Νέες ρυθμίσεις για την Golden Visa – Απαγορεύεται η βραχυχρόνια μίσθωση των ακινήτων και προσφέρονται κίνητρα για επένδυση σε παλιά βιομηχανικά ή διατηρητέα κτίρια – Ποια η σχέση της με το στεγαστικό
Η παρατεταμένη, υψηλή και διευρυμένη πλέον σε σχεδόν όλες τις πτυχές της καθημερινότητας, ακρίβεια σήμερα αποτελεί αναμφίβολα τον νούμερο ένα προβληματισμό, νοικοκυριών, μεσαίων και χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων. Μία ακρίβεια, η οποία εκτός του ότι δεν αντιμετωπίζεται, εντείνεται και κυρίως επεκτείνεται σε τομείς, αγαθά, ανάγκες, υπηρεσίες και παροχές που μέχρι πρότινος δεν ήταν υπολογίσιμα και σημαντικά επιβαρυντικά έξοδα σε έναν μηνιαίο ή ετήσιο προϋπολογισμό. Στο επίκεντρο αυτής βρίσκεται το κόστος της στέγης, το οποίο αποτελεί ένα πολυσύνθετο, πολυπαραγοντικό φαινόμενο με κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις. Η έλλειψη οργανωμένων κρατικών στεγαστικών πολιτικών και μέριμνας για την εύρεση άμεσων λύσεων, που θα ανοίξουν δρόμους σε μία προσβάσιμη, φθηνή στέγη οδηγεί σταδιακά και με ολοένα και ταχύτερους ρυθμούς σε μία συνολική παρακμή, φθίνουσα πορεία και απαξίωση υποδομών, επενδύσεων και της ίδιας της κοινωνικής συνοχής. Στην Κρήτη και το Ρέθυμνο, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών, σε συνδυασμό με τις τιμές των ενοικίων, που πλησιάζουν το 50% των μηνιαίων απολαβών ενός μέσου μισθωτού, δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες διαμονής και πρόσβασης σε μία βιώσιμη καθημερινότητα, για φοιτητές, εκπαιδευτικούς, γιατρούς και όχι μόνο. Ουσιαστικά, ο γενικός πληθυσμός καλείται να ζει σε μία καθημερινότητα «εκπτώσεων», διαρκών υπολογισμών και αναζήτησης δυσεύρετων ευκαιριών, καίριων για την κοινωνική και οικονομική ευημερία του πληθυσμού. Η ανάγκη για ένα αποτελεσματικό σχέδιο στεγαστικής πολιτικής από το κράτος και η διάθεση προσβάσιμης κατοικίας σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες είναι μεγάλη και κυρίως στενών χρονικών περιθωρίων πλέον. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ για τους εργαζόμενους έως 29 ετών, μόλις το 20% ζουν μόνοι τους και το 45% των νέων εξακολουθεί να ζει με την οικογένειά του (το ποσοστό αυτό γι’ αυτούς που εργάζονται με μερική απασχόληση ανεβαίνει στο 65%). Επιπλέον, μόλις το 30% συμβάλλει οικονομικά στο ενοίκιο ή στα έξοδα στέγασης, την ώρα που το 62% αναγνωρίζει οικονομική εξάρτηση από όλα οικογενειακά μέλη.
Παράλληλα, μέσα στο Σαββατοκύριακο ανακοινώθηκαν νέες ρυθμίσεις για το πρόγραμμα της Golden Visa, ένα πρόγραμμα το οποίο απευθύνεται σε ξένους επενδυτές και έχει κατηγορηθεί στο παρελθόν για μία πολιτική, που ανοίγει τον δρόμο σε ξένα επενδυτικά κεφάλαια, την ώρα που δεν ακολουθούνται ανάλογες πολιτικές ελάφρυνσης του υψηλού στεγαστικού κόστους. Οι νέες ρυθμίσεις της golden visa απλοποιούν διαδικασίες, απαγορεύουν τη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων που αποκτήθηκαν μέσω αυτής και θεσπίζει ειδικούς όρους για επενδύσεις σε παλιά βιομηχανικά ή διατηρητέα κτίρια, σε μία φιλοσοφία να προστατεύσει την αγορά κατοικίας, περιορίζοντας τη βραχυχρόνια μίσθωση και αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα μακροχρόνιας στέγασης. Στα 800.000 ευρώ έχει διαμορφωθεί πλέον το ελάχιστο όριο επένδυσης για τους ενδιαφερόμενους ξένους επενδυτές του προγράμματος Golden Visa, ένα όριο που ισχύει και για το Ρέθυμνο και αυξήθηκε από το μέχρι πρότινος ποσό των 250.000 ευρώ. Την ώρα που το επενδυτικό ενδιαφέρον για ακίνητα στο Ρέθυμνο και στην Κρήτη παραμένει αμείωτο και υψηλό, τίθενται ερωτήματα για το κατά πόσο η golden visa εν τέλει θέτει πρόσθετα εμπόδια στην προσβάσιμη στέγη. Το ζήτημα σχολιάζουν στα «Ρ.Ν.» κτηματομεσίτες της πόλης, καθώς και ο Γιάννης Ζαϊμάκης, καθηγητής Κοινωνιολογίας Πολιτισμού, Αθλητισμού και Κοινότητας και διευθυντής του εργαστηρίου Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης
«Η στέγη είναι πρωταρχικό ζήτημα για το Πανεπιστήμιο Κρήτης»
Στην Κρήτη και ειδικά στο Ρέθυμνο, μία πόλη άμεσα συνδεδεμένη με το Πανεπιστήμιο της και τη φοιτητική της κοινότητα, η οποία εδώ και δεκαετίες ανανεώνει το έμψυχο δυναμικό της, σε σημαντικό βαθμό μέσω ή λόγω του Πανεπιστημίου και των προοπτικών που αυτό δημιουργεί, η φοιτητική κοινότητα βρίσκεται πλέον στη δυσμενέστερη θέση. Οι φοιτητές από την ηπειρωτική Ελλάδα μειώνονται, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση συναντάται ολοένα και συχνότερα και το κόστος διαβίωσης καθιστά πλέον αδύνατη την ανεξαρτησία ή έστω την αποκλειστική ακαδημαϊκή ενασχόληση. «Είναι κατ’ επείγον το πρόβλημα της στέγασης και ιδιαίτερα στον φοιτητικό χώρο. Αν δούμε το πρόβλημα της στέγης σε σχέση και με την ανάπτυξη των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα καταλάβει κανείς ότι μέρα με τη μέρα, το δημόσιο πανεπιστήμιο βρίσκεται σε μία αρκετά προβληματική κατάσταση», σχολίασε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο κ. Ζαϊμάκης, ο οποίος επίσης χαρακτήρισε το στεγαστικό ως «ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία» και δήλωσε: «Είμαστε στην Ευρώπη οι πρώτοι όπου τα νοικοκυριά διαθέτουν ένα πολύ μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγαση. Είναι ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα, με πάρα πολλές προεκτάσεις και χρειαζόμαστε επειγόντως κρατικές στεγαστικές πολιτικές και ίσως και η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να συμβάλλει προς αυτή την κατεύθυνση στο μέτρο του δυνατού. Στο Πανεπιστήμιο η στεγαστική κρίση πάντως είναι ένα τεράστιο θέμα, γιατί γνωρίζουμε ότι πολλά παιδιά έρχονται μόνο για τις εξετάσεις τους, γιατί η κατοικία είναι πάρα πολύ ακριβή, δεν μπορούν να αντέξουν ενοίκια έως 500 ευρώ, ιδίως παιδιά που προέρχονται από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα». Επιπλέον, όπως σημείωσε, πολλοί φοιτητές πλέον προέρχονται από την Κρήτη, ενώ περιορίζονται οι φοιτητές από την υπόλοιπη Ελλάδα: «Η στέγη είναι πρωταρχικό ζήτημα για το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Είναι υλικά ζητήματα, που δεν μπορείς να τα παραβλέψεις και αφορούν την επιβίωση. Γιατί είναι το στεγαστικό συν την ακρίβεια, συν τις ακριβές μετακινήσεις. Κάποτε είχαμε αρκετούς φοιτητές που προέρχονταν από την Ήπειρο, από τη Θεσσαλία, αυτός ο αριθμός ολοένα και μειώνεται γιατί το κόστος διαβίωσης στο Ρέθυμνο πλέον είναι πάρα πολύ υψηλό, συν την αίσθηση ότι δεν υπάρχει βεβαιότητα στην επαγγελματική αποκατάσταση», ανέφερε και τέλος συμπλήρωσε: «Η κατοικία είναι ένα αγαθό. Δεν πρέπει να την αφήσουμε να μετατραπεί σε ένα εμπόρευμα και μόνο αυτοί που έχουν χρήματα να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτό».
Σταθερή η ζήτηση για ξένες επενδύσεις σε ακίνητα στο Ρέθυμνο και την Κρήτη
Την ίδια ώρα, σταθερά υψηλά είναι το αγοραστικό ή επενδυτικό ενδιαφέρον από το εξωτερικό, για ακίνητα του νομού Ρεθύμνου, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο Νίκος Κασωτάκης, κτηματομεσίτης του Ρεθύμνου. «Ενδιαφέρον γενικά υπάρχει, αλλά αυτό προέρχεται περισσότερο από Ευρωπαίους που είναι ήδη κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Όπως τόνισε, η ζήτηση παραμένει σταθερή σε σχέση με πέρυσι, ακολουθεί ωστόσο πτωτική πορεία τα τελευταία χρόνια, γεγονός που οφείλεται στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η μεσαία τάξη, έχοντας πρόβλημα τόσο στο να βρει κάποιο διαθέσιμο ακίνητο, όσο και στο οικοδομήσει. «Η κατοικία είναι είδος πρώτης ανάγκης και στην πόλη του Ρεθύμνου υπάρχει έλλειψη και μεγάλη ζήτηση κατοικίας και οι τιμές δεν ταιριάζουν στο βαλάντιο των κατοίκων, υπάρχει έλλειψη γης, γιατί δεν έχουν γίνει επεκτάσεις των σχεδίων πόλεως και οι κοντινοί οικισμοί έχουν κορεστεί σε έναν βαθμό. Γενικά τα προσιτά ακίνητα σε τιμές κοντά στις 200.000 ευρώ αυτά έχουν εκλείψει από την αγορά. Όποιος έχει περισσότερα χρήματα τώρα κατευθύνεται στο να πάρει ένα οικόπεδο και να χτίσει κάτι καινούργιο», σημείωσε. Αντίστοιχα, ο Ανδρέας Ανδρουλιδάκης, μεσίτης στην πόλη σημείωσε ότι το αγοραστικό ενδιαφέρον που παραμένει σταθερό είναι και ο λόγος που αυξάνονται οι τιμές στα διαθέσιμα ακίνητα, τα οποία είναι περιορισμένα. «Το ενδιαφέρον προέρχεται περισσότερο από Ευρώπη και αφορά μονοκατοικίες. Υπάρχουν αγοραστές από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που κατά κύριο λόγο τους ενδιαφέρει μία μονοκατοικία και είναι τρίτης ηλικίας», σημείωσε, ενώ τέλος σχολιάζοντας την golden visa, ανέφερε: «Η golden visa στοχεύει στο να έρθουν υψηλοί επενδυτές και να μην αφαιρέσουν από την αγορά ακίνητα από την στιγμή που υπάρχει πρόβλημα στην στεγαστική κρίση, την οποία βιώνουμε. Για να λυθεί αυτό, σαφώς πρέπει να παρθούν διάφορα μέτρα σε επίπεδο πολιτικό».
«Να μην συμπίπτει η Golden Visa με τη βραχυχρόνια μίσθωση»
Σχολιάζοντας το ίδιο το πρόγραμμα της Golden Visa και τις επιρροές του στο διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα της χώρας, ο κ. Ζαϊμάκης ανέφερε μεταξύ άλλων: «Η Golden visa και η επενδυτική δραστηριότητα γύρω από αυτή συνέβαλε στο να μεταφερθούν σπίτια, που μέχρι τώρα δίνονταν για φοιτητική χρήση και μακροχρόνια ενοικίαση, στη λογική του Airbnb, οπότε περιόριζε την προσφορά φοιτητικής στέγης. Αν αυτό σταματήσει, δεν σημαίνει ότι θα λυθεί το πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης, αλλά είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αν δηλαδή η επενδυτική δραστηριότητα της golden visa δεν θα συμπίπτει με τη βραχυχρόνια μίσθωση». Επιπλέον ο κ. Ζαϊμάκης σημείωσε: «Το πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης είναι βαθύτερο και έχει σχέση και με τις πρακτικές του AirBnb, που αφορά τους ήδη ιδιοκτήτες των ακινήτων και την αύξηση του τουρισμού. Η golden visa και οι επενδύσεις που μπορούν να γίνουν είναι διαφορετικό ζήτημα, από το στεγαστικό, που θέλει εστιασμένες παρεμβάσεις και μία γνώση των βαθύτερων αιτιών του προβλήματος και μέτρα τα οποία θα ανακουφίσουν άμεσα. Νομίζω ότι αυτά είναι επικοινωνιακά μέτρα, που δεν αντιμετωπίζουν στη ρίζα τους τα προβλήματα», όπως τόνισε ο κ. Ζαϊμάκης. Τέλος, απαντώντας στο ερώτημα για το αν τίθεται ζήτημα ατομικής ευθύνης όσον αφορά την στεγαστική κρίση, ο κ. Ζαϊμάκης σχολίασε: «Κανένας δεν μπορεί να απαγορεύσει σε έναν ιδιοκτήτη σπιτιού, που έχει ένα συμπληρωματικό εισόδημα, να το αξιοποιήσει όπως θέλει, σε μία ελεύθερη αγορά και σε ένα κράτος που δεν ασκεί στεγαστικές πολιτικές που θα αντιμετωπίσουν στην ρίζα το πρόβλημα. Όλο αυτό μπορεί να γίνει κυρίως μέσα από κρατικές πρωτοβουλίες. Η κρατική παρέμβαση εδώ, ένα κοινωνικό κράτος, μπορεί να έχει αποτελέσματα, να αυξήσει την παροχή σπιτιών, που είτε θα ενοικιάζονται φθηνά, είτε θα παρέχονται σε νέα ζευγάρια με ειδικούς όρους, ευνοϊκά δάνεια κ.λπ.», κατέληξε.
