Το τριήμερο που πέρασε ήταν αφιερωμένο στα 10 χρόνια λειτουργίας του Μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας το οποίο περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, ειδική ξενάγηση στον χώρο του μουσείου και παρουσίαση σπάνιων ευρημάτων των ανασκαφών που βλέπουν για πρώτη φορά το «φως», καθώς και την παγκόσμια πρώτη πρεμιέρα των «Κορυβάντων» της χορευτικής παράσταση σύγχρονου μπαλέτου η οποία παρουσιάστηκε από τον καταξιωμένο χορευτή Daniil Simkin και τους συνεργάτες του
Τον Ιούνιο του 2016 εγκαινιάστηκε το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας και από τότε η δεκαετία που έχει μεσολαβήσει έμελλε να αποβεί καθοριστική για την περιοχή, βάζοντάς τη στο επίκεντρο του παγκόσμιου πολιτιστικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος. Δέκα χρόνια λοιπόν από την έναρξη της λειτουργίας του, το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας γιορτάζει μια σημαντική διαδρομή, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως σημείο αναφοράς για την αρχαιολογική έρευνα και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Πρόκειται για μια επέτειο η οποία σηματοδοτεί μια δεκαετία εξωστρέφειας, επιστημονικής έρευνας, καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δρώμενων, μετατρέποντας την Ελεύθερνα εν τέλει σε προορισμό και σημείο συνάντησης του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος του τόπου, με χιλιάδες επισκέπτες, εγχώριους και ξένους, να έχουν περάσει από εδώ.
Οι πρωτότυπες περιοδικές εκθέσεις που παρουσιάζονται κάθε χρόνο και οι οποίες φέρουν τη μοναδική πινελιά και έμπνευση του Νίκου Σταμπολίδη, του καθηγητή Αρχαιολογίας, γενικού διευθυντή του Μουσείου της Ακρόπολης, επικεφαλής των Ανασκαφών της Ελεύθερνας και του ανθρώπου ο οποίος αποτελεί, θέλοντας και μη, την «καρδιά» του μουσείου, φέτος συμβολικά είχαν ως επίκεντρο το ίδιο το μουσείο και το ανασκαφικό έργο: αθέατα αντικείμενα και ευρήματα των ανασκαφών παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το πρωί του Σαββάτου αναδεικνύοντας το γεγονός πως η Ελεύθερνα έχει ακόμα πολλά να μας πει και να μας αποκαλύψει.
«Το μουσείο εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 2016 και συμπληρώνει 10 χρόνια ακριβώς. Σκεφτήκαμε μετά από τις πολύ επιτυχημένες εκθέσεις των τελευταίων τουλάχιστον χρόνων με την Παλόμα Πικάσο και τον Πικάσο, τη χαρά της ζωής και φυσικά τις Αρχαϊκές Ελίτ: Πριγκίπισσες και Πολεμιστές, ότι θα ήταν πολύ καλό στα 10 χρόνια προς τα 11 να μπορέσει να φανεί και πάλι ο πλούτος του ίδιου του αρχαιολογικού χώρου και του μουσείου. Επομένως, από τα αθέατα αντικείμενα που βρίσκονται στις αποθήκες και συντηρούνται όλα αυτά τα χρόνια, φέραμε εδώ για τα 10α γενέθλια μια σειρά από αντικείμενα αλλά και από ανασκαφικά ευρήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά σε δηλώσεις του ο καθηγητής, Νίκος Σταμπολίδης, συμπληρώνοντας πως εκτός από τα ευρήματα που θα εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό επιλέχθηκε επιπλέον από τον καθηγητή και τους συνεργάτες του να δημιουργηθεί όλος ο λεγόμενος ομηρικός οπλισμός, πράγμα ιδιαίτερα παιδαγωγικό και διδακτικό κυρίως για το μαθητικό κοινό του μουσείου. «Διαλέξαμε να φτιάξουμε μια προθήκη με όλο τον Ομηρικό οπλισμό που διαθέτουμε από όλη την Κρήτη κυρίως όμως από την Ελεύθερνα και από τη Φορτέτζα της Κνωσσού. Έτσι, λοιπόν, ο Δημήτρης Αλεξάνδρου έφτιαξε καταπληκτικά αντίγραφα με τον Ομηρικό τρόπο, όχι με λέιζερ δηλαδή με σφυρηλάτηση ένα κράνος, μια ασπίδα, μια ζώνη χάλκινη, μια μήτρα που προστατεύει τον χώρο που είναι πολύ ουσιαστικός για τους άρρενες, περικνημίδες και φυσικά και τη φαρέτρα από τη Φορτέτζα η οποία είναι για άρματα, διαφορετική από τις δερμάτινες φαρέτρες που βάζουν στην πλάτη τους. Και φυσικά και το δόρυ και το σπαθί όπως τα ξέρουμε από την ανασκαφή του πρίγκιπα πολεμιστή της Ελεύθερνας. Αυτό λοιπόν είναι ένα πολύ διδακτικό κομμάτι κυρίως για όλα τα σχολεία της Κρήτης αλλά και για την Ελλάδα. Και από την άλλη μεριά μπορέσαμε να συντηρήσουμε τόσο τα χάλκινα όσο και τα κεραμικά ευρήματα του τάφου των πολεμιστών που είναι πάνω από 500 ταφροδόχα και αρωματοδόχα αγγεία για να μπορέσουν οι άνθρωποι να καταλάβουν όχι μόνο τον πλούτο αλλά και το παλαιοδημογραφικό θέμα δηλαδή πως οι ήρωες πολεμιστές μπορούσαν να πολεμούν και μετά να καίγονται όπως περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα και αλλού για να μπορέσουν να αποτεφρωθούν, τα οστά τους να πλυθούν με κρασί, να αρωματιστούν και να μπουν μέσα στα χάλκινα ή τα πήλινα αγγεία».
Ο σκύλος που πέθανε από τη λύπη του
Αξιοσημείωτο κομμάτι και ιδιαίτερα συναισθηματικά φορτισμένο είναι το αρχαιολογικό εύρημα το οποίο το κοινό θα δει για πρώτη φορά και δεν είναι άλλο από το «πιθοταφή» ενός αγοριού 10-11 χρονών, δηλαδή περίπου στην ηλικία του μουσείου, το οποίο πέθανε για κάποιο λόγο, όπως εξηγεί ο καθηγητής, ωστόσο ο σκύλος του, σαν άλλο Χάτσικο, με την απώλεια του συντρόφου του, πέθανε εν τέλει από τη λύπη του και τον έθαψαν δίπλα στον τάφο του αγοριού, ώστε να το προστατεύει στον Κάτω Κόσμο. «Επειδή κλείνουμε τα 10 και μπαίνουμε στα 11 χρόνια λειτουργίας του μουσείου, φέραμε μια συγκινητική ιστορία και ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που αγαπούν πολύ τα σκυλιά που είναι σύντροφοί μας από την αρχαιότητα έως σήμερα: φέραμε εδώ την πιθοταφή ενός μελέφηβου αγοριού σε αυτή περίπου την ηλικία που είναι το ίδιο το μουσείο το οποίο για κάποιο λόγο πέθανε και τάφηκε και ο σκύλος του πήγαινε στον τάφο επάνω και τελικά πέθανε από τη λύπη του και τον έθαψαν ακριβώς έξω από την πιθοταφή. Αυτό το ξέρουμε ότι πέθανε από τη λύπη διότι δε βρίσκεται στο επίπεδο που ακουμπάει η ταφή αλλά λίγο παραπάνω που σημαίνει ότι είχε περάσει κάμποσος καιρός και έβαλαν τον σκύλο, ένα κυνηγόσκυλο κρητικό, το λεγόμενο κουλούκι, για να μπορέσει να το συντροφεύει στον Άδη. Η αγάπη δε αυτή είναι γνωστή ήδη από τον Όμηρο. Ο Αχιλλέας σκοτώνει τα σκυλιά του Πατρόκλου τα αγαπημένα για να μπορούν να συντροφεύουν τον κύριό τους όπως επίσης ξέρουμε από φιλοσόφους και από τον Σωκράτη και από τον Πλάτωνα ότι τα σκυλιά όπως και τα άλογα έχουν νου, επομένως έχουν διαφορετικές ικανότητες από τα άλλα ζώα και αυτό φαίνεται τουλάχιστον και στα επιτοίχια κείμενα που συνοδεύουν αυτή την ταφή», εξηγεί χαρακτηριστικά ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης σε δηλώσεις του.
Το πρόσωπο μιας «ώριμης» πριγκίπισσας
Παράλληλα, μεταξύ πολλών άλλων εντυπωσιακών ευρημάτων και εκθεμάτων που θα δει κανείς στο Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας, εξίσου εντυπωσιακή είναι και η εικόνα μιας πριγκίπισσας 70-72 ετών, το πρόσωπο της οποία εκτίθεται για πρώτη φορά σε φωτογραφική αποτύπωση, την οποία ανασύστησαν οι επιστήμονες μέσω ιατροδικαστικής. «Πρέπει να πω ότι υπάρχουν πράγματα που μπορεί να φαίνονται εύκολα αλλά δεν είναι. Στην Αμερική ο κ. Αγελαράκης, ο καθηγητής Ανθρωπολογίας, με ιατροδικαστική το κρανίο της μεγάλης αρχιέριας που ξέρουμε στη βιτρίνα, στην 3η αίθουσα μαζί με έναν συνάδελφό του το αποκατέστησαν όπως ακριβώς είχε γίνει παλαιότερα με τη μύρτιδα στην Αθήνα. Και επομένως έχουμε την εικόνα μιας 70ρας αριστοκράτισσας κυρίας πως θα ήταν εν ζωή. Αυτό είναι μερικά από τα ευρήματα και τα καινούργια αν θέλετε αντικείμενα που συνοδεύουν τη μικρή αλλά πολύ ουσιαστική και εκπαιδευτική έκθεση που δημιουργήσαμε για τα 10 χρόνια του μουσείου της Ελεύθερνας», αναφέρει σε δηλώσεις του ο Νίκος Σταμπολίδης, ενώ κατά την ξενάγηση εξήγησε αναλυτικότερα: «Ο τάφος των πριγκιπισσών με τον οποίο η Ελεύθερνα μπήκε στα τοπ τεν του κόσμου. Είχαμε τα φαντάσματα των τεσσάρων κυριών. Μιας 13,5 ετών, μιας 16, μιας 28-30 και μιας 70-72. Αυτή η 70-72 τάφηκε καθιστή ενώ οι άλλες ήταν ξαπλωμένες μέσα στο οικοδόμημα το ταφικό. Ένα χτιστό οικοδόμημα που σημαίνει πλούτο και ιερατικότητα και ενώ μέχρι προχθές δεν είχαμε το πρόσωπο της από το κεφάλι της που βρέθηκε στον γοφό της χωρίς να υπάρχουν διαταράξεις, ο κ. Αγελαράκης και οι συνεργάτες του μπόρεσαν και ανασύστησαν – θα μας έρθει και τρισδιάστατο όλο το κεφάλι θα το εκθέσουμε δίπλα – πρόλαβε και μου έστειλε φωτογραφία πως θα ήταν περίπου αυτή η κυρία. Εμένα μου μοιάζει με κρητικές κυρίες της περιοχής. Και είναι συγκλονιστικό να βλέπει κανείς και όλα τους τα ευρήματα. Κάποια αγγεία έχουν φύγει για να πάνε σε άλλη έκθεση στον Καναδά – βλέπετε λοιπόν τις διασυνδέσεις που έχει η Ελεύθερνα η οποία θα εγκαινιαστεί στο Τορόντο και μετά θα πάει και σε άλλες πόλεις».
Στην ειδική ξενάγηση που πραγματοποιήθηκε το πρωί του Σαββάτου από τον ίδιο τον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη, το παρόν έδωσε και η πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ενώ παραβρέθηκε ακόμη στο μουσείο και η Παλόμα Πικάσο και πολλοί άλλοι επίσημοι προσκεκλημένοι του καθηγητή.
Ο «μύθος» των Κορυβάντων στην Αρχαία Ελεύθερνα
Οι επετειακές εκδηλώσεις φέτος για τα 10 χρόνια λειτουργίας του Μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας φέτος «στιγματίστηκαν» και από το πρωτότυπο καλλιτεχνικό πρόγραμμα που παρουσιάστηκε από τον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη και τους συνεργάτες του. «Προσπαθούμε να πρωτοτυπούμε γιατί ο κόσμος ο οποίος καλείται κάθε φορά εδώ είναι ένας κόσμος που έρχεται από όλες τις ηπείρους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής σε δηλώσεις του.
Φέτος λοιπόν, εμπνεόμενος από τον μύθο τον Κορυβάντων και των Κουρητών των πανάρχαιων αυτών πολεμιστών που με τον χορό και το χτύπημα των ασπίδων τους κάλυπταν το κλάμα του Δία ώστε να μην τον ακούσει ο Κρόνος και τον φάει, ο Daniil Simkin, ο καταξιωμένος, διεθνούς φήμης, πρωτοχορευτής της Νέας Υόρκης μαζί με τους συνεργάτες του παρουσίασε για πρώτη φορά στον κόσμο τον μύθο αυτόν όχι όμως χτυπώντας ασπίδες, αλλά μετουσιώνοντας τη μυθολογία σε σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Με ανοικτή καρδιά και ανοικτό μυαλό, το κοινό αγκάλιασε την πρωτότυπη χορευτική παράσταση που παρουσιάστηκε την Παρασκευή και το Σάββατο το βράδυ, ενώ ο ανασκαφέας της Αρχαίας Ελεύθερνας, Νίκος Σταμπολίδης, σε δηλώσεις του ανέφερε σχετικά: «Προσπαθούμε κάθε φορά να μπορέσουμε να δώσουμε κάτι καινούργιο και αυτό το καινούργιο ήταν αυτή τη φορά ένα θέμα όρχησης, ένα θέμα χορού, ένα θέμα όμως τελείως σύγχρονου χορού, όπου στη γεωγραφική καρδιά του μύθου που είναι η Ελεύθερνα, ο Ψηλορείτης δηλαδή και ο μύθος των Κορυβάντων, να μπορέσουν ο Simkin και οι συνεργάτες του, ο περίφημος πρωτοχορευτής του μπαλέτου της Νέας Υόρκης, να δώσει όχι μόνο μια παγκόσμια πρώτη παράσταση με αυτό το θέμα αλλά επίσης να μπορέσει να αποδώσει και άλλα κομμάτια».
Η παγκόσμια πρεμιέρα του σύγχρονου μπαλέτου που παρουσιάστηκε, χορογραφήθηκε ειδικά για την περίσταση από τον καταξιωμένο χορευτή Andrey Kaidanovskiy, ενώ οι «Κορύβαντες» ζωντάνεψαν από τους: Maria Kochetkova, Rebecca Horner, Tess Voelker και Daniil Simkin. Τα ενδύματα της παράστασης σχεδίασε ο εμβληματικός ελληνικός οίκος μόδας Zeus + Dione υπό την δημιουργική διεύθυνση του Μάριου Σουάμπ (Marios Schwab). Και εκτός από την παγκόσμια πρεμιέρα του Kaidanovskiy, η εξαιρετικά επιμελημένη βραδιά περιλαμβάνει ένα εκπληκτικό ρεπερτόριο αριστουργημάτων και σύγχρονων διαμαντιών, όπως το Closer του Benjamin Millepied, το Lohengrin του Maurice Béjart, τους Κάκτους (Cacti) του Alexander Ekman, το Sprunch της Tess Voelker και το Les Bourgeois του Ben Van Cauwenbergh.
Επιπλέον εκτός από το χορευτικό κομμάτι, η εκδήλωσε επιφύλασσε και ένα άκρως ατμοσφαιρικό μουσικό κομμάτι με τον Ανδρέα Κατσιγιάννη και τον Νικόλαο Μέρμηγκα σε ένα πρωτότυπο έργο συνυφασμένο με το πνεύμα της παράστασης με σαντούρι και λαγούτο.
Οι επετειακές εκδηλώσεις του μουσείου, εντάσσονται στο πλαίσιο του 6ου Φεστιβάλ της Περιφέρειας Κρήτης. Την Παρασκευή μάλιστα το παρών στην εκδήλωση έδωσαν η πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, ο πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης, υπεύθυνος του φεστιβάλ Ευάγγελος Ζάχαρης, ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης, η Παλόμα Πικάσο εκπρόσωποι φορέων, της ακαδημαϊκής κοινότητας και πλήθος κόσμου. Τη δεύτερη μέρα, το Σάββατο, την παράσταση παρακολούθησαν μεταξύ πολλών άλλων, η Ντόρα Μπακογιάννη, ο κόμης από τη Γένοβα Στεφάν Σαλόζ κ.ά.
