Στο πλαίσιο του κύκλου ομιλιών «Το πανεπιστήμιο στην κοινωνία»
Οι άγνωστες πτυχές της κρητικής ιστορίας του 20ου αιώνα ήταν στο επίκεντρο της πρώτης συνάντησης για τον φετινό κύκλο ομιλιών «Το Πανεπιστήμιο στην Κοινωνία», που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Δευτέρας, στο Σπίτι του Πολιτισμού με τη συνδιοργάνωση του Πανεπιστημίου Κρήτης, τη σχολή Κοινωνικών Επιστημών και τα Εργαστήρια του Κέντρου Ερευνών και Μελετών, την Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου και τον δήμο Ρεθύμνου.
Μέσα από τις ομιλίες παρουσιάστηκαν τα πορίσματα της ιστορικής έρευνας πάνω σε πτυχές της πρόσφατης κρητικής ιστορίας που δεν είναι ευρύτερα γνωστές και αφορούν στην περίοδο μετά την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα το 1913 και μέχρι τη Μάχη της Κρήτης τη δεκαετία του 1940, μια περίοδος που χαρακτηρίζεται «γκρίζα», καθώς κατά κανόνα έχει μείνει στο περιθώριο της ιστορικής έρευνας.
Τα όσα συνέβησαν στην κοινωνία της Κρήτης τα χρόνια που μεσολαβούν από την Ένωση μέχρι τη Μάχη συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια των ομιλιών, όπως ο Εθνικός Διχασμός, η «στάση των ανυπότακτων» κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, το κίνημα των Παλαιών Πολεμιστών, η ιστορία της κρητικής Αριστεράς κατά το Μεσοπόλεμο και η εγκαθίδρυση του Καθεστώτος της 4ης Αυγούστου υπό τον Ιωάννη Μεταξά με αποκορύφωμα την εκδήλωση του «κινήματος των Χανίων το 1938.
Στην εισήγησή του ο καθηγητής του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης και κοσμήτορας της σχολής Κοινωνικών Επιστημών, Νίκος Βαφέας, αναφέρθηκε σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και πως η κοινωνία της Κρήτης και οι Κρήτες βίωσαν αυτές τις ιστορικές συνθήκες.
«Μελετάμε την Κρήτη στην περίοδο που είναι λίγο γκρίζα στο τι ξέρουμε, αμέσως μετά την Ένωση και μέχρι τη δεκαετία του ’40. Αναφέρομαι περισσότερο στο τι συμβαίνει στην Κρήτη αμέσως μετά την Ένωση, κάτι που μένει συνήθως εκτός του ιστορικού αφηγήματος, πως βίωσε τον Εθνικό Διχασμό η Κρήτη, πως οργανώνεται η συλλογική δράση, πως αναπτύσσεται το τοπικό κίνημα της αριστεράς, το κίνημα των παλιών πολεμιστών που είναι πολύ ενεργό στην Κρήτη παρ’ ότι αυτό δεν είναι γνωστό, το κίνημα των Χανίων του ’38 που επίσης είναι κάτι που δεν είναι τόσο γνωστό, που ουσιαστικά πρόκειται για μια ένοπλη εξέγερση που είναι και η μοναδική ενάντια στη δικτατορία του Μεταξά πανελλαδικά», τόνισε ο κ. Βαφέας σε δήλωσή του.
Στην περίοδο της επανάστασης του 1821 έως της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα και από τους Βαλκανικούς Πολέμους ως την περίοδο της γερμανικής κατοχής αναφέρθηκε στην ομιλία του ο διδάσκων στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιάννης Σκαλιδάκης, περίοδοι στις οποίες στην Κρήτη συγκροτείται μια παράδοση ένοπλης κινητοποίησης.
Ο κ. Σκαλιδάκης εξέδωσε πριν δύο χρόνια ένα σχετικό συγγραφικό έργο που αφορά στην Κρήτη και στην περίοδο της κατοχής, καθώς επίσης έχει εκδώσει ιστορικές μελέτες για την Κρήτη στην επανάσταση του 1821.
Σε δήλωσή του ο κ. Σκαλιδάκης όσον αφορά στην ομιλία του τόνισε:
«Είχα πραγματοποιήσει μια μακροχρόνια έρευνα για την Κρήτη στην κατοχή και την αντίσταση, ένα βιβλίο που βγήκε πριν δύο χρόνια και αφορά στην Κρήτη την περίοδο της κατοχής. Μετέπειτα έκανα μια μελέτη για την Κρήτη στην επανάσταση του 1821-1830. Οπότε με βάση αυτά βρήκα κάποια κοινά σημεία στον τρόπο ένοπλης κινητοποίησης των Κρητικών, σε επαναστάσεις και εξεγέρσεις που ξεκινούν το 1821 και πιάνουν όλο τον 19ο αιώνα μέχρι την Κρητική Πολιτεία. Συνεχίζονται και μετά με το κίνημα του Θερίσου στον Μακεδονικό Αγώνα, δηλαδή έχουμε ένοπλη δράση Κρητικών και εκτός Κρήτης και αυτό κατά κάποιον τρόπο καταλήγει στη Μάχη της Κρήτης και στη μορφή της Αντίστασης, με τη μορφή των καπετανάτων και των καπεταναίων. Στην έρευνα που κάνω τώρα προσπαθώ να συνδέσω όλα αυτά τα πράγματα, να κάνω δηλαδή μια γενεαλογία των κρητικών ένοπλων σωμάτων. Είναι σημαντικό οι έρευνες αυτές να βγαίνουν στο κοινό, οπότε είναι καλή αυτή η πρωτοβουλία, τόσο από την πλευρά του πανεπιστημίου, όσο και από την πλευρά των θεσμών της τοπικής αυτοδιοίκησης, να μπορούμε να παρουσιάζουμε την έρευνά μας στον κόσμο, να γίνεται γνωστή και να παίρνουμε και εμείς μια ανατροφοδότηση από τον κόσμο και να βλέπουμε εάν όλα αυτά που κάνουμε έχουν κάποια βάση».
