Η Γένεση του Λόγου – Όταν το άρρητο ντύνεται μορφή
Είναι μια στιγμή μέσα στον άνθρωπο που δεν υπάρχει τύπος γραφής να την καταγράψει.
Δεν είναι σκέψη. Δεν είν΄ η βαφτισμένη αναπνοή. Είναι το ακρόριζο ενός αθέατου κύματος, ένα λεπτό ράγισμα μέσα στη σιωπή, σαν το πρώτο φως που παρεισφρέει σε δωμάτιο κλειστό. Είναι η ανεπαίσθητη εκείνη μετατόπιση όπου σημαίνει τη γένεση του λόγου! Ο λόγος που δεν είναι απλώς η εκφορά μιας σκέψης.
Είναι η στιγμή που το άρρητο, το ανέκφραστο ζητά να πάρει σώμα.
Που το άφωνο ζητά μορφή.
Που ο εσωτερικός τόπος αποφασίζει την κίνηση, να κοινωνήσει, να γνωριστεί με τον αισθητό.
Ο λόγος δεν ξεκινά από τη γλώσσα. Ξεκινά από ένα πρωτόγνωρο ρίγος.
Το εφαλτήριο του ταξιδιού του είναι η σιωπηλή μας πυκνότητα από ό,τι ο άνθρωπος δεν κατάφερε να πει στον εαυτό του, απ΄ όσα στάθηκαν μέσα του υπερβολικά αληθινά για να μείνουν σιωπηρά.
Κι εκεί, στο βάθος της εμπειρίας όπου ο πόνος συναντά την ευγνωμοσύνη και η μνήμη την προσδοκία, το άρρητο αποφασίζει για πρώτη φορά να αποκτήσει μορφή.
Κι όμως, φίλοι μου, δεν είναι εύκολη αυτή η απόφαση.
Το άρρητο αντιστέκεται, δεν θέλει να φυλαχτεί σε λέξεις… γιατί οι λέξεις έχουν όρια.
Μα κάποια στιγμή η εσωτερική πίεση γίνεται σχεδόν τρυφερή. Ένα είδος αδήλωτης ανάγκης να πάρει ο κόσμος σχήμα, να διαλαληθεί μια αλήθεια προς τα έξω, έστω και λειψή. Είναι η στιγμή όπου το άφατο, το απερίγραπτο ζητά έξοδο.
Είναι η ώρα που γεννιέται ο λόγος!
Γεννιέται όπως γεννιέται κάτι ιερό:
με δισταγμό, με άγνοια αν θα γίνει δεκτό, με την εσωτερική διαύγαση που μοιάζει με φως προτού γίνει φωτιά.
Ο λόγος που ξεπηδά από τέτοιο βάθος δεν είναι επικοινωνία. Σας διαβεβαιώνω, είναι μεταμόρφωση!
Είναι η στιγμή όπου ο άνθρωπος καταθέτει όχι απλώς αυτό που γνωρίζει, αλλά μαρτυρά αυτό που τον κατοικεί.
Ανοίγει μια μικρή πύλη από το μέσα προς το έξω και αφήνει τον κόσμο να περάσει από μέσα του.
Και ξαφνικά, αυτό που ήταν άμορφο ντύνεται φως, γίνεται πρόταση, ρυθμός, σιωπηλός κραδασμός που αναζητά αποδέκτη.
Αγαπητοί μου,
ο λόγος που γεννά αυτή η διαδικασία δεν είναι φορτωμένος φιλολογία. «Κουβαλάει» βάθος. Δεν επιδιώκει να πείσει. Επιδιώκει να φανερωθεί, γι’ αυτό κι έχει άλλη βαρύτητα: είναι σμιλευμένος από ουσία και όχι από φθαρτή επιφάνεια. Αγνός, αληθινός, σα να κρατά ακόμη επάνω του την υγρασία του ριζίτικου σπηλιαριού απ΄ όπου εβγήκε.
Η γένεση του λόγου είναι ο Όρθρος όπου ο άνθρωπος γίνεται αυτόπτης μάρτυρας της υποδοχής που του φύλαξε η αυγή της επιφανείας του σ΄ ένα κόσμο που περιμένει πλέον να χτιστεί με δομικά υλικά τις λέξεις.
Μόνο που ο λόγος δεν προσθέτει απλώς λέξεις στο σύμπαν. Προσθέτει νόημα!
Σχηματίζει το αόρατο, ταξινομεί το εσωτερικό χάος, χαράζει γραμμή εκεί που πριν υπήρχε μόνο σκοτεινή αίσθηση.
Ο λόγος, φίλοι μου, είναι η πρώτη αρχιτεκτονική της ύπαρξης. Όταν ο λόγος εκφέρεται με αλήθεια, το άρρητο δεν χάνεται, αλλά δικαιώνεται.
Περνά από την ανωνυμία της σιωπής στο φως των ανθρώπων.
Και τότε συντελείται κάτι παράξενα θαυμαστό: ο λόγος που γεννήθηκε μέσα σου γίνεται κατοικία για κάποιον άλλον.
Γίνεται γέφυρα μεταξύ δύο κόσμων που δεν συναντιούνται μεταξύ τους χωρίς την τόλμη της φωνής.
Η γένεση του λόγου είναι ένας μικρός άθλος. Ένας άθλος που τελείται αθόρυβα.
Ένας άθλος που δεν χρειάζεται μάρτυρες γιατί δεν ανήκει στη δημόσια σκηνή, αλλά στο εσωτερικό μέτωπο του ανθρώπου, εκεί δηλαδή όπου το πιο σιωπηλό σημείο του καθενός αποφασίζει να γίνει ορατό. Κι έτσι, κάθε φορά που μια αληθινή λέξη «βρίσκει» το στόμα της, τότε κάτι από το άρρητο του κόσμου, έστω κι ελάχιστο, θεραπεύεται. Τότε κάτι από το αόρατο μεν, αλλά το υπερβατικό φωτίζεται.
Τότε κάτι από την ανθρώπινη ψυχή τολμά να σταθεί όρθιο.
Ο λόγος γεννιέται για να γίνει αυτό που δεν μπορεί να γίνει η σιωπή: Η φωνή του βάθους, η αποκάλυψη της αλήθειας. η μορφή του αθέατου μα του ουσιώδους και του πνευματικού γίγνεσθαι. Γι αυτό η γένεση του λόγου παραμένει πάντοτε μια από τις πιο λεπτές και μυστικές στιγμές της ανθρώπινης ύπαρξης.
Γιατί τότε καταλαβαίνεις πως ο λόγος δεν είναι εργαλείο αλλά μορφή ζωής. Καταλαβαίνεις ότι κάθε λέξη που εκφέρεται σωστά, «χτίζει» μικρή γέφυρα ανάμεσα στον άνθρωπο και τον εαυτό του κι ότι απ΄τη ράχη της περνά ανοχύρωτο το αληθινό πρόσωπο της ψυχής. Γιατί όταν το άρρητο ντύνεται μορφή, η ύπαρξη αποκτά το πιο βαθύ της πρόσωπο καθώς ο άνθρωπος, έστω από μία και μόνο φράση, δύναται να μην βολεύεται μόνο στο να ζει, αλλά να αποκαλύπτεται!
Λαογραφική – Πολιτισμική σημείωση
Στην ελληνική παράδοση ο λόγος μοιάζει να μη γεννιέται από το στόμα, αλλά από ένα βαθύτερο κατώφλι, εκεί όπου η μνήμη συναντά το συναίσθημα και το άρρητο παίρνει το θάρρος να γίνει μορφή. Δεν είναι τυχαίο ότι οι παλαιότεροι δεν μιλούσαν ποτέ χωρίς εσωτερικό μέτρο αλλά άφηναν τη λέξη να ωριμάσει όπως ωριμάζει το στάχυ, αθόρυβα, κάτω από το βλέμμα του χρόνου. Έτσι ο λόγος τους δεν έρρεε, ανάβλυζε. Στα δημοτικά τραγούδια και στα παλαιά αφηγήματα η γένεση του λόγου μοιάζει με μυστήριο μετάβασης. Η λέξη δεν λειτουργεί ως πληροφορία αλλά ως κίνηση ψυχής: Φέρει το χώμα του τόπου, τον παλμό του παρελθόντος, την ανάσα όσων πέρασαν. Κάθε αφήγηση, κάθε σκοπός, κάθε θρήνος ή νανούρισμα δεν είναι παρά μια προσπάθεια να σταθεί ο άνθρωπος απέναντι στον χρόνο με το μόνο όπλο που διαθέτει, δηλαδή τον λόγο που γεννά από μέσα του.
