Όσο περνά ο καιρός και αλλάζουν οι γύρω μας και οι παγκόσμιες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες όλο και περισσότεροι από τους πολίτες ομολογούν ότι η αλήθεια στον δημόσιο λόγο είναι ένα μεγάλης σημασίας θεμέλιο κάθε υγιούς δημοκρατικής κοινωνίας. Χωρίς αυτήν, ο διάλογος για όλα τα ζητήματα της κοινωνίας εκφυλίζεται σε ανταλλαγή συνθημάτων και εντυπώσεων, ενώ η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς σταδιακά διαβρώνεται και αργά ή γρήγορα καταρρέει. Στη σύγχρονη εποχή της ταχύτατης και συχνά ανεξέλεγκτης πληροφόρησης, η ευθύνη όλων όσοι συμμετέχουν στον δημόσιο λόγο μοιάζει ακόμη πιο απαιτητική.
Οι πολιτικοί, ο πρώτος κρίκος αυτής της αλυσίδας, φέρουν ιδιαίτερο βάρος ευθύνης, καθώς κάθε λόγος τους επηρεάζει άμεσα και συχνά καταλυτικά τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η αποφυγή υπερβολών και ψεμάτων, η ξεκάθαρη και η έντιμη τοποθέτηση και η με επίγνωση των συνεπειών ανάληψη ευθύνης για τις δηλώσεις τους αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της αξιοπιστίας τους. Από την πλευρά των ιδεολογικών προσεγγίσεων, οι κομμουνιστικές αντιλήψεις ενισχύουν πάντα την άποψη ότι η αλήθεια στον δημόσιο λόγο συνδέεται άρρηκτα με το ξεφανέρωμα των κοινωνικών ανισοτήτων και αδικιών αφενός και των μηχανισμών εξουσίας που, κατά την άποψή τους, διαμορφώνουν την πληροφόρηση προς όφελος των κοινωνικοπολιτικά «δυνατών» τάξεων αφετέρου. Στον αντίποδα, όπως βλέπουμε, οι συντηρητικές προσεγγίσεις επιμένουν να υποστηρίζουν τη διατήρηση της καθεστηκυίας τάξης ή την προβολή ιδεών και κοινωνικών κανόνων εις όφελός τους, υπογραμμίζοντας, συνάμα, την ανάγκη υπεύθυνου λόγου που δεν διασαλεύει την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και την κοινωνική συνοχή.
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αποτελούν τον κύριο δίαυλο μεταφοράς της πληροφορίας, σχεδόν πάντα στις μέρες μας υπό την επήρεια του πολιτικού φορέα που ευνοεί ή ελέγχει τη λειτουργία τους. Η ευθύνη τους είναι αναντίρρητα πολύ μεγάλη και πολύπλευρη· δεν πρέπει να λειτουργούν ως φερέφωνα της εξουσίας ή ως όργανα της αντιπολίτευσης, ούτε να περιορίζονται στη μετάδοση ειδήσεων, αλλά να προχωρούν στην κριτική διασταύρωση πηγών και στην αποφυγή υπερβολών και ψευτιών για λόγους εντυπωσιασμού ή θεαματικότητας, ακροαματικότητας και αναγνωσιμότητας. Από τη μία πλευρά, όσοι πολίτες σκέφτονται και λειτουργούν με κοινωνική ή αριστερή αφετηρία επιμένουν, όπως παρατηρείται, στην ανάγκη ανεξαρτησίας των ΜΜΕ από κάθε διαπλοκή με οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα· από την άλλη, οι συντηρητικοί τονίζουν τη σημασία του σεβασμού της δεοντολογίας και της υπεύθυνης ενημέρωσης που προστατεύει τη σταθερότητα του δημόσιου βίου από τυχόν εκτροπές.
Ωστόσο, όλοι θα συμφωνήσουμε πόσο καθοριστικός είναι και ο ρόλος των πολιτών. Η οξύνοια, η καλλιέργεια κριτικής σκέψης, η προσεκτική αξιολόγηση και διασταύρωση των πληροφοριών και η αποφυγή άκριτης αναπαραγωγής ειδήσεων στις δημόσιες συζητήσεις των πολιτών συνιστούν τις βασικές και τις αναγκαίες προϋποθέσεις σωρευτικά για έναν υγιή δημόσιο διάλογο. Η αλήθεια, θα μπορούσε να ισχυριστεί κάθε σώφρων και συνειδητοποιημένος πολίτης, στο δημόσιο λόγο δεν είναι υπόθεση λίγων, ούτε του όχλου, αλλά συλλογική ευθύνη ενός ώριμου πλήθους, η οποία, κάθε στιγμή, απαιτεί ήθος, συνείδηση, μέτρο και σεβασμό προς το πραγματικά κοινό όφελος.
