Τα τελευταία χρόνια είναι γνωστό πως ο τουρισμός «πάσχει» σοβαρά από τις ελλείψεις που υπάρχουν σε προσωπικό, ιδίως επαρκώς καταρτισμένου, με εξειδικευμένες γνώσεις, έτοιμο να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του χώρου. Πολλοί αποδίδουν το πρόβλημα αυτό από τη μια στη γιγάντωση του κλάδου, με νέες επιχειρήσεις να ανοίγουν γρηγορότερα από ό,τι μπορεί να γίνει η απορρόφηση του κατάλληλου προσωπικού και από την άλλη σε διαχρονικές παθογένειες στον χώρο όπως η οικονομική ανασφάλεια που βιώνουν οι ξενοδοχοϋπάλληλοι τον χειμώνα αλλά και σε δυσμενείς εργασιακές συνθήκες σε περιβάλλοντα αρκετά απαιτητικά και σκληρά με αποτέλεσμα πολλοί εργαζόμενοι να απομακρύνονται με την πρώτη ευκαιρία από τον κλάδο. Οι λόγοι αυτοί, ανάμεσα σε πολλούς άλλους, λειτουργούν εν γένει ανασταλτικά στην προσέλκυση νέων εργαζομένων στον κλάδο του τουρισμού, που μάλιστα θα ενδιαφέρονταν να ανελιχθούν επαγγελματικά και όχι να δουν τον χώρο αυτό ως κάτι παροδικό. Έτσι και φέτος όπως παραδέχονται στα «Ρ.Ν.» οι επαγγελματίες, η εξεύρεση προσωπικού θα είναι μια δύσκολη άσκηση. Ξενοδόχοι και λοιποί επιχειρηματίες έχουν ήδη ξεκινήσει από νωρίς τον προγραμματισμό τους ώστε να καταφέρουν πριν το ξεκίνημα της σεζόν να στελεχώσουν επαρκώς τις επιχειρήσεις τους όμως, όπως μας αναφέρουν, η κατάσταση αναμένεται να είναι και φέτος οριακή. Οι θέσεις στις οποίες εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα, όπως τονίζει ο Μπάμπης Μπιρλιράκης, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνου, είναι εκείνες που απαιτούν εξειδίκευση, γνώση και κυρίως εμπειρία σε νευραλγικά μάλιστα πόστα για τη λειτουργία μιας μονάδας φιλοξενίας όπως για παράδειγμα υπεύθυνος υποδοχής, υπεύθυνος εστιατορίου, υπεύθυνος καθαριότητας, θέση διευθυντή, υποδιευθυντή κ.ά. Χαρακτηριστικά ο κ. Μπιρλιράκης αναφέρει: «Σχετικά με τη ροή των βιογραφικών και των ελλείψεων που υπάρχουν, μέσα στην πόλη τα ξενοδοχεία είναι λίγο καλύτερα, δηλαδή η ανταπόκριση του κόσμου στις αγγελίες είναι λίγο καλύτερη από τα τελευταία δύο με τρία χρόνια που ήταν λίγο πιο σφιχτά τα πράγματα. Απλά συνεχίζει να υπάρχει έλλειψη στους εξειδικευμένους έμπειρους συνεργάτες και στα στελέχη. Δεν είναι τόσο εύκολο πια να αντικαταστήσεις ένα εξειδικευμένο στέλεχος. Ουσιαστικά φαίνεται να υπάρχει μια διαρροή ανθρώπων εξειδικευμένων από τον τουριστικό χώρο. Φεύγουν άνθρωποι που θα μπορούσαν να αποτελέσουν έμπειρα στελέχη σε διάφορες θέσεις όπως για παράδειγμα υπεύθυνος υποδοχής, υπεύθυνος εστιατορίου, υπεύθυνος καθαριότητας δηλαδή προϊσταμένη ορόφων, υπεύθυνος μπαρ. Αυτή η υπευθυνότητα προέρχεται, κατοχυρώνεται με την εμπειρία, ή και με τη γνώση. Τέτοιοι άνθρωποι φαίνεται ότι εκλείπουν σιγά σιγά γιατί έχουν φύγει αρκετοί από τον χώρο και τώρα ενδεχομένως μπαίνουν κάποια νέα άτομα, που και αυτά έρχονται να καλύψουν κάποιες ανάγκες αλλά λείπουν οι «κεφαλές», ή είναι πιο σπάνιες».
Σε αυτό το πλαίσιο η μετακλητή εργασία (δηλαδή το εργατικό δυναμικό από τρίτες χώρες που καταφτάνει στην Κρήτη στοχευμένα για να στελεχώσει επιχειρήσεις που παρουσιάζουν ελλείψεις) εμφανίζεται για πολλούς ως λύση ανάγκης, με το μετακλητό προσωπικό να στελεχώνει πόστα στα οποία δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη εξειδίκευση. «Αυτή τη στιγμή η αναγκαστική λύση των μετακλητών καλύπτει ένα μεγάλο μέρος των απλών θέσεων που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη εξειδίκευση. Με το που άνοιξε το σύστημα των μετακλητών μειώθηκε πάρα πολύ το πρόβλημα σε αυτά τα πόστα. Εμείς βέβαια αναγκαστικά φέρνουμε τους μετακλητούς. Κατά κύριο λόγο και κατά προτεραιότητα προτιμούμε ντόπιους εργαζόμενους», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Γιώργος Σφακιανάκης, πρόεδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Διευθυντών Ξενοδοχείων.
Από την πλευρά του ο κ. Μπιρλιράκης τονίζει: «Είναι πάρα πολύ δύσκολο να καλύψουμε όλες αυτές τις θέσεις εργασίας για τις οποίες καταγράφηκε έλλειψη τα τελευταία χρόνια και σε συνδυασμό με το ότι ανοίγουν νέα ξενοδοχεία η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη. Αυτό δεν καλύπτεται από τη μια μέρα στην άλλη. Εάν γίνουν κάποιες ενέργειες μέσα από τη συνεργασία ξενοδόχων, επαγγελματιών του τουρισμού και του κράτους, θα αποφέρουν καρπούς μεν αλλά αυτό θα πάρει χρόνο. Οπότε σίγουρα θα είμαστε και φέτος ζορισμένοι πάρα πολύ και θα είναι πάρα πολύ οριακά τα πράγματα. Από την άλλη μεριά, ευτυχώς που υπάρχουν και οι έκτακτοι δηλαδή παιδιά από τα τεχνικά σχολεία, οι φοιτητές και όλοι αυτοί που έρχονται για να καλύψουν κάποια κενά το καλοκαίρι και κάπως σώζεται η «παρτίδα» και οι μετακλητοί φυσικά που προσπαθούμε σε πρώτη φάση να είναι μόνο σε βοηθητικό επίπεδο. Αλλά κάπως έτσι θα προσπαθήσουμε να λειτουργήσουμε και φέτος».
Σε αυτό το πλαίσιο πάντως οι Ημέρες Καριέρας που πραγματοποιούνται τα τελευταία πέντε χρόνια όπως αναφέρει ο κ. Σφακιανάκης, έχουν αναδειχθεί ως ένα χρήσιμο εργαλείο, ώστε εν δυνάμει εργαζόμενοι και εργοδότες να συναντηθούν, να συζητήσουν και ενδεχομένως να «κλείσουν» και τη συμφωνία τους. «Οι Ημέρες Καριέρας είναι ένας επιτυχημένος θεσμός που γίνεται για 5η συνεχή χρονιά φέτος και σίγουρα βοηθάει να γίνει ενημέρωση για την εξεύρεση εργασίας στα ξενοδοχεία της Κρήτης. Παράλληλα, δίνουμε την ευκαιρία σε όλους τους σπουδαστές των τουριστικών σχολών να έρθουν σε επαφή με τους διευθυντές των ξενοδοχείων, να ενημερωθούν για θέματα που αφορούν τη σταδιοδρομία τους και να ενημερωθούν και για τις διαθέσιμες θέσεις. Επιπλέον, ο Παγκρήτιος Σύλλογος Διευθυντών Ξενοδοχείων έχει δημιουργήσει και άλλα εργαλεία για την εξεύρεση προσωπικού όπως τη σχετική πλατφόρμα που υπάρχει στην ιστοσελίδα του συλλόγου και όποιος θέλει μπορεί να καταχωρήσει το βιογραφικό του και να βρει άμεσα εργασία», περιγράφει ο ίδιος.
Διαχρονικά ζητήματα με φόντο τη γιγάντωση του τουρισμού στο νησί
H Κρήτη ετοιμάζεται να μπει σε μια νέα εποχή τουριστικής «έκρηξης» καθώς το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι που αναμένεται να λειτουργήσει από το 2028 προβάλλεται ως πυλώνας ανάπτυξης, αύξησης αφίξεων και ακόμη και επιμήκυνσης της σεζόν. Όμως το ερώτημα που τίθεται είναι με ποιο ανθρώπινο δυναμικό θα στηριχθεί αυτή η ανάπτυξη την ώρα που η κατάσταση είναι ήδη οριακή με τα υφιστάμενα δεδομένα. Χαρακτηριστικά όπως περιγράφει ο κ. Κώστας Νικολιδάκης, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ρεθύμνου και του Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Ρεθύμνου, η οικονομική επισφάλεια που βιώνουν οι ξενοδοχοϋπάλληλοι τον χειμώνα αποτρέπει μεγάλο μέρος αυτών να ξαναστραφεί στον κλάδο ενώ οι σοβαρές ελλείψεις που σημειώνονται κάθε σεζόν δημιουργούν ένα πιεστικό περιβάλλον για τους ήδη εργαζόμενους, οι οποίοι καταλήγουν συχνά να αναλαμβάνουν δύο και τρία πόστα προκειμένου να «βγει η σεζόν».
Σε ό,τι αφορά πάντως το ταμείο ανεργίας, στο Ρέθυμνο χαρακτηριστικά σημειώνει ότι εργάζονται περίπου 9.500 – 10.000 άνθρωποι στον τουρισμό με το 70% εξ’ αυτών να μένει απλήρωτο από το ταμείο (ενώ έχουν απολυθεί από το φθινόπωρο) μέχρι και σήμερα με κύριο λόγο τη μη παραλαβή της λεγόμενης προπληρωμένης κάρτας – του νέου τρόπου με τον οποίο πληρώνονται το ταμείο ανεργίας οι εν λόγω επαγγελματίες από πέρυσι κατά τον οποίο τα μισά χρήματα μπορούν να αναληφθούν ως μετρητά και τα υπόλοιπα πηγαίνουν σε καταναλωτικές ανάγκες όπως σούπερ μάρκετ κ.λπ. Επιπλέον, υπάρχει και μεγάλη ανασφάλεια και για όσους έχουν στην κατοχή αυτή την κάρτα, καθώς δεν είναι γνωστό πότε μέσα στον μήνα θα πληρωθούν τα χρήματα που δικαιούνται. Στο μεταξύ, σοβαρό είναι και το γεγονός ότι το ταμείο ανεργίας είναι μέχρι τον Φλεβάρη, πράγμα που σημαίνει ότι οι άνθρωποι που έχουν τουλάχιστον πάρει την κάρτα αυτή θα ξαναλάβουν κανονικό μισθό όταν θα πιάσουν πάλι δουλειά. Η οικονομική επισφάλεια που επικρατεί λοιπόν για τους εποχικούς εργαζόμενους είναι τεράστια και αποτρεπτική για τον κόσμο να μπει στον κλάδο, όπως τονίζει ο κ. Νικολιδάκης.
Οι παραπάνω παθογένειες, όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι ξενοδόχοι, μπορούν να αντιμετωπιστούν αν και εφόσον η πολιτεία υποστηρίξει τους επαγγελματίες του κλάδου. «Η συνταγή είναι η εξής: από τη μια πλευρά οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συνεχίσουν να βελτιώνουν τις συνθήκες εργασίας και να είναι οι μισθοί ικανοποιητικοί. Έχει γίνει μεγάλη πρόοδος τα τελευταία χρόνια ειδικά εδώ στην Κρήτη. Αν θέλει η πολιτεία να στηρίξει από την πλευρά της τους εργαζόμενους στον τουρισμό θα πρέπει να μεριμνήσει και να εξασφαλίσει την οικονομική ενίσχυση των εποχιακά εργαζόμενων κατά τη διάρκεια του χειμώνα που δεν έχουν εισόδημα και δεν εργάζονται, όχι από επιλογή, αλλά αναγκαστικά. Και το άλλο που μπορεί να κάνει η πολιτεία είναι η συνεχής αναβάθμιση όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης για να έχουμε εξειδικευμένα στελέχη», επισημαίνει ο κ. Σφακιανάκης.
Το θέμα σύμφωνα με τον πρόεδρο Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Ρεθύμνου, είναι ότι οι εργαζόμενοι που προσφέρουν την αυθεντική φιλοξενία και τα χαρακτηριστικά που αποζητούν οι επισκέπτες στη διαμονή τους, κινδυνεύουν να απομακρυνθούν από τον κλάδο τελείως εξαιτίας των εργασιακών συνθηκών και του εποχικού χαρακτήρα του επαγγέλματος. «Προσωπικό για να εξυπηρετήσουμε τους τουρίστες τα επόμενο χρόνια, θα έχουμε. Το θέμα είναι αν θα έχουμε τους εργαζόμενους που έχουν προσόντα, κατάρτιση και που μπορούν να εξυπηρετήσουν τον επισκέπτη προσφέροντας τη χαρακτηριστική μας φιλοξενία και το χαμόγελο. Οι επισκέπτες έρχονται για να γνωρίσουν την κουλτούρα μας. Αν δεν υπάρχουν αυτοί οι εργαζόμενοι που προσφέρουν αυτά τα χαρακτηριστικά τότε το προσφερόμενο τουριστικό προϊόν θα χάσει την ταυτότητά του και κάθε χρόνο ο τουρισμός θα φθίνει», τόνισε κλείνοντας ο κ. Νικολιδάκης.
