Οι βροχοπτώσεις που επεφύλασσε το 2026 για την Κρήτη, ιδίως τον τελευταίο ενάμιση μήνα (από τέλη Μάρτη μέχρι και αρχές Μαΐου), αποτελούν μια σημαντική «ανάσα» για το νησί, μετά και τα τρία τελευταία έτη όπου καταγράφηκε παρατεταμένη ξηρασία που είχε οδηγήσει αρχές και φορείς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα υδατικά αποθέματα του νησιού τα οποία βρίσκονταν σε οριακά και ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα λοιπόν τα επικαιροποιημένα στοιχεία από το Εργαστήριο Υδατικών Πόρων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ τα οποία δόθηκαν στη δημοσιότητα και αφορούν δεδομένα του 2026 (μέχρι και 4 Μαΐου) και τα οποία προέκυψαν από απλό σταθμοβαρή μέσο των διαθέσιμων τιμών βροχόπτωσης (80 μετεωρολογικοί σταθμοί σε όλη την Κρήτη), διαφαίνεται αρχικά πως το μέσο ύψος βροχής του 2026 έχει ήδη ξεπεράσει το αντίστοιχο σύνολο του 2025 σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Κρήτης. Η σημαντική βελτίωση που παρουσιάζει η εικόνα των βροχοπτώσεων στο νησί ωστόσο δεν πρέπει να εφησυχάζει καθώς οι επιστήμονες τονίζουν πως αυτές οι απότομες εναλλαγές στις «διαθέσεις» του κλίματος και των βροχοπτώσεων είναι μέσα στο πρόγραμμα ως απόρροια της λεγόμενης κλιματικής μεταβλητότητας με αποτέλεσμα να μην σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό το υγρό έτος που καταγράφεται μέχρι στιγμής, ότι θα συνεχίσει και του χρόνου. Αυτό που σίγουρα πρέπει αρχές, φορείς και πολίτες να αντιληφθούν είναι ότι κάθε «βροχερό» έτος πρέπει στο εξής να είναι μια ευκαιρία, να γίνονται σωστά έργα και κινήσεις ώστε να μην «χάνονται» αυτά τα πραγματικά πολύτιμα υδατικά αποθέματα τα οποία θα «σώσουν» το νησί στην επόμενη ξηρασία.
Η μικρότερη αύξηση στο Ρέθυμνο
Σημείο αναφοράς της εικόνας των βροχοπτώσεων για το 2026 στην Κρήτη είναι τέσσερα «επεισόδια» βροχής που σημειώθηκαν τον τελευταίο περίπου ενάμιση μήνα, συμβάλλοντας σημαντικά στη βελτίωση της συνολικής εικόνας των υδατικών αποθεμάτων του νησιού. Αυτά τα «επεισόδια» σημειώθηκαν τέλη Μαρτίου, αρχές Απριλίου, τέλη Απριλίου (εδώ «έπεσε» η μεγαλύτερη ποσότητα νερού – Πίνακας 2) και το τελευταίο καταγράφηκε πρόσφατα, αρχές Μαΐου, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στα «Ρ.Ν.» ο Δρ. Νεκτάριος Κουργιαλάς, κύριος ερευνητής – ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, υπεύθυνος Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων-Αρδεύσεων και Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου.
Έτσι όπως προκύπτει από τα επικαιροποιημένα στοιχεία του Εργαστήριο Υδατικών Πόρων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, μέχρι και 4 Μαΐου, (Πίνακας 1) το μέσο ύψος βροχής του 2026 έχει ήδη ξεπεράσει το αντίστοιχο σύνολο του 2025 σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Κρήτης με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση να καταγράφεται στο Λασίθι (+57%) και στο Ηράκλειο (+56%). Ακολουθούν τα Χανιά όπου καταγράφεται αύξηση 30%, ενώ τελευταίο έρχεται το Ρέθυμνο με την αύξηση να φτάνει το +7%. Αυτή η μικρή αύξηση που εμφάνισε το Ρέθυμνο σε σχέση με τους υπόλοιπους νομούς κατά τον κ. Κουργιαλά εξηγείται από το γεγονός ότι στο Ρέθυμνο το 2025 σε σχέση με τις υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες «έπεσε» ο μεγαλύτερος όγκος νερού. Ωστόσο δεδομένου ότι το 2026 έχει μπροστά του ακόμη το φθινόπωρο και τον Δεκέμβρη, δεν αποκλείεται πως αυτό το ποσοστό θα ανέβει. «Το Ρέθυμνο το 2025 είχε τη μεγαλύτερη ποσότητα βροχής. Γενικά στο Ρέθυμνο λόγω γεωμορφολογίας «πέφτουν» αρκετές βροχοπτώσεις σε επίπεδο Κρήτης. Είναι πολύ κοντά με τα Χανιά και λίγο πιο πάνω σχετικά. Αυτό ήταν το γεγονός ότι δεν είχαμε κάποια μεγάλη αύξηση μέχρι στιγμής. Γιατί ήδη από πέρυσι είχαμε υψηλό όγκο νερού. Αλλά δεν ξέρουμε πως θα εξελιχθούν τα πράγματα γιατί έχουμε ακόμα το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Οπότε προφανώς αυτό το 7% θα ανέβει μέχρι το τέλος του 2026», εξηγεί ο κ. Κουργιαλάς και σχολιάζει πως εν γένει: «Είχαμε μια πολύ σημαντική αύξηση των βροχοπτώσεων που «έπεσε» αυτό το τετράμηνο μέχρι και αρχές Μαΐου σε σχέση με τη συνολική ποσότητα βροχής του 2025».
Σύμφωνα με τον ίδιο πίνακα τα Χανιά εμφανίζουν τη μεγαλύτερη συνολική τιμή βροχής (701mm), ακολουθεί το Ρέθυμνο (623mm) και στη συνέχεια έχουμε το Ηράκλειο (425mm) και το Λασίθι (440mm). Σημειώνεται πως αυτές οι τιμές είναι η μέση τιμή για κάθε νομό, καθώς όπως τονίζει και ο κ. Κουργιαλάς σαφώς και σε κάποιες περιοχές του κάθε νομού έχει «πέσει» περισσότερο νερό και σε κάποιες άλλες λιγότερο.
822mm λείπουν από το Ρέθυμνο – Στόχος τα 1.445
Παρά τη σημαντικά βελτιωμένη εικόνα της Κρήτης ως προς τις βροχοπτώσεις, παραμένει ακόμη αξιόλογο απαιτούμενο υπόλοιπο βροχής για την πλήρη κάλυψη του συσσωρευμένου υδατικού ελλείμματος της προηγούμενης τριετίας, όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 3. Με άλλα λόγια, όπως εξηγεί ο κ. Κουργιαλάς η παρατεταμένη ξηρασία της τελευταίας τριετίας είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στα φαινόμενα λειψυδρίας και έτσι το «βροχερό» 2026, καλείται τώρα να αναπληρώσει αυτά τα «χαμένα» υδατικά αποθέματα, όπου ζητούμενο είναι να φτάσουν στον μέσο όρο των αποθεμάτων που είχε ο κάθε νομός τη δεκαετία 2010-2020. Έτσι στο Ρέθυμνο παρουσιάζεται έλλειμα 822mm και ο στόχος σύμφωνα με το διάγραμμα είναι τα 1.445mm ώστε να «επανέλθει» ο νομός και να καλυφθεί τόσο η κανονική βροχολογική χρονιά όσο και το συσσωρευμένο έλλειμα της τριετίας 2023-2025.
Ο Δρ. Νεκτάριος Κουργιαλάς εξηγεί στα «Ρ.Ν.» αναλυτικά: «Πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι επειδή περάσαμε τρία χρόνια που ήταν αρκετά ξηρά έτη δηλαδή είχαμε έντονα φαινόμενα λειψυδρίας και ελλείματος νερού, αυτά τα τρία χρόνια συσσωρεύτηκε ένα έλλειμα νερού. Έτσι το 2026 καλείται να το αναπληρώσει. Οπότε για να «σώσουμε» και τα τρία αυτά έτη την απώλεια νερού χρειαζόμαστε ακόμα πολλή βροχή να «πέσει» το 2026. Οπότε από το τελευταίο γράφημα (σ.σ. Πίνακας 3) βλέπουμε ότι υπολείπεται ακόμα αρκετή ποσότητα νερού για να πούμε ότι εξισορροπήσαμε αυτό το έλλειμα που είχαμε αυτά τα τρία χρόνια που πέρασαν. Φυσικά έχουμε και το φθινόπωρο του 2026 και τον χειμώνα που μπορεί να μην το καλύψει αλλά πολύ πιθανό να το πλησιάσει. Οπότε είναι πολύ σημαντικό το πως θα εξελιχθούν οι επόμενοι μήνες. Αλλά το σημαντικό είναι ότι είχαμε εν γένει πολύ σημαντικές βροχοπτώσεις οι οποίες είναι μια «ανάσα». Χρειάζεται όμως να καλύψουμε και το νερό των προηγούμενων ετών οπότε δεν εφησυχαζόμαστε. Δηλαδή και πάλι είμαστε στο μείον αν το δούμε συνολικά την τελευταία πενταετία, αλλά τουλάχιστον είμαστε σε καλό δρόμο».
Όπως φαίνεται στο ίδιο διάγραμμα παρόλο που το Ρέθυμνο και τα Χανιά είναι κοντά στα επίπεδα νερού που «έπεσαν» φέτος, το Ρέθυμνο χρειάζεται πολύ περισσότερες βροχές για να καλύψει αυτό το υδατικό έλλειμα που αναφέρει ο κ. Κουργιαλάς. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, όπως εξηγεί είναι γιατί στο Ρέθυμνο εφόσον την προηγούμενη δεκαετία έβρεξε περισσότερο, τότε χρειάζεται και περισσότερο νερό για να πούμε ότι έχει επανέλθει στα φυσιολογικά του επίπεδα ο νομός. «Γενικά στο Ρέθυμνο την τελευταία δεκαετία που πέρασε δηλαδή από το 2010 μέχρι και το 2020 περίπου, τα ύψη βροχής που πέφτανε ήταν πιο πολλά από ό,τι στα Χανιά κατά μέσο όρο. Οπότε γενικά ο μέσος όρος του Ρεθύμνου ήταν πιο υψηλός από τον μέσο όρο των Χανίων. Οπότε με βάση και το έλλειμα που είχαμε την τελευταία τριετία πρέπει να «πέσουν» ακόμα αρκετές βροχές για να αναπληρώσουν τα νερά για να έρθουμε στον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Αυτός είναι ουσιαστικά ο στόχος σε σχέση με την τελευταία τριετία. Δηλαδή το έλλειμα που είχαμε την τελευταία τριετία από το 2023 μέχρι το 2025 το βλέπουμε σε σχέση με τη δεκαετία που πέρασε δηλαδή από το 2010 μέχρι το 2020», εξηγεί ο επιστήμονας.
Πάντως από το ίδιο διάγραμμα φαίνεται ακόμη πως οι νομοί που βρίσκονται σε οριακό σημείο και έχουν ανάγκη περισσότερη τη βροχή (συγκριτικά πάντα μιλώντας) είναι το Ηράκλειο και το Λασίθι. «Οι νομοί που «διψάνε» περισσότερο είναι το Ηράκλειο και το Λασίθι γιατί βλέπουμε ότι το έλλειμά τους είναι το μεγαλύτερο. Δηλαδή όλο το Ηράκλειο έχει περίπου 902 χιλιοστά έλλειμα, το Λασίθι έχει 873, ακολουθούν το Ρέθυμνο και τα Χανιά», σχολιάζει ο κ. Κουργιαλάς.
«Να είμαστε προετοιμασμένοι για τα επόμενα δύσκολα έτη»
Σύμφωνα με τον Δρ. Νεκτάριο Κουργιαλά οι βροχές αυτές που είδαμε «ξαφνικά» φέτος είναι μέσα στο πρόγραμμα καθώς υπάρχει όπως εξηγεί η λεγόμενη κλιματική μεταβλητότητα. «Δηλαδή παρατηρούμε μια αστάθεια στο κλίμα, στις βροχοπτώσεις. Μπορεί να έχουμε δύο – τρία συνεχόμενα χρόνια ξηρικά με έντονη ανομβρία, μπορεί να έχουμε ένα έτος ξαφνικά υψηλές βροχοπτώσεις και έντονα υδατικές αποθέσεις, όπως έγινε τώρα. Οπότε αυτή η κλιματική μεταβλητότητα που δεν ξέρουμε πως θα εξελιχθεί, δημιουργεί μια αστάθεια, μια αβεβαιότητα. Οπότε παρατηρούμε και αυτό. Είχαμε τρία χρόνια ξηρασία, ενώ τώρα φαίνεται να έχουμε ένα έτος αρκετά υγρό – θα δούμε πως θα εξελιχθεί αλλά φαίνεται αρκετά υγρό. Του χρόνου δεν ξέρουμε πως θα είναι, δηλαδή υπάρχει μια αβεβαιότητα», επισημαίνει ο κ. Κουργιαλάς.
Σε κάθε περίπτωση αυτό που δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτο όπως τονίζει ο ίδιος είναι το κάθε «βροχερό» έτος που θα έχουμε στο εξής, ώστε με τη σωστή διαχείριση να είμαστε προετοιμασμένοι για την επόμενη ξηρασία. «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι – αυτό είναι το ζητούμενο – στην αστάθεια που θα επικρατήσει. Γιατί δεν ξέρουμε πως θα εξελιχθούν τα επόμενα χρόνια. Μπορεί τα επόμενα χρόνια να έχουμε άλλη μια τριετία – τετραετία ξηρασίας. Οπότε πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι: να αποθηκεύουμε το νερό όπως πρέπει, να εκμεταλλευόμαστε τα υγρά έτη όσο το δυνατόν με τα αποθηκευτικά έργα, με τις πρακτικές τις σωστές, για να μην χάνεται αυτό το νερό έτσι ώστε να είμαστε έτοιμοι αν θα έρθουν κάποια δύσκολα έτη στην πορεία. Γιατί υπάρχει αυτή η μεταβλητότητα», επισημαίνει ο κ. Κουργιαλάς κλείνοντας.
