Πιο κοντά στα αστέρια θα έχει την ευκαιρία το κοινό να έρθει για ακόμη μια φορά φέτος το καλοκαίρι μέσω των τεσσάρων ημερών κοινού του Αστεροσκοπείου του Σκίνακα, ξεκινώντας από την Τρίτη 30 Ιουνίου και συνεχίζοντας την Τετάρτη 29 Ιουλίου, την Παρασκευή 28 Αυγούστου και την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου.
Η προσμονή του κόσμου είναι μεγάλη κάθε χρόνο καθώς η παρατήρηση του ουρανού και των αστεριών συνιστούν έμφυτη περιέργεια του ανθρώπου, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του. Έτσι, μέσω των ανοικτών βραδιών το κοινό θα έχει την ευκαιρία και φέτος να κάνει την αστροπαρατήρησή του από τα 1.750 μ. στον Ψηλορείτη, το σημείο στο οποίο είναι τοποθετημένο το Αστεροσκοπείο, χρησιμοποιώντας τα υπερσύγχρονα τηλεσκόπιά του. Μάλιστα όπως εξηγεί ο Παναγιώτης Ευαγγελόπουλος, αστροφυσικός και υπεύθυνος διάχυσης αστρονομίας του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ, η προσέλευση του κόσμου πέρυσι στις ανοικτές βραδιές ήταν εντυπωσιακή, προσελκύοντας συνολικά περίπου 1.500 άτομα, με πολλούς επισκέπτες να είναι και επαναλαμβανόμενοι. Το αξιοσημείωτο βέβαια είναι και το γεγονός ότι παρόλο που οι βραδιές πραγματοποιούνται ημέρες εργάσιμες – καθημερινές, αυτό δεν πτοεί καθόλου τον κόσμο. «Φέτος οι βραδιές μας είναι κυρίως τις ημέρες της πανσελήνου από Ιούνιο μέχρι Σεπτέμβριο. Ή στις πανσελήνους ή κοντά σε αυτές. Και όπως κάθε χρόνο θα έχουμε φορητά τηλεσκόπια και για παρατήρηση του ήλιου και για νυχτερινή παρατήρηση και για παρατήρηση με το μεγάλο τηλεσκόπιο μέσω κάμερας. Πέρυσι προσελκύσαμε γύρω στα 1.500 άτομα. Είναι μεγάλη η επισκεψιμότητα ακόμη και σε καθημερινές ημέρες όπως παρατηρούμε. Και ο κόσμος τις αναζητά τις ανοικτές ημέρες και από πολύ νωρίς. Είναι εντυπωσιακό», σχολιάζει ο κ. Ευαγγελόπουλος.
Αυτό το μεγάλο ενδιαφέρον του κόσμου κατά τον ίδιο σχετίζεται με το έμφυτο ενδιαφέρον για τον ουρανό και τα μυστήριά του, το οποίο μάλιστα όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «δεν φθίνει». «Είναι εντυπωσιακό και μιλάμε ακόμη και για ανθρώπους που επισκέπτονται κάθε χρόνο τον Σκίνακα. Και το ενδιαφέρον του κοινού φαίνεται όχι μόνο στις ανοικτές βραδιές στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα αλλά και σε πάρα πολλές εκδηλώσεις που κάνει και το δικό μας Ινστιτούτο και γενικότερα το ΙΤΕ όταν σχετίζονται με το διάστημα και την αστρονομία. Είχαμε κάνει μάλιστα πρόσφατα στο πλαίσιο της σειράς εκδηλώσεων «Σημείο Επαφής» μια ημερίδα που είχε αστρονομικό θέμα αναφορικά με την αναζήτηση εξωγήινης ζωής και ο κόσμος κατέκλυσε την αίθουσα».
Μπορεί ο κόσμος που θα επισκεφθεί τον Σκίνακα στο πλαίσιο των ημερών κοινού να μην δει εξωγήινους από τα τηλεσκόπια, ωστόσο οι ερωτήσεις από μικρούς και μεγάλους κάθε φορά γύρω από αυτό το θέμα «δίνουν και παίρνουν» όπως αναφέρει ο κ. Ευαγγελόπουλος. Επιπλέον, το κοινό φαίνεται να ενδιαφέρεται ενεργά για το έργο που παράγεται από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής του ΙΤΕ, πράγμα που είναι και η αποστολή των επιστημόνων εκείνες τις ημέρες, να το επικοινωνήσουν όσο πιο κατανοητά και απλά γίνεται. «Τα ερωτήματα του κόσμου είναι πολλά. Τα κλασικά είναι αν υπάρχουν εξωγήινοι και ποιες είναι οι πιθανότητες, ή ποιο είναι το έργο πάνω σε αυτό το κομμάτι παγκοσμίως. Εμείς από την πλευρά μας, προσπαθούμε να δείξουμε ότι το επιστημονικό έργο έχει και εφαρμογές στην καθημερινότητά μας. Δείχνουμε δηλαδή τεχνολογικές εφαρμογές που έχουν προέλθει από την επιστήμη της αστρονομίας και τις ανάγκες της επιστήμης της αστρονομίας. Οπότε είναι αυτό εξαιρετικά σημαντικό για να καταλάβει κάποιος γιατί μπορεί να το έχει ως κενό στο μυαλό του το πόσο χρήσιμα είναι όλα αυτά. Είναι βέβαια χρήσιμα ούτως ή άλλων ακόμα και αν θέλουμε απλώς να καλύψουμε την περιέργειά μας. Ο άνθρωπος από τότε που άρχισε να σκέφτεται προσπάθησε να λύσει τέτοιου είδους ερωτήματα, πάντοτε όμως εξέλιξε τα πράγματα που του ήταν άμεσα χρήσιμα για την καθημερινότητά του. Δηλαδή η αστρονομία εξελίχθηκε για να μπορούμε να προσανατολιστούμε πρώτον και δεύτερον για να μπορούμε να μετρήσουμε τον χρόνο, να οριοθετήσουμε τις ανθρώπινες δραστηριότητες, έτσι οργανωθήκαμε σαν κοινωνία οπότε είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας η εξέλιξη της αστρονομίας. Αυτά τα πράγματα πρέπει να φαίνονται ξεκάθαρα», επισημαίνει ο επιστήμονας.
Αυτό το οποίο ωστόσο συνιστά μεταξύ άλλων ο κ. Ευαγγελόπουλος είναι οι επισκέπτες να έχουν υπομονή καθώς η αστροπαρατήρηση το απαιτεί και επιπλέον λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του χώρου ο οποίος δεν μπορεί να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα τόσο κόσμο. «Αν έχει αρκετή υπομονή ο κόσμος στην παρατήρηση φεύγει με πολύ καλές εντυπώσεις. Η αλήθεια είναι ότι χρειάζεται αρκετή υπομονή στη διαχείριση τόσο πολύ κόσμου και προσπαθούμε και εμείς να βελτιώσουμε πάντοτε αυτές τις συνθήκες, τα τελευταία χρόνια συνδράμει πολύ και η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης. Τους ευχαριστούμε πολύ. Και σε συνδυασμό με την Αστρονομική Ομάδα των Φοιτητών του Πανεπιστημίου Κρήτης προσπαθούμε για τη βέλτιστη δυνατή εμπειρία».
Πάντως, σε ό,τι αφορά τα νέα παιδιά, το «νέο αίμα», ο κ. Ευαγγελόπουλος παρατηρεί πως υπάρχει ενδιαφέρον για την επιστήμη της αστροφυσικής και της αστρονομίας, ωστόσο αυτό που συνιστά είναι ανεξάρτητα από ποιο πεδίο προέρχεται κανείς καλό είναι να ενδιαφέρεται για το τι συμβαίνει γύρω του, από τη γειτονιά του μέχρι τις εξελίξεις στην επιστήμη που λαμβάνουν χώρα «δίπλα μας», στην προκειμένη περίπτωση στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα. «Σίγουρα ενδιαφέρονται πάρα πολλοί νέοι για το πεδίο. Το δύσκολο για τα νέα παιδιά είναι το φιλτράρισμα της πληροφορίας που είναι διάχυτη από άπειρες κατευθύνσεις γύρω μας. Οπότε θέλει εκεί μια προσοχή από γονείς και εκπαιδευτικούς να μπορούν τα παιδιά να τα προσανατολίσουν στο να δουν τη σπουδαιότητα της επιστήμης ανεξάρτητα με το τι θα ασχοληθεί κάποιος. Δεν είναι ότι επισκέπτεσαι το Αστεροσκοπείο για να γίνεις αστροφυσικός απαραίτητα. Επισκέπτεσαι το Αστεροσκοπείο για να δεις τους επιστημονικούς φορείς του τόπου στον οποίο μένεις. Να μάθεις ως ενεργός πολίτης τι γίνεται γύρω σου. Όταν λέμε γύρω σου εννοούμε στη γειτονιά σου, ας ξεκινήσουμε από εκεί. Είναι βασικό αυτό. Ανεξάρτητα με το αντικείμενο που ασχολείται ο καθένας πρέπει να είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται το έργο το οποίο λαμβάνει χώρα».
Σε όσους βρεθούν πάντως στην κορυφή του Σκίνακα κατά τις ημέρες κοινού ο κ. Ευαγγελόπουλος εφιστά την προσοχή. «Στην ιστοσελίδα του αστεροσκοπείου του Σκίνακα γράφουμε αναλυτικά το τι μπορούμε να κάνουμε πάνω στο Αστεροσκοπείο στις ανοιχτές βραδιές – με καλές συνθήκες πάντα. Και πολύ πολύ μεγάλη σημασία να δώσουμε σε αυτά που επισημαίνουμε δηλαδή να είναι κάποιος με ζεστά ρούχα, να μην υπερτιμά τις ικανότητές του. Αν κάποιος δεν αισθάνεται καλά μην μείνει απαραίτητα για όλο το βράδυ, είναι ιδιαίτερο το μέρος οπότε θέλει μια προσοχή. Να μην υποτιμά και τα στοιχεία του καιρού και τις δυνάμεις μας».
Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια των ανωτέρω ημερών το Αστεροσκοπείο είναι επισκέψιμο κατά το διάστημα 18:00-23:00, ενώ περισσότερες πληροφορίες για τις ημέρες κοινού μπορεί κανείς να βρει στον σύνδεσμο: https://skinakas.physics.uoc.gr/imeres-koinou/
Το «πρότζεκτ» Αστεροσχολείο
Το Αστεροσχολείο είναι ένα «πρότζεκτ» που βρίσκεται υπό ανέγερση εδώ και ένα διάστημα και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2026. Το έργο είναι συνολικού προϋπολογισμού 983.275 ευρώ και χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και υλοποιείται στον ευρύτερο χώρο του Αστεροσκοπείου του Σκίνακα με προοπτική την κοινή λειτουργία τους. Το κτίριο αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα και καλύπτει επιφάνεια περίπου 315 τετραγωνικών μέτρων. Όπως εξηγεί ο κ. Ευαγγελόπουλος «Το Αστεροσχολείο προχωρά. Μέσα στο 2026 θα έχει ολοκληρωθεί. Πάντως έχει εγκατασταθεί ο νέος θόλος στο Αστεροσχολείο και θα εγκατασταθεί και ένα ακόμα τηλεσκόπιο με διάμετρο 1,2 μ. Οπότε ενισχύεται το πολύπλευρο έργο του Αστεροσκοπείου του Σκίνακα. Αλλάζει δραματικά η κορυφή του Σκίνακα».
Το Αστεροσχολείο έχει την προοπτική να αποτελέσει το επίκεντρο θεματικού τουρισμού στην περιοχή, υλοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων, φιλοξενίας επιστημόνων και ερευνητών. «Το Αστεροσχολείο θα μας δώσει σίγουρα μεγάλη ώθηση στο να μπορούμε να υποδεχθούμε κόσμο υπό καλές συνθήκες. Να μπορούμε να έχουμε μια παραπάνω ευελιξία σε γκρουπ ανθρώπων διαφόρων ηλικιών και υπάρχει και η σκέψη έχοντας τώρα αρκετά τηλεσκόπια να μπορούμε να διαθέσουμε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα – ίσως το μικρότερο τηλεσκόπιο από αυτά – σε παρατηρητές πέραν των επιστημόνων που θα μπορούν να διαμείνουν για κάποια βράδια επάνω. Υπάρχουν και τέτοιες σκέψεις για το μέλλον. Προσπαθούμε δηλαδή από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής να διευρύνουμε πάρα πολύ προφανώς τις ερευνητικές δραστηριότητες αλλά όσο γίνεται και την επαφή με την κοινωνία», επισημαίνει κλείνοντας ο κ. Ευαγγελόπουλος.
