κάτι το οποίο απαγορεύεται. Αν έχει ο παραγωγός πρόβλημα δεν μπορεί να σκοτώσει το κοπάδι, οπότε πρόκειται για ένα θέμα στο οποίο καλούμαστε να δώσουμε λύση. Σήμερα έχουμε φέρει σε ένα επίπεδο την αιγοπροβατοτροφία, όπου οι παραγωγοί μας κάνουν στα ζώα τους προληπτικές θεραπείες μόνο την ξηρά περίοδο (καλοκαίρι), δεν έχουν δηλαδή ανάγκη να δίνουν αντιπαρασιτικά χάπια την εποχή που αρμέγονται τα ζώα. Αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί δυστυχώς πέρασε μία περίοδος, όπου επιλέγαμε όλοι μαζί την εύκολη λύση, πηγαίναμε στον κτηνίατρο, παίρναμε κάποια χάπια, τα δίναμε στα ζώα και ο θεός βοηθός. Σήμερα αυτά τα φάρμακα διαπιστώσαμε ότι δεν δουλεύουν. Θα ακούσετε τους παραγωγούς να λένε «Αυτό είναι σκόνη. Αυτό είναι νερό». Όχι. Τα παράσιτα έχουν γίνει ανθεκτικά στα χάπια, δεν έχουμε δηλαδή εργαλεία», δήλωσε και στη συνέχεια σχολίασε για τις νέες πρακτικές που εφαρμόζονται: «Επιπλέον, σημαντικό κομμάτι αυτών των νέων πρακτικών είναι ότι το κόστος είναι τουλάχιστον στο μισό, γιατί έχουμε γλιτώσει τη μισή χρήση φαρμάκων από τους παραγωγούς, που δεν χρειάζεται. Αυτό το δίκτυο δείχνει τη φιλοσοφία και τον προσανατολισμό που πρέπει να υπάρξει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία πάντα καινοτομεί σε αυτές τις λειτουργίες», κατέληξε.
