«Ένα σοβαρό θέμα στη φυτοπροστασία αποτελεί η μετάβαση στην Πράσινη Συμφωνία για την Ευρώπη η οποία επιβάλλει σε πολύ μεγάλο βαθμό τη μη χρήση χημικών εντομοκτόνων», σημείωσε ο διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ Γιάννης Βόντας στην Τηλεόραση CRETA
Αντιμέτωποι με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις γεωργικές καλλιέργειες βρίσκονται οι αγρότες, καθώς η εμφάνιση νέων ασθενειών απειλεί την παραγωγή. Η επιστημονική κοινότητα αναζητά λύσεις ώστε να «εξοπλίσουν» τους αγρότες με εφόδια για την αντιμετώπισής τους.
Μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν σε αυτήν τη διαδικασία αποτελούν οι αυστηροί κανονισμοί που έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον περιορισμό της χρήσης χημικών για τη φυτοπροστασία, με την εξεύρεση καινοτόμων και φιλικών προς το περιβάλλον λύσεων να είναι πλέον μονόδρομος.
Οι παραγωγοί της Κρήτης, όπως και οι αγρότες σε όλη την Ελλάδα, καλούνται να αντιμετωπίσουν ασθένειες και εχθρούς που δεν υπήρχαν πριν μερικά χρόνια, ενώ ταυτόχρονα μειώνονται τα «όπλα» που είχαν έως τώρα στη διάθεσή τους.
Τα παραπάνω τέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης στη διάρκεια συνέντευξης του διευθυντή του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ Γιάννη Βόντα, στην Τηλεόραση CRETA.
Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, σε συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα και φορείς του νησιού, ασχολείται με την ανάπτυξη καινοτόμων εργαλείων φυτοπροστασίας με περιβαλλοντικούς όρους, για τη διάθεσή τους στον αγροτικό κόσμο προκειμένου να βελτιώσουν την παραγωγή τους.
Όπως σημείωσε ο κ. Βόντας η επιστημονική κοινότητα ενώνει τις δυνάμεις της με στόχο την ανάπτυξη βιώσιμων και καινοτόμων λύσεων, όμως το μεγάλο στοίχημα για τον τρόπο που θα φτάσουν αυτές στο χωράφι παραμένει.
Η σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή έρχεται στο επίκεντρο, και η εκπαίδευση των αγροτών είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
Ο κ. Βόντας αποτυπώνοντας της κατάσταση στο νησί και τις νέες απειλές στην καλλιέργεια περιέγραψε: «Η γεωργική παραγωγή αποτελεί ατμομηχανή για την οικονομία και για την απασχόληση στην Ελλάδα, όμως αντιμετωπίζει προκλήσεις, μεταξύ των οποίων είναι η κλιματική αλλαγή αλλά και τα προβλήματα της φυτοπροστασίας. Νέοι εχθροί φθάνουν στην Ελλάδα. Στην Κρήτη έχουμε ακούσει για την Τούτα και για το έντομο Σποντόπτερα. Αυτοί οι εχθροί φθάνουν, εγκαθίστανται και πολλαπλασιάζονται στην Ελλάδα και απειλούν τις καλλιέργειες», σημείωσε ο κ. Βόντας.
Μέχρι το 2030 πρέπει να μειωθούν οι χημικές εισροές τουλάχιστον κατά 50%
Τα προβλήματα που προκύπτουν στη φυτοπροστασία με τη μετάβαση στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία περιέγραψε ο κ. Βόντας, σύμφωνα με την οποία τα χημικά φυτοφάρμακα πρέπει να μειωθούν κατά 50% έως το 2030, κάτι το οποίο δυσκολεύει τη δουλειά των αγροτών στην αντιμετώπιση των ασθενειών στις καλλιέργειές τους.
«Ένα σοβαρό θέμα είναι η μετάβαση στην Πράσινη Συμφωνία για την Ευρώπη η οποία επιβάλλει σε πολύ μεγάλο βαθμό τη μη χρήση χημικών εντομοκτόνων. Τουλάχιστον κατά 50% πρέπει να μειωθούν οι χημικές εισροές μέχρι το 2030. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί δεν έχουν πολλά «όπλα» στα χέρια τους για να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς».
Για να καλυφθεί αυτό το κενό, σημείωσε ο κ. Βόντας, υλοποιείται εμβληματική δράση για την Καινοτόμο Φυτοπροστασία και το Περιβάλλον, με προϋπολογισμό άνω των 5 εκ. ευρώ που θα χρηματοδοτείται, από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και με τη συμμετοχή δέκα ερευνητικών φορέων.
Ο ίδιος συντονίζει το έργο από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ από την Κρήτη συμμετέχουν ενεργά το ΙΤΕ και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ).
«Η προσπάθεια γίνεται αφενός για να αναπτυχθούν εναλλακτικές λύσεις για τη μετάβαση σε μία βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον γεωργία, αλλά και η διασύνδεση της έρευνας αυτής με τον παραγωγικό ιστό, έτσι ώστε οι αγρότες να εκπαιδευτούν, να μάθουν τις νέες τεχνολογίες και να μπορούν να τις εφαρμόσουν στην πράξη», σημείωσε ο κ. Βόντας για τους στόχους αυτής της προσπάθειας.
Πανελλαδική δράση για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών – Στο επίκεντρο η «εκπαίδευση» των αγροτών
Η δράση στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για τη διάθεση εργαλείων στον αγροτικό κόσμο είναι πανελλαδική, περιέγραψε ο κ. Βόντας, και επικεντρώνεται στη δημιουργία σύγχρονων διαγνωστικών εργαλείων με τη χρήση κινητών ή ταμπλετών, καθώς και στη δημιουργία βιολογικής προέλευσης φυτοπροστατευτικών, φιλικών προς το περιβάλλον.
«Η δράση περιλαμβάνει σύγχρονες τεχνολογίες οι οποίες μπορεί να είναι διαγνωστικές τεχνολογίες που να δουλεύουν με το κινητό μας, να μπορούμε να καταλάβουμε ότι έχουμε μια ασθένεια νωρίς, εγκαίρως και με ακρίβεια, αλλά και βιολογικής προέλευσης φυτοπροστατευτικά τα οποία να μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς να επιβαρύνουν το περιβάλλον για την αντιμετώπισή της. Η δράση αφορά στην έρευνα. Από εκεί και πέρα, η εκπαίδευση των παραγωγών είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα», επεσήμανε ο κ. Βόντας.
Τα ποσοστά της εκπαίδευσης των αγροτών στην Ελλάδα είναι κάτω του 2%, τόνισε ο κ. Βόντας, τη στιγμή που στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό είναι στο 50%. Η πλειοψηφία των παραγωγών στη χώρα είναι ερασιτέχνες, γεγονός που καθιστά δυσχερή την εφαρμογή νέων τεχνολογιών.
Αναφέροντας ένα παράδειγμα ο κ. Βόντας τόνισε: «Υπάρχουν σήμερα τα εντομοκτόνα RNA, τα οποία χρησιμοποιούνται εναντίον των εχθρών στις καλλιέργειες, κάτι το οποίο είναι άγνωστο στους παραγωγούς. Δεν γνωρίζουν εάν είναι αποτελεσματικά, πώς πρέπει να χρησιμοποιηθούν, εάν είναι επικίνδυνα για την υγεία και για το περιβάλλον. Κάποιος πρέπει να αποδείξει την αποτελεσματικότητα τους αλλά και να κάνει αυτή τη διασύνδεση της έρευνας με την παραγωγή έτσι ώστε να μπορεί να τα χρησιμοποιεί ο παραγωγός και να δώσει λύση στα προβλήματα».
Αναφερόμενες σε μεθόδους που χρησιμοποιούν στο εξωτερικό περιέγραψε: «Στο εξωτερικό είναι διαδεδομένη η μέθοδος του στείρου εντόμου όπου τα αεροπλάνα πετούν πάνω από τεράστιες καλλιέργειες και απελευθερώνουν στείρα αρσενικά έντομα έτσι ώστε να μην πολλαπλασιάζονται οι φυσικοί πληθυσμοί των εντόμων. Εδώ δεν είναι τόσο απλό γιατί όπως γνωρίζουμε ο γεωργικός κλήρος είναι ανάμεσα στα σπίτια και δεν είναι ομοιογενής. Είναι πολύ δύσκολο και στο επίπεδο της γεωγραφίας και των ανθρώπων που δουλεύουν στη γεωργική παραγωγή».
Η χρήση εφαρμογών στα κινητά τηλέφωνα για την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών στις καλλιέργειες είναι μια από τις πλέον ελπιδοφόρες λύσεις και με μακροπρόθεσμο όφελος για τον παραγωγό, επεσήμανε ο κ. Βόντας: «Η τεχνολογία των κινητών είναι πλέον στη ζωή μας. Δεν είναι δύσκολη η χρήση τους, όμως πρέπει να φτάσει και στον παραγωγό. Πολλές φορές ο παραγωγός πανικοβάλλεται όταν βλέπει κάτι στην καλλιέργειά του και ψεκάζει χωρίς να υπάρχει στην πραγματικότητα κάποιο πρόβλημα. Αυτό επιβαρύνει και το περιβάλλον και το κόστος παραγωγής, ενώ δεν δίνει βέβαια και τη λύση που χρειάζεται. Θα πρέπει στα πλαίσια της ευφυούς γεωργίας και της φυτοπροστασίας ακριβείας να κάνουμε σωστή διάγνωση, έγκαιρη και στοχευμένη αντιμετώπιση με βάση τα σύγχρονα φυτοπροστατευτικά τα οποία βασίζονται στη βιολογική γεωργία και δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον».
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΟΥΝΤΟΥΝΙΩΤΗ
