Τα λάθη της πολιτικής ηγεσίας στοίχισαν τη ζωή σε τόσους νέους
Το Ρέθυμνο δεν άφησε το αποτύπωμά του μόνο στα χιονισμένα Αλβανικά βουνά. Διακρίθηκε σε καινοτόμες δράσεις που ήθελαν πολύ κουράγιο για να τα καταφέρουν.
Πόσο σημαντική αλήθεια η πρωτοβουλία του πρώην Αρχηγού ΓΕΕΘΑ κ. Μανούσου Παραγιουδάκη να ταυτοποιηθούν τα οστά των πεσόντων και να δημιουργηθούν ευπρεπή στρατιωτικά νεκροταφεία.
Κι ήταν μια αποκατάσταση ηθική η όλη αυτή διαδικασία, γιατί δεν μας τιμούσε σαν έθνος να τιμάμε με παρελάσεις και καταθέσεις στεφάνων ήρωες που έμεναν άταφοι στον ιερό τόπο που θυσιάστηκαν για την πατρίδα τους.
Όταν ξεκίνησε η προσπάθεια του κ. Παραγιουδάκη όλα ήταν εναντίον της προσπάθειας. Από την πολιτική της Αλβανίας μέχρι τη βασανιστική γραφειοκρατία που μόνον ταλαιπωρεί παρά εξυπηρετεί σε κάθε περίπτωση.
Το πείσμα του κ. Παραγιουδάκη και η αγάπη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου άνοιξαν τον δρόμο για τις διακρατικές συνεργασίες που συνέχισαν την προσπάθεια και ευοδώθηκαν τελικά.
Οφείλουμε επίσης τα μέγιστα στον Αντιστράτηγο ε.α κ. Νικόλαο Σαμψών που εκτός από την καταγραφή των Ρεθεμνιωτών που έχασαν τη ζωή του στον πόλεμο αυτό, επισήμανε και κατήγγειλε καταστάσεις που θα έπρεπε να γίνουν γνωστές για τη δικαίωση των αναίτια νεκρών. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η μελέτη του στρατηγού για τη μάχη στην Τρεμπεσίνα και το Σεντέλι που στοίχισε τη ζωή σε τόσους στρατιώτες.
Σύμφωνα με τον κ. Σαμψών η επιχείρηση άρχισε στα τέλη του Ιανουαρίου 1941 κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες καιρού και εδάφους. Αρκετό χιόνι, μεγάλα υψόμετρα, χαμηλές θερμοκρασίες, δυσκολίες ανεφοδιασμού σε τρόφιμα και πυρομαχικά, ανεπαρκής εξοπλισμός και εκπαίδευση σε ορεινό αγώνα, και η αριθμητική υπεροχή των Ιταλών, ήταν οι εχθροί των Κρητικών. Οι μεγάλοι σύμμαχοί τους ήταν η ψυχή τους, η γενναιότητά τους και η πίστη στο δίκαιο του αγώνα τους. Έτσι κατάφεραν να εκτελέσουν την αποστολή τους.
Κατέλαβαν την Τρεμπεσίνα και το Σεντέλι αλλά η νίκη τους ήταν «Πύρρειος». Οι απώλειες της Μεραρχίας ήταν 7.700 νεκροί, εξαφανισθέντες, τραυματίες, και παγόπληκτοι. Το 44ο Σύνταγμα του Ρεθύμνου, που κατέλαβε το ύψωμα Πούντα Νόρντ (υψ. 1.647) του όρους Σεντέλι, άφησε στο πεδίον της μάχης περισσότερους από 300 νεκρούς.
Σε αυτή την τιτάνια προσπάθεια χάθηκαν αδέλφια, εξαδέλφια και συγγενείς από τα ίδια χωριά, που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του πυρός. Πολλές μάνες θρήνησαν τα παιδιά τους και τα δάκρυα στέρεψαν στα μάτια τους εκείνο τον τρομερό χειμώνα στις αρχές του 1941. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις πεσόντων Ρεθεμνιωτών είναι οι παρακάτω:
1. Βαβουράκης Ανδρέας του Στυλιανού, Κοξαρέ
2. Βαβουράκης Κων/νος του Στυλιανού, Κοξαρέ
3. Βαβουράκης Σπύρος του Στυλιανού, Κοξαρέ
4. Βαβουράκης Στυλιανός του Δημητρίου, Άγιος Ιωάννης
5. Βαβουράκης Ευριπίδης του Αρτεμίου, Άγιος Ιωάννης
6. Βαβουράκης Κων/νος του Ανδρέου, Άγιος Ιωάννης
7. Βαβουράκης Σπύρος του Εμμανουήλ, Άγιος Ιωάννης
8. Βρέντζος Γεώργιος του Εμμανουήλ, Ανώγεια
9. Βρέντζος Δημάρατος του Εμμανουήλ, Ανώγεια
10. Βρέντζος Γεώργιος του Δημητρίου, Αξός
11. Γαγάνης Ιωάννης του Ελευθερίου, Ατσιπόπουλο
12. Γαγάνης Γεώργιος του Ελευθερίου, Ατσιπόπουλο
13. Γουμενάκης Γεώργιος του Ιωάννου, Ακούμια
14. Γουμενάκης Κων/νος του Ιωάννου, Σελιά
15. Γουμενάκης Αντώνιος του Μιχαήλ, Ακούμια
16. Δακανάκης Εμμανουήλ του Γεωργίου, Ανώγεια
17. Δακανάκης Κων/νος του Γεωργίου, Ανώγεια
18. Καλοειδάς Δημήτριος του Γεωργίου, Μέρωνας
19. Καλοειδάς Χρήστος του Ιωάννου, Μέρωνας
20. Κεφαλογιάννης Κλέαρχος του Γεωργίου, Ανώγεια
21. Κεφαλογιάννης Αντώνιος του Γεωργίου, Ανώγεια
22. Κεφαλογιάννης Μενέλαος του Ιωάννου, Ανώγεια
23. Κλάδος Αντώνιος του Σταύρου, Γαράζο
24. Κλάδος Νικόλαος του Εμμανουήλ, Γαράζο
25. Κλάδος Μιχαήλ του Βασιλείου, Λειβάδια
26. Κουτελιδάκης Βασίλειος του Σταύρου, Γερακάρι
27. Κουτελιδάκης Παναγιώτης του Σταύρου, Γερακάρι
28. Κουτελιδάκης Μιχαήλ του Χαραλάμπου, Γερακάρι
29. Κουτελιδάκης Πολυζώης του Μιχαήλ, Γερακάρι
30. Μιχελιουδάκης Γεώργιος του Ιωάννου, Άγιος Μάμας
31. Μιχελιουδάκης Ιωάννης του Αντωνίου, Άγιος Μάμας
32. Μιχελιουδάκης Δημήτριος του Κων/νου, Λούτρα
33. Μιχελιουδάκης Κων/νος του Ιωάννου, Αβδελά
34. Μυστράκης Ελευθέριος του Μιχαήλ, Ατσιπόπουλο
35. Μυστράκης Σπύρος του Ιωάννη, Ατσιπόπουλο
36. Νικηφόρος Εμμανουήλ του Κων/νου, Ζωνιανά
37. Νικηφόρος Ευάγγελος του Εμμανουήλ, Αξός
38. Ουρανός Ιωάννης του Γεωργίου, Ερφοί
39. Ουρανός Κων/νος του Δημητρίου, Ερφοί
40. Παπαδάκης Γεώργιος του Βασιλείου, Δοξαρό
41. Παπαδάκης Γεώργιος του Στυλιανού, Επισκοπή
42. Παπαδάκης Ελευθέριος του Αντωνίου, Κεραμέ
43. Παπαδάκης Εμμανουήλ του Γεωργίου, Αμνάτος
44. Παπαδάκης Ιωσήφ του Χαραλ., Αγγελιανά
45. Παπαδάκης Κων/νος του Μύρωνος, Βάτος
46. Παπαδάκης Μάρκος του Γεωργίου, Δαμοβόλος
47. Παπαδάκης Ναπολέων του Κων/νου, Άρδακτος
48. Σταγάκης Γεώργιος του Ιωάννου, Κούμοι
49. Σταγάκης Ευάγγελος του Ιωάννου, Κούμοι
50. Σταυριανάκης Νικόλαος του Στυλιανού, Δρίμισκος
51. Σταυριανάκης Παντελής του Ιωάννου, Δρίμισκος
52. Ταξάκης Ανδρέας του Γεωργ., Φουρφουράς
53. Ταξάκης Μιχαήλ του Ανδρ., Φουρφουράς
54. Φλουρής Εμμανουήλ του Χαρ. Θεοδώρα Μυλ.
55. Φλουρής Ιωάννης του Εμμ. Θεοδώρα Μυλ.
56. Φουντουλάκης Αθανάσιος του Αλεβ., Νίθαυρη
57. Φουντουλάκης Γαβριήλ του Εμμ., Γεράνι
58. Φουντουλάκης Κων/νος του Νικολ., Θρόνος
59. Φουσταλιεράκης Ανδρέας του Εμμαν., Μαλάκι
60. Φουσταλιεράκης Κων/νος του Εμμαν., Μαλάκι
Συγκεκριμένα τα αδέλφια ήταν τρεις Βαβουράκηδες από την Κοξαρέ, δυο Βρέντζηδες από τα Ανώγεια, δυο Γαγάνηδες από το Ατσιπόπουλο, δυο Δακανάληδες από τα Ανώγεια, δυο Κουτελιδάκηδες από το Γερακάρι, δύο Κεφαλογιάννηδες από τα Ανώγεια, δυο Σαγάκηδες από τους Κούμους και δυο Φουσταλιέρηδες από το Μαλάκι.
Ένας ξεχασμένος ήρωας
Από τις μορφές που διακρίθηκαν στην μεγάλη αυτή πολεμική επιχείρηση ήταν ο Ζαχαρίας Αρχοντάκης (1911 – 2003), πατέρας του αείμνηστου δημάρχου Ρεθύμνης. Ήταν αυτός που με τους άνδρες του πέτυχε να καταλάβει το οχυρό του Μπουντανόρντ, ανοίγοντας δρόμο για τις επερχόμενες διμοιρίες των στρατιωτικών μας. Μια πράξη αυτοθυσίας που πέρασε με χρυσά γράμματα στις δέλτους της ιστορίας.
Και να πώς ο ίδιος ο ήρωας ξεδίπλωσε πτυχή, πτυχή τη σημαντική εκείνη επιχείρηση σε μια συνέντευξή του: «Από την Κλεισούρα ξεκινάει μια οροσειρά, η Τρεμπεσίνα, η οποία πηγαίνει βορειοανατολικά. Πιο πάνω χωρίζεται σ’ ένα παρακλάδι, του οποίου το υψηλότερο μέρος είναι το Μπουντανόρ.
Την περιοχή αυτή την είχε απελευθερώσει και την είχε καταλάβει ένα άλλο τάγμα του 44 ου Συντάγματος. Δε είχαν καταφέρει, όμως, να καταλάβουν το τρίτο και το ψηλότερο μέρος, το Μπουντανόρ που δέσποζε σε όλη την περιοχή.
Δεν το είχαν καταλάβει, γιατί ήταν οχυρωμένο μ’ ένα μεγάλο εχθρικό πολυβολείο.
Όταν έφθασε εκεί ο λόχος μας, στην ερώτηση του λοχαγού ποιος θα αναλάβει την επίθεση για την κατάληψη του Μπουντανόρ, πρότεινα να προχωρήσω εγώ με τη διμοιρία μου. Παρουσιάστηκε κι ένας άλλος συνάδελφος πρόθυμος να ακολουθήσει κι αυτός με τη δική του. Ήταν κάποιος ονόματι Καμπουράκης από το χωριό Κλίμα της Μεσαράς, αν δεν κάνω λάθος.
Εν τω μεταξύ είχε ειδοποιηθεί το Πυροβολικό των δέκα και των πέντε, που ήταν κοντά, να επισημάνει το σημείο αυτό και να κάνει προπαρασκευή.
Και την ώρα που εμείς ξεκινούσαμε την επίθεσή μας από κάτω με εφ’ όπλου λόγχη και φωνάζαμε «αέραα», χτυπούσε και το ορειβατικό ψηλά. Ένα βλήμα πέφτει στη μέση του ιταλικού πολυβολείου, το ανατινάζει στον αέρα μαζί με τους Ιταλούς που ήταν εκεί και το τροφοδοτούσαν.
Οπότε εμείς με τους άνδρες μας ανεβήκαμε, δυο διμοιρίες, στο ύψωμα και καταδιώξαμε τους τελευταίους Ιταλούς.
Μείναμε εκεί και καταλάβαμε το τμήμα αυτό. Σε λίγο ήρθε και μια διμοιρία πολυβόλων και ο λοχαγός τους, αλλά άρχισαν να βάλουν οι υποχωρήσαντες Ιταλοί με τους όλμους και το πυροβολικό τους από την απέναντι περιοχή, τα Τρία Αυγά. Αυτό γινόταν όλες τις μέρες που μέναμε εκεί. Είχαμε, συνεχώς, βολές όλμων και πυροβολικού και κάθε μέρα είχαμε απώλειες. Όλοι οι αξιωματικοί τραυματίστηκαν και μόνο εγώ έμεινα λοχαγός της Πυροβολαρχίας από τις δύο διμοιρίες του λόχου και από τη διμοιρία των πολυβόλων. Όλοι οι υπόλοιποι αξιωματικοί τραυματίστηκαν κι έφυγαν. Ένας ονόματι Πρινάρης, από το χωριό Όρος του Ρεθύμνου, καλό παλικάρι και πολεμιστής, διοικητής μιας διμοιρίας πολυβόλων σκοτώθηκε εκεί. Βρισκόταν δίπλα μου καλυμμένος και μου είπε: «Δεν μου αρέσει στη θέση αυτή το πολυβόλο. Θα πάω πιο πέρα, να έχω καλύτερο πεδίο βολής». Αλλά μόλις σηκώθηκε και περπάτησε λίγο με τους τρεις τέσσερις στρατιώτες του, έπεσε ένας όλμος και τους σκότωσε όλους.
Την επόμενη μέρα μάς έκαναν οι Ιταλοί αντεπίθεση πολύ μεγάλη και δυνατή.
Όμως, τους αποκρούσαμε και πιάσαμε κι έναν αιχμάλωτο. Δεν μας ξανακάνανε άλλη επίθεση, μόνο μας χτυπούσανε, με το πυροβολικό και τους όλμους.
Το ύψωμα αυτό ήταν μεγάλο, είχε πολύ κρύο και χιονιά. Τα παπούτσια μας είχανε τρυπήσει και είχαμε πάθει κρυοπαγήματα οι περισσότεροι. Εμένα μου είχαν τρυπήσει τα άρβυλά μου και ήταν πρησμένα τα πόδια μου σε απερίγραπτη κατάσταση. Δεν μπορούσα να τα βγάλω. Δεν μπορούσα και να φύγω, γιατί δεν υπήρχε κανένας να με αντικαταστήσει.
Ύστερα από κάμποσες μέρες ήρθανε μερικοί αξιωματικοί από άλλες μονάδες και ανέλαβαν τις δικές μας υπηρεσίες. Έτσι, φύγαμε εμείς. Μπήκα κι εγώ στο Νοσοκομείο από κρυοπαγήματα, αλλά δεν πρόλαβα να γίνω καλά και να ξαναγυρίσω στο Μέτωπο, όπως ήθελα».
Σπονδή στον νεκρό ανταποκριτή
Από τους πρώτους νεκρούς του πολέμου και ο Κωστής Παπαδάκης της ιστορικής οικογένειας από το Βάτο Αγίου Βασιλείου.
Ήταν φλογερός πατριώτης, αποφασιστικός, τολμηρός και ριψοκίνδυνος. Ήταν, ακόμα, φιλόκαλος, φιλοδίκαιος, φιλόπονος, φιλοπρόοδος, φιλοπροσήγορος.
Στα 29 του χρόνια μπήκε από τους πρώτους στο πάνθεον των ηρώων του πολέμου του ’40. Στο Νεστόριο της Καστοριάς, ο Κωστής Παπαδάκης άφησε την τελευταία του πνοή, γεμάτη πίστη, αγάπη για την πατρίδα και τον άνθρωπο, προσφορά και θυσία.
Γεννήθηκε στο Βάτο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης. Είχε κάνει λαμπρές σπουδές και σε νεαρή ηλικία ήταν, ήδη, βασικό στέλεχος του συγκροτήματος Λαμπράκη και μέρος της ΕΣΗΕΑ.
Τα γεγονότα τους Αυγούστου του 1940 τον είχαν προβληματίσει και αυτόν. Η αδερφή του, Μαρία Χουρδάκη, θυμάται τις ατελείωτες μεταμεσονύκτιες συζητήσεις του Κωστή με τους αδερφούς Ανδρουλιδάκη, τον Κώστα Βιδάλη, τον Γ. Ρούσο, τον Παύλο Παλαιολόγο και άλλους.
Ο Κωστής Παπαδάκης θα μπορούσε να μην έχει σκοτωθεί. Τον Σεπτέμβριο του 1940 ετοιμαζόταν να φύγει για το Λονδίνο ως ανταποκριτής. Ο Λαμπράκης, ανήσυχος για όλη την Ευρωπαϊκή και Ελληνική κατάσταση, τον έστελνε εκεί μόνιμο ανταποκριτή, για να έχει καθημερινή ενημέρωση της εφημερίδας του.
Ο νεαρός δημοσιογράφος, που ήταν τότε 29 ετών, δεν έκρυβε την ικανοποίησή του.
Πραγματοποιούσε τα μεγάλα του όνειρα στη δημοσιογραφία. Ο πόλεμος, όμως, του ετοίμαζε άλλη αποστολή.
Ο Λαμπράκης διηγόταν αργότερα ότι, μόλις τον είδε τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου να μπαίνει πρωί πρωί στο γραφείο του έτσι νέος και φλογερός, φοβήθηκε τη ζωή του.
Του πρότεινε να φύγει αμέσως για το Λονδίνο, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Δεν καταδεχόταν ποτέ την ασφάλειά του στο εξωτερικό, όταν τόσοι νέοι πήγαιναν στην Αλβανία να πολεμήσουν.
«Είναι μια ευκαιρία να πολεμήσουμε τον φασισμό», ήταν τα τελευταία του λόγια βγαίνοντας από το γραφείο του διευθυντή του.
Ας ακούσουμε για λίγο την αφήγηση της αδερφής του, Μαρίας Χουρδάκη: «Είναι, πάντα, βαθιά χαραγμένη στη μνήμη μου η εικόνα που αντικρίσαμε ο Κωστής και εγώ στον σταθμό Λαρίσης για το τρένο.
Σε μια γωνιά οι μητέρες, οι αδερφοί, οι συγγενείς αποχαιρετούσαν, κλαίγοντας, αυτούς που έφευγαν για το Μέτωπο. Μα το κλίμα ανάμεσα στα παιδιά ήταν ασυνήθιστα πανηγυρικό. Ήταν η πίστη στον δίκαιο αγώνα τους. Ο αδερφός μου, κρεμασμένος στην πόρτα του τρένου, μου φώναζε τις τελευταίες του κουβέντες. «Γρήγορα θα γυρίσω
πίσω». Δεν ξέρω πόσο αλήθεια το πίστευε αυτό».
Ύστερα από λίγες μέρες έστειλε και την πρώτη του ανταπόκριση… «Κάπου από το μέτωπο».
Όμως ο ίδιος, όταν οι άλλοι διάβαζαν το γεμάτο πάθος κείμενό του, ήταν νεκρός.
Έπεσε στις 4 του Νοέμβρη του 1940 στο Νεστόριο της Καστοριάς σαν αληθινός ήρωας, με περίστροφο στο χέρι, κατά μαρτυρίες των συμπολεμιστών του. Και ήταν τότε στο άνθος της ηλικίας του! Ήταν ο πρώτος νεκρός ανταποκριτής στο έπος που έγραψε η Ελλάδα στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας.
Σ’ αυτόν είναι αφιερωμένο το παρακάτω ποίημα γραμμένο από τον Κώστα Πετρίδη:
Σπονδή στον Κωστή Παπαδάκη (δημοσιογράφο, ήρωα του ’40)
Μάζεψες τα όνειρά σου
ένα – ένα
να μην τα βρει η καταιγίδα
ανυπεράσπιστα.
Πήρες την πένα σου,
ένα μάτσο λευκά χαρτιά,
κούμπωσες στο αμπέχωνο
την καρδιά σου,
να μην κρυώνει. Χαμογελούσες…
θα γυρίσω γρήγορα
είπες
έτσι απλά.
Θα γυρίσω γρήγορα…
Πάνε τόσα χρόνια από τότε…
Κώστας Πετρίδης
Κι ένας «Γέροντας» στο Μέτωπο
Για πολλά χρόνια ευώδιαζε ευλογία η σκήτη ενός Ρεθεμνιώτη γέροντα στην Πίσω Γυαλιά και μια κοσμοπλημμύρα προσέτρεχε να πάρει την ευχή Του.
Ήταν ο Γέροντας Θεοδόσιος (κατά κόσμον Θεμιστοκλής Δαμβακεράκης) που γεννήθηκε στ’ Ακούμια Αγίου Βασιλείου το 1907 και ήταν ένα από τα έξι παιδιά του Στυλιανού και της Μαρίας Δαμβακεράκη.
Λέγεται ότι από βρέφος ακόμα φάνηκε ότι μεγαλώνοντας θα αναλάμβανε αργότερα μεγάλη πνευματική αποστολή βιώνοντας την απόλυτη αγιοσύνη.
Την ώρα, καταθέτουν αυτόπτες μάρτυρες που ο μικρός Θεμιστοκλής βαπτιζόταν, έκπληκτος ο ανάδοχος είδε στην επιφάνεια του νερού της κολυμπήθρας να σχηματίζεται το σημείο του σταυρού.
Γεγονός είναι ότι τον επηρέασε πολύ στη μετέπειτα πορεία του η μητέρα του που ήταν μια ευσεβέστατη γυναίκα, ενώ τ’ αδέλφια του είχαν κάθε λόγο να αποδεχτούν μια ιδιαιτερότητα στην συμπεριφορά του, αφού ζούσαν μαζί του πολλά και θαυμαστά που μόνο αγνές ψυχές μπορεί να συναντήσουν.
Για παράδειγμα μικρός ακόμα εκεί που έπαιζε με τον αδελφό του Μανόλη, στο αλώνι τους, είδε δυο λαμπερά φώτα να κατεβαίνουν από τον ουρανό στο ετοιμόρροπο εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου. Αμέσως ζήτησε από τον αδελφό του να του εξηγήσει το φαινόμενο αυτό, αλλά εκείνος δεν έβλεπε τίποτα. Για τη σημασία των φώτων αυτών και τον συμβολισμό τους, έμαθε πολύ αργότερα από αγιορείτες πατέρες.
Οι γονείς του παρά τις υποχρεώσεις μιας πολυμελούς οικογένειας δεν δίστασαν να τον στείλουν στο Γυμνάσιο. Πήγε δυο τάξεις και σταμάτησε γιατί ήθελε να βοηθήσει τον πατέρα του. Αυτό που παραξένευε τον Στυλιανό Δαμβακεράκη αλλά τον έκανε να καμαρώνει κιόλας ήταν μια υπερφυσική δύναμη που διέθετε ο γιος του και την έδειχνε αναλαμβάνοντας τις πιο κοπιαστικές εργασίες. Διέθετε όμως και μια αφύσικη για την ηλικία του απόλυτη υπακοή που έκανε περήφανη τη μητέρα του.
Θα ήταν εκεί στα 14 χρόνια του όταν είδε στον ύπνο του τον Άγιο Αντώνιο να του ζητά να ξανακτίσει την μισογκρεμισμένη του εκκλησία, εκεί που είχε δει τα περίεργα φώτα, στη θέση Κατεβατή. Κι εκείνος το υποσχέθηκε.
Ο Άγιος Αντώνιος τον επηρέασε και στη συνέχεια, καθώς ένιωθε την ανάγκη να απομονωθεί από τα εγκόσμια και όπως ο Άγιος της Ερήμου συνήθιζε να πηγαίνει στο νεκροταφείο και να διαβάζει ευχές για τους νεκρούς.
Ο Θεοδόσιος στο Μέτωπο
Το 1940 όπως όλοι οι νέοι της ηλικίας του έσπευσε να υπερασπιστεί την πατρίδα του που δεχόταν την ιταλική εισβολή.
Υπηρέτησε στο πυροβολικό και σύντομα όλοι μιλούσαν για έναν νεαρό Ρεθεμνιώτη, με μεγάλη πίστη στον Θεό και αφάνταστη μυϊκή δύναμη, αφού μπορούσε να σηκώσει και 200 κιλά βάρους με μεγάλη ευκολία.
Είδε πολλές φορές τον χάρο με τα μάτια του αλλά πάντα κατάφερνε να σωθεί.
Τη μια φορά βρισκόταν μέσα σε οχυρό με πέντε ακόμα συναδέλφους του. Ξαφνικά έπεσε μια οβίδα που έσπειρε τον θάνατο. Σώθηκε μόνο ο Θεμιστοκλής χωρίς να πάθει ούτε γρατσουνιά.
Η μεγάλη καθοριστική στιγμή όμως που πήρε τη μεγάλη απόφαση να ασκητεύσει, ήταν όταν βρέθηκε περικυκλωμένος από τους Ιταλούς. Το τέλος του ήταν βέβαιο. Τότε παρακάλεσε με θέρμη την Παναγία να τον βοηθήσει τάζοντας να γίνει μοναχός. Και ω του θαύματος. Οι Ιταλοί σαν να μην τον έβλεπαν γύρισαν στη βάση τους.
Το αφιέρωμά μας σε άγνωστες σελίδες του μετώπου συνεχίζεται.
