Εκδήλωση τιμής και μνήμης διοργάνωσε το Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης
Σε έναν Δάσκαλο, με δέλτα κεφαλαίο, τον Δημήτρη Πλουμπίδη (1936-2025), τ. καθηγητή Φυσικής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, ήταν αφιερωμένη η εκδήλωση που διοργάνωσε το τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης το περασμένο Σάββατο στο Φοιτητικό και Πολιτιστικό Κέντρο Ξενία. Ένας άνθρωπος που όπως επισημάνθηκε από όλους τους πρώην συναδέλφους του, συνεργάτες, φοιτητές και φίλους που τίμησαν τη μνήμη του με την παρουσία τους στην εκδήλωση, ενέπνευσε με το ήθος του, το πάθος και την αγάπη του για τη διδασκαλία για τις φυσικές επιστήμες ολόκληρες γενιές φοιτητών και μάλιστα όχι τυχαίων, αλλά εκείνων των πιο απαιτητικών, που προέρχονταν από τις θεωρητικές κατευθύνσεις, που παραδοσιακά δεν είχαν ισχυρό υπόβαθρο στα μαθηματικά και τη φυσική, που άκουγαν για αυτά τα μαθήματα και έτρεχαν μακριά. Ο Δημήτρης Πλουμπίδης, με επιμονή και υπομονή, κατάφερε να φέρει κοντά στις φυσικές επιστήμες πολλούς τέτοιους φοιτητές και φοιτήτριες, απλοποιώντας τους εκείνες τις «δύσκολες» έννοιες, τις θεωρίες και τα κόνσεπτ που αργότερα ως επαγγελματίες θα έπρεπε με τη σειρά τους να διδάξουν στα παιδιά. Ένας αξιόλογος επιστήμονας, επισημαίνουν όσοι τον έζησαν από κοντά, ήταν ο Δημήτρης Πλουμπίδης, ταγμένος να υπηρετεί την επιστήμη του, τη διδασκαλία και το πιο σημαντικό, αντιμετωπίζοντας τους φοιτητές ως συναδέλφους, ισότιμους προς εκείνον.
Εκτός από το πάθος του για την επιστήμη του και το διδακτικό του έργο, ο Δημήτρης Πλουμπίδης υπήρξε σημαντική φιγούρα για το Πανεπιστήμιο Κρήτης καθώς ήταν και ο πρώτος αντιπρύτανης Οικονομικού Προγραμματισμού και Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου (1987-1990) στην – εμβληματική όπως χαρακτηρίστηκε – πρώτη εκλεγμένη Πρυτανική Αρχή του Πανεπιστημίου Κρήτης τα έτη 1987-1990, με πρύτανη τον καθηγητή Φιλοσοφίας Δημήτρη Μαρκή και αντιπρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Προσωπικού τον καθηγητή Αρχαιολογίας Πέτρο Θέμελη. Μια Πρυτανική Αρχή που συνέβαλε πολύ στην ανοδική πορεία του ιδρύματος, με τον Δημήτρη Πλουμπίδη να βάζει σημαντικά λιθαράκια σε αυτή την προσπάθεια.
«Είναι μια τιμητική εκδήλωση για έναν άνθρωπο ο οποίος είχε προσφέρει πολλά πράγματα και στο Παιδαγωγικό Τμήμα και στον Τομέα της Διδακτικής Φυσικών Επιστημών. Δεν είχα την τύχη να τον γνωρίσω προσωπικά γιατί ήρθα πολύ αργότερα αλλά έχω μάθει ότι η θέση που προκηρύχθηκε και ανέλαβα ήταν η θέση του Δημήτρη Πλουμπίδη. Αισθάνομαι επομένως μια ιδιαίτερη συγκίνηση για αυτό», ανέφερε στα «Ρ.Ν.» ο Δημήτρης Σταύρου, πρόεδρος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και μέλος του Τομέα Διδακτικής Φυσικών Επιστημών.
Ο Δημήτρης Πλουμπίδης έφυγε από τη ζωή τον Νοέμβριο του 2025. Όπως τόνισε από την πλευρά της η Μαριάννα Καλαϊτζιδάκη, καθηγήτρια Βιολογίας και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και διευθύντρια του Τομέα Θετικών Επιστημών, το τμήμα διοργάνωσε μια βραδιά μνήμης, προσκαλώντας ανθρώπους που τον έζησαν από κοντά να ξαναθυμηθούν μαζί μια φιγούρα εμβληματική για το τμήμα και το ακαδημαϊκό ίδρυμα: «Είναι μια λιτή και ανθρώπινη βραδιά όπου συναντιόμαστε άνθρωποι που τον ξέραμε, πρώην συνεργάτες, φοιτητές, για να μοιραστούμε κάποιες μνήμες για τον άνθρωπο και τον δάσκαλο. Ο Δημήτρης Πλουμπίδης είχε ένα χάρισμα: Του άρεσε πάρα πολύ η διδασκαλία και ενέπνεε τους φοιτητές και τις φοιτήτριές του. Τους ενέπνεε να αγαπήσουν τη φυσική που πρέπει να πούμε ότι στο τμήμα μας, επειδή τα παιδιά προέρχονται από τη θεωρητική κατεύθυνση είχαν κάποια φοβία. Ο ίδιος λοιπόν δαπανούσε ώρες ατελείωτες να εξηγεί, να κάνει σεμιναριακού τύπου συναντήσεις, να προσπαθεί να απλοποιεί τις έννοιες και αυτό ήταν ένα χάρισμα. Ήταν ένας Δάσκαλος, με δέλτα κεφαλαίο».
«Θα τον κουβαλάω στη σκέψη μου ως έναν υπέροχο άνθρωπο και έναν Δάσκαλο με αξεπέραστο ήθος και ακεραιότητα»
Ο Δημήτρης Καραγιώργος, κοινωνικός επιστήμονας, υπηρέτησε στο Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης για 30 χρόνια. Αν και από διαφορετικά πεδία, με τον Δημήτρη Πλουμπίδη, όπως λέει, υπήρξαν τα γραφεία τους δίπλα-δίπλα, στην Πανεπιστημιούπολη του Γάλλου, για σχεδόν 25 χρόνια. Ο κ. Καραγιώργος επισημαίνει στα «Ρ.Ν.» ότι το παράδειγμα του Πλουμπίδη, ενέπνευσε ακόμη και τον ίδιο ως παιδαγωγό, αναφέροντας πως «από αυτόν επιβεβαίωσα και ενίσχυσα την παιδαγωγική μου θεώρηση. Ήταν η επιτομή του Δασκάλου ο Δημήτρης. Ήταν σχεδόν πατρική η στοργή του στο να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν αναλυτικότατα το αντικείμενο με επιμονή και υπομονή».
Πέραν όμως της συναδελφικής και φιλικής τους σχέσης, τους δυό τους τούς συνέδεε και μια πιο προσωπική εμπειρία. Όπως αφηγείται ο κ. Καραγιώργος, ο Πλουμπίδης έζησε πολύ σκληρά παιδικά χρόνια. Από αριστερούς γονείς που πλήρωσαν με τη ζωή τους για την ιδεολογία τους τα χρόνια του εμφυλίου, δέχθηκε ως παιδί τη φροντίδα και την ανθρωπιά από πρόσωπο της ευρύτερης οικογένειας του κ. Καραγιώργου. «Έχω μια τραγική ιστορία για τον Δημήτρη Πλουμπίδη. Που την επιβεβαίωσα. Η μάνα του ήταν δασκάλα. Ο πατέρας του επειδή ήταν αριστερός όταν αυτός ήταν μικρός είχε εκτελεστεί ή ήταν φυλακισμένος. Τη μητέρα του, τη δηλητηρίασαν στο χωριό εξαιτίας των πεποιθήσεών της. Ο Πλουμπίδης και τα αδέρφια του έμεναν σε κάτι χαλάσματα και αναφερόντουσαν σε αυτά ως τα ορφανά της δασκάλας. Και οι άνθρωποι φοβόντουσαν να τα βοηθήσουν για να μην στιγματιστούν. Κάποιος από το χωριό που είχε νυμφευθεί πρώτη εξαδέλφη της συζύγου μου, ήταν από τις λίγες οικογένειες που πήγαιναν και τους έδιναν ψωμί. Τον ρώτησα εγώ τον Δημήτρη τον μακαριστό αν αυτό έγινε και μου επιβεβαίωσε αυτό το γεγονός. Ακόμη δεν μπορώ να κατανοήσω ότι γνώρισε τέτοια κτηνωδία και έγινε τέτοιος φοβερός άνθρωπος. Θα τον κουβαλάω στη σκέψη μου ως έναν υπέροχο άνθρωπο και έναν Δάσκαλο με αξεπέραστο ήθος και ακεραιότητα».
Ευρηματικός, πρωτότυπος, ανοικτόμυαλος
Ο Παναγιώτης Μιχαηλίδης, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ανέφερε από την πλευρά του στιγμές από τη συνεργασία του με τον Δημήτρη Πλουμπίδη. Μεταξύ άλλων, ο κ. Μιχαηλίδης θυμάται: «Γνώρισα τον Δημήτρη Πλουμπίδη το 1979-80, όταν, μαζί με άλλους συναδέλφους, εργαζόμαστε, ως συμβασιούχοι διδάσκοντες, να οργανώσουμε ένα σύγχρονο τμήμα Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης που τότε άρχιζε να λειτουργεί και γρήγορα γίναμε φίλοι. Με την αυτονόμηση του Πανεπιστημίου Κρήτης το 1987 έγιναν εκλογές για τις πρώτες πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Κρήτης και εξελέγησαν ο Δημήτρης Μαρκής ως πρύτανης, ο Πέτρος Θέμελης ως αντιπρύτανης ακαδημαϊκών υποθέσεων και ο Δημήτρης Πλουμπίδης ως αντιπρύτανης Οικονομικών. Ως αντιπρύτανης Οικονομικών είχε επίσης την αρμοδιότητα και το πρόγραμμα ανεγέρσεως κτιρίων του Πανεπιστημίου σε Ρέθυμνο και σε Ηράκλειο. Κατά την εμβληματική, όπως χαρακτηρίστηκε, Πρυτανεία Μαρκή, είχα την τύχη να συνεργαστώ ξανά με τον Δημήτρη Πλουμπίδη στο Τεχνικό συμβούλιο του Πανεπιστημίου και, πέρα από την παρακολούθηση των υφιστάμενων έργων ανέγερσης, καταρτίσαμε έναν μακροπρόθεσμο προγραμματισμό ανάπτυξης των κτιριακών και τεχνικών υποδομών του Πανεπιστημίου με ισόρροπη οπτική για τις εγκαταστάσεις σε Ρέθυμνο, που το κτιριακό του πρόγραμμα είχε καθυστερήσει, και σε Ηράκλειο, όπου έπρεπε να ληφθεί υπόψη και η επικείμενη λειτουργία της Ιατρικής Σχολής. Η συμβολή του Δημήτρη Πλουμπίδη στην επίλυση των προβλημάτων που ανέκυπταν ήταν σημαντική με πρωτότυπες επιλογές και με μακροπρόθεσμη προοπτική. Αργότερα, ως διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, συνεργαστήκαμε πολύ στη δημιουργία του πλαισίου προγράμματος σπουδών των μελλοντικών δασκάλων για τα αντικείμενα των Θετικών επιστημών και της Τεχνολογίας. Συμμεριζόμαστε την άποψη πως για την πρόοδο του τόπου οι Θετικές επιστήμες και η Τεχνολογία πρέπει να διδάσκονται εκτενώς στο Δημοτικό και, γενικότερα στην υποχρεωτική εκπαίδευση, σε επίπεδο εννοιών, αρχών, μεθόδου σκέψης, με απλές δραστηριότητες κατασκευών και με σύνδεση με την ελληνική παράδοση από τους αρχαίους φιλοσόφους και τα υπάρχοντα στον ελληνικό χώρο έργα. Παρακολούθησα επίσης με ενδιαφέρον το πάθιασμά του για να ανατρέψει τον επικρατούντα τότε αρνητισμό έναντι των Θετικών επιστημών στους φοιτητές και στις φοιτήτριές μας, η πλειοψηφία των οποίων προερχόταν από την Τρίτη δέσμη των Πανελλαδικών εξετάσεων.
Αφιέρωνε πολλές ώρες, πέρα από το τυπικό ωρολόγιο πρόγραμμα, οργανώνοντας εν είδη φροντιστηρίου συναντήσεις με φοιτητές και φοιτήτριες εξηγώντας τους και αναλύοντας έννοιες και διαδικασίες στις οποίες είχαν προβλήματα. Με τον φίλο μου Δημήτρη Πλουμπίδη είχαμε πολλές συζητήσεις, πέρα από τα πλαίσια του Πανεπιστημίου. Οι απόψεις και η κοσμοθεωρία του πέρα από εντυπωσιακές έδειχνα έναν χαρακτήρα βαθιά ανθρώπινο με οικουμενικές αξίες. Φίλε Δημήτρη καλό σου ταξίδι, θα σε κρατούν ζωντανό οι αναμνήσεις μας για σένα».
«Στοιχεία και προσεγγίσεις της διδασκαλίας του που μας συντροφεύουν μέχρι σήμερα»
Ο Νεκτάριος Τσαγλιώτης, διευθυντής του 9ου Δημοτικού Σχολείου Ρεθύμνου, ήταν φοιτητής του Δημήτρη Πλουμπίδη. Όπως περιγράφει χαρακτηριστικά, οι προσεγγίσεις του καθηγητή του στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών τον συντροφεύουν μέχρι σήμερα, ενώ αυτό που κρατάει από εκείνον είναι η ευγένεια και το ήθος του. «Μας έδωσε μια προοπτική στις έννοιες της φυσικής μέσα από βαθιά γνώση τόσο για το περιεχόμενο όσο και για τη διδακτική. Και μας έδωσε κάποια στοιχεία και χαρακτηριστικά προσέγγισης των εννοιών της φυσικής τα οποία μας συντροφεύουν ακόμη μέχρι και σήμερα. Δηλαδή έδινε έμφαση στη βαθιά γνώση των εννοιών και έλεγε ότι ό,τι γνωρίζεις καλά μπορείς να το πεις και με απλά λόγια. Το χαρακτηριστικό του ως καθηγητής ήταν η ευγένεια και το ήθος του. Ότι ήταν άνθρωπος των λόγων και των πράξεων γιατί αυτά που έλεγε και δίδασκε στα αμφιθέατρα τα έκανε και καθημερινό βίωμα. Και είναι αυτό που λέμε είναι εύκολο σχετικά να εκφράζεις τις ιδέες σου αλλά είναι πιο δύσκολο να ζεις με αυτές. Οπότε δεν θα ξεχάσω ποτέ ότι με βοήθησε ακόμα και στα πρώτα μου βήματα ως επαγγελματίας φυσικός. Όταν κάναμε τρία πανηγύρια φυσικής στο σχολείο ήταν εκεί και δούλευε με τα παιδιά σε καθένα από αυτά».
Μεταξύ των παρευρισκόμενων στην εκδήλωση ήταν και ο Γιάννης Σγουρός, εκπρόσωπος του Συλλόγου Φυσικών Κρήτης και μέλος του ΔΣ, ο οποίος τόνισε πως αν και δεν γνώρισε προσωπικά τον Δημήτρη Πλουμπίδη, μέσα από το πέρασμά του από το Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ως διδάκτορας του τμήματος έχει ακούσει αρκετά πράγματα. Όπως τονίζει, το γεγονός ότι όλοι θυμούνται τον Δημήτρη Πλουμπίδη ως την επιτομή του δασκάλου δεν είναι απλή υπόθεση. «Είναι δύσκολο. Και οι απαιτήσεις είναι αρκετές για ένα παιδί που προέρχεται από μια άλλη κατεύθυνση που δεν είναι των φυσικών επιστημών. Οπότε για να διδάξεις αυτά τα μαθήματα θέλει μεράκι, αρκετή ενέργεια και πάνω από όλα αγάπη. Όταν βάζεις αγάπη σε αυτό που κάνεις οι μαθητές και οι φοιτητές το αντιλαμβάνονται και έρχονται πιο κοντά στο αντικείμενο», επεσήμανε από την πλευρά του ο κ. Σγουρός.
