Το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα για όλους. Το νερό είναι ζωή. Οι έννοιες αυτές άρχισαν να διατυπώνονται με σαφήνεια από το 600 π.Χ. περίπου στην Ιώνια Σχολή από τον Θαλή τον Μιλήσιο (ca 640/35-543 π.Χ.). Παρατήρησε, προσεκτικά ότι στην φύση το στοιχείο το οποίο εμφανώς πλεονάζει και πλεονεκτεί έναντι των άλλων ήταν το «ύδωρ». Εξ αυτού του γεγονότος, υπέθεσε ότι το νερό έπρεπε να ήταν το βασικό στοιχείο της αρχής του Κόσμου και το ουσιώδες συστατικό όλων των πραγμάτων. Τις αρχές του Θαλή ακολούθησαν μετέπειτα αρχαίοι φιλόσοφοι και δάσκαλοι, όπως ο Αριστοτέλης, που αναφέρει ότι το σύνολο του νερού της γης ανακυκλώνεται. Δηλαδή το νερό της θάλασσας με την ηλιακή ενέργεια εξατμίζεται δημιουργεί βροχή, με την οποία επιστρέφει στο ίδιο ή άλλο μέρος της γης άμεσα ή αργότερα.
Διαχρονικά, η βιομηχανία του νερού επεξεργάζεται και διαχειρίζεται χωριστά τα όμβρια ύδατα, το πόσιμο νερό, τα υγρά απόβλητα και άλλα από άλλες διαθέσιμες πηγές νερού. Πρόσφατα, προτάθηκε ό όρος «Ένα Νερό» (One Water), σε μια προσπάθεια να αναθεωρηθεί η διαχείριση του νερού, ώστε να αξιοποιηθεί ολιστικά ως ένας ενιαίος και ολοκληρωμένος φυσικός πόρος. Αυτή η ολιστική προσέγγιση στοχεύει στη βιωσιμότητα και στην ανθεκτικότητα, αναζητώντας μακροπρόθεσμες λύσεις για τις ανάγκες των κοινωνιών και του περιβάλλοντος.
Επομένως, σήμερα ο τομέας των υδατικών πόρων θα πρέπει να υιοθετήσει τον όρο Ένα Νερό, έτσι ώστε να διαχειρίζεται ολιστικά όλες τις μορφές/τύπους ή χρήσεις νερού προκειμένου όλο το νερό να αποκτά αξία. Οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία νερού πρέπει να συνεργαστούν για να απαντήσουν στις προκλήσεις ολιστικής διαχείρισης του νερού, είτε αυτές αφορούν νερό καταιγίδων, ή επαγγελματικό νερό, ή βιομηχανικό νερό, ή υγρά απόβλητα, ή δημοτικό νερό, ή οικιακό νερό, ή πόσιμο νερό ή άλλα.
Αυτή η θεώρηση του Ενός Νερού ποικίλλει ανάλογα με τις ανάγκες μιας κοινότητας. Για ορισμένες κοινότητες, μπορεί να σημαίνει επένδυση στη διαχείριση των αστικών υδάτων. Για άλλες μπορεί να αφορά την ενσωμάτωση της προστασίας της λεκάνης απορροής και την προστασία του νερού πηγής, ανεξάρτητα από την προσέγγιση και τις ανάγκες της κοινότητας, γιατί όλο το νερό, ανεξάρτητα από τον τύπο του και την πηγή του, έχει αξία.
Η αρχή της δικαιοσύνης για το νερό παίζει σημαντικό ρόλο στο κίνημα Ένα Νερό, καθώς σημαίνει ότι όλοι έχουν δικαίωμα σε καθαρό και ασφαλές νερό. Αυτό απαιτεί αυξημένες επενδύσεις σε κοινότητες, που επηρεάζονται δυσανάλογα αρνητικά από τα προβλήματα του νερού για να διασφαλιστεί ότι όλοι θα έχουν ίση πρόσβαση στο νερό.
Εν κατακλείδι, είναι επείγουσα η ανάγκη για σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση του νερού, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι αφού οι υδατικοί πόροι του γλυκού νερού δεν είναι άπειροι, μπορεί και πρέπει να είναι διαθέσιμοι για όλους (Εικ. 1). Σύμφωνα με τον 6ο στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, πρέπει να επιτευχθεί καθολική πρόσβαση σε ασφαλώς διαχειριζόμενο νερό και αποχέτευση έως το 2030. Αυτό επιβάλλεται αφού παγκοσμίως, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ένας στους τρεις ανθρώπους δεν έχει πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό και δύο στους πέντε ανθρώπους δεν έχουν βασικές εγκαταστάσεις πλυσίματος ακόμη και χεριών με σαπούνι και νερό. Γενικά, πολίτες με χαμηλό εισόδημα συνήθως επηρεάζονται δυσανάλογα από θέματα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης και ισότητας, συμπεριλαμβανομένου του νερού. Σε όλον τον κόσμο, εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση ή ισότητα σε τρεχούμενο νερό ή υδραυλικά έργα. Ακόμη και στις ΗΠΑ υπάρχουν περιοχές, όπου μια σε τρείς οικογένειες μεταφέρει νερό στο σπίτι της κάθε μέρα από κάποια απόσταση, όπως στο Νάβαχο στις ΝΔ ΗΠΑ, όπου ζει ιθαγενής αμερικανικός λαός.
Οι προκλήσεις ολιστικής διαχείρισης του νερού είναι πολλές. Γι’ αυτό εναπόκειται σε όλους μας η σύγχρονη και επιτυχής αντιμετώπισή τους. Σε επίπεδο Δήμων, απαιτείται συνεργασία Υδρολόγων/Γεωλόγων, Μηχανικών, Οικολόγων, αλλά και κατασκευαστών, πολιτικών, ηγετών των Κοινοτήτων και των επιχειρήσεων, αγροτών και άλλων πολιτών προκειμένου να προωθηθούν καινοτόμες πρακτικές και πολιτικές στα πλαίσια του κινήματος Ένα Νερό.
Στην χώρα μας πρέπει να επανεξεταστούν οι πολιτικές προκειμένου να ενισχυθεί η ενιαία θεώρηση των μορφών/τύπων ή χρήσεων νερού κεντρικά, περιφερειακά και τοπικά. Δυστυχώς στην Ελλάδα συναντιούνται πολυάριθμα παραδείγματα, που η διαχωρίζεται η διοίκηση ακόμη και χρήσεων νερού, που προέρχονται από την ίδια πηγή ή ανακατεύονται με ανόμοια πράγματα. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), που ιδρύθηκε ως ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή, με τον Ν. 2773/1999, στο πλαίσιο εναρμόνισης της με την Οδηγία 96/92/ΕΚ, μετονομάστηκε πρόσφατα με τον Ν. 5037/2023, σε Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), μπερδεύει ακόμη και τα στερεά με τα υγρά απόβλητα.
Σε αυτά τα πλαίσια, είναι σκόπιμο η διαχείριση του Ενός Νερού, να ασκείται, κεντρικά, περιφερειακά και τοπικά, από ένα φορέα ή Υπηρεσία ανεξάρτητα τύπου ή χρήσης του. Επίσης σε επίπεδο εκπαίδευσης, πρέπει να ισχύει το ίδιο. Στα Πανεπιστήμια πρέπει να ιδρυθούν ενιαία Τμήματα με γνώμονα την αρχή Ένα Νερό. Στην Κρήτη απαιτούνται τρεις συναφείς δράσεις: ένα Τμήμα Νερού σε ένα Πανεπιστήμιο, ένα Ινστιτούτο Νερού στο ΙΤΕ και ένα Μουσείο Νερού με υποβρύχια πρόσβαση. Αυτά θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα Ευρωπαϊκό πρότυπο στη βάση της αρχής Ενός Νερού.
