Για την κοινωνία του Τέξας – όπως και για την ελληνική – τα θέματα της σεξουαλικότητας είναι ευαίσθητα ακόμα. Τί γίνεται όταν ένα παιδί όταν ήδη από 2,5 ετών γνωρίζει μέσα του με βεβαιότητα «τι είναι» αλλά η οικογένεια, το σχολείο, η πολιτεία όχι μόνο αρνούνται να το αποδεχθούν αλλά ενεργούν και εναντίον του; Χρειάζεται σίγουρα μια δυνατή ιδιοσυγκρασιακή προσωπικότητα σαν αυτή της Κέι, ενός διεμφυλικού (τρανς) παιδιού μόλις επτά ετών από το Τέξας, το οποίο η κάμερα το ακολουθεί στις προκλήσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπο, για να σταθεί στο (παιδικό) ύψος του και με τη σιγουριά της ταυτότητάς του να ξεμπροστιάσει ένα ολόκληρο σύστημα το οποίο δεν του επιτρέπει τι; Να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα των κοριτσιών. Γιατί; Γιατί γεννήθηκε αγόρι.
Αυτό είναι το κεντρικό θέμα του συγκλονιστικού 18λεπτου βραβευμένου ντοκιμαντέρ με τίτλο «Kai Shappley: A trans Girl Growing up in Texas» το οποίο προβλήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης στον χώρο της Φωτογραφικής Ομάδας Ρεθύμνου. Μια πρωτοβουλία η οποία πάρθηκε από την ίδια την ομάδα των Μαθημάτων Φωτογραφίας Ρεθύμνου η οποία είχε σκοπό να ανοίξει λίγο τον ορίζοντα του κοινού και με τη γλώσσα του κινηματογράφου, της τέχνης, να δημιουργηθεί ένα γόνιμο έδαφος για διάλογο και προβληματισμό. Καλεσμένη της δράσης ήταν η Μαργαρίτα Γερούκη, εκπαιδευτικός, συγγραφέας, μέλος της επιστημονικής επιτροπής για τη σεξουαλική εκπαίδευση της παγκόσμιας ένωσης για τη σεξουαλική υγεία, η οποία μιλώντας στα «Ρ.Ν.» ανέφερε: «Το ντοκιμαντέρ είναι ένα βραβευμένο ντοκιμαντέρ το οποίο βασίζεται στη ζωή ενός παιδιού επτά χρονών, της Kέι, το οποίο είναι ένα διεμφυλικό παιδί, ένα τρανς παιδί. Και ουσιαστικά στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζεται η ζωή αυτού του παιδιού και η προσπάθεια να αναδείξει τη διαφορετικότητά του και ταυτόχρονα δείχνει τη ζωή της μητέρας αυτού του παιδιού που μεγαλώνει ένα διεμφυλικό παιδί, ένα τρανς παιδί, χωρίς να ξέρει τι είναι αυτό μέχρι που αναγνώρισε το παιδί της. Και στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζεται και η σύγκρουση που μπορεί να συμβεί μέσα στην οικογένεια, όπως επίσης περιγράφεται πολύ ξεκάθαρα και η σύγκρουση που μπορεί να συμβεί μέσα στο σχολείο. Όταν το σχολείο έρχεται απέναντι σε μια διαφορετικότητα, σε μια μειονότητα, σε κάτι που δεν έχει συνηθίσει, κάτι που δεν μπορεί να καταλάβει και τι μπορεί αυτό να έχει ως συνέπεια για τη ζωή του να είναι καλά ένα διαφορετικό παιδί. Η αποψινή συνάντηση είναι μια προσπάθεια να «ανοίξουμε» την ευαισθητοποίηση σε πράγματα που βιωματικά μπορεί να μην έχουμε καταλάβει, να μην ξέρουμε αλλά είτε είμαστε εκπαιδευτικοί είτε οικογένεια ενός παιδιού που θα το βγάλουμε σε αυτή την κοινωνία και θέλουμε να μεγαλώσει σωστά και να είναι ευτυχισμένο, πως μπορούμε να καταλάβουμε, να ευαισθητοποιηθούμε και εν τέλει να φτιάξουμε χώρο για να χωρέσουν όλοι οι άνθρωποι. Γιατί είμαστε όλοι ίδιοι και διαφορετικοί, αλλά αν δεν ξεφύγουμε από την εγωκεντρικότητά μας κάνουμε πάρα πολλά παιδιά δυστυχισμένα και αυτό είναι κρίμα».
Ένα συγκλονιστικό στοιχείο που δίδεται στη διάρκεια του ντοκιμαντέρ είναι ότι το 41% των διεμφυλικών ατόμων «θέλουν να αυτοκτονήσουν». Αυτό γιατί η κοινωνία φαίνεται πως αγνοεί την ύπαρξή τους και αυτά τα άτομα δεν βρίσκουν ένα ασφαλή χώρο για να εκφραστούν, να υπάρξουν με όρους ισότητας και δικαιοσύνης. Βέβαια το χειρότερο, όπως παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ, είναι το εκδικητικό πρόσωπο του κράτους απέναντι στο διαφορετικό: Απαγορεύει δια νόμου στα αγόρια να πάνε στις τουαλέτες των κοριτσιών και στα κορίτσια να πηγαίνουν στις τουαλέτες των αγοριών. «Συχνά τα τρανς άτομα ζουν με όρους εσωτερικής επικινδυνότητας δηλαδή είναι παιδιά απογοητευμένα που απλά δεν θέλουν πια να ζουν ή παιδιά που είναι εκτεθειμένα στο bullying, στην κακοποίηση, σε μια κοινωνία η οποία σκοτώνει αυτό που δεν μπορεί να καταλάβει. Οπότε ουσιαστικά προσπαθώντας να κάνουμε μια καλύτερη κοινωνία θέλουμε μέσα από αυτή την αφορμή και πάντοτε η τέχνη είναι ένας πολύ ωραίος τρόπος να καταλάβουμε, να ανοίξουμε χώρο στο να καταλάβουμε», περιγράφει η κ. Γερούκη.
Κακοποιητές άθελά μας
Μια σημαντική διάσταση στο κομμάτι της αποδοχής της διαφορετικότητας είναι αυτές οι «μικροεκφράσεις» ή «μικροπράξεις» που δεν είναι χειροπιαστές αποδείξεις βίας, αλλά μικρές συμπεριφορές οι οποίες μπορούν εξίσου – πολλές φορές και άθελά μας – να βλάψουν εξίσου ένα άτομο. Η αποδοχή και η συμπερίληψη δεν είναι ένας διακόπτης που κλείνει και ανοίγει. Στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν καθημερινός αγώνα από όλους μας να καταλάβουμε και να δεχθούμε το διαφορετικό. «Υπάρχει ο όρος των «μικροεπιθέσεων» ακόμα και με τον τρόπο που παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ που έχει να κάνει με τη χρήση της τουαλέτας που είναι ένα κομβικό κομμάτι για τα παιδιά τρανς. Καθημερινά πρέπει να προσπαθούμε να είμαστε συμπεριληπτικοί για να καταλάβουμε να δώσουμε χώρο για να καταλάβουμε όλα τα παιδιά. Γιατί αν δεν το κάνουμε αυτό τότε καταλήγουμε εμείς οι ίδιοι και ακούσια μερικές φορές κακοποιητές είτε με τη γλώσσα – το πως θα μιλήσουμε σε κάποιον – είτε με τις πράξεις μας το τι θα κάνουμε για κάποιον όπως η τουαλέτα. Οπότε για αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία. Και τα ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ+, είναι θέματα που αναδεικνύονται ως τα κρίσιμα. Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να καταλάβουν, θέλουν αν μάθουν. Κυκλοφορεί πολλή παραπληροφόρηση, οπότε ο επιστημονικός ρόλος ο δικός μας σαν εκπαιδευτικοί είναι να μπορέσουμε να βοηθήσουμε να καταρριφθούν οι μύθοι και να δημιουργήσουμε ένα κλίμα αποδοχής και συμπερίληψης για όλους και όλα», εξηγεί η κ. Γερούκη.
Κλείνοντας η ίδια επισημαίνει ότι ο ρόλος της σεξουαλικής αγωγής είναι καταλυτικός στα θέματα της αποδοχής και κατανόησης, αν και όπως τονίζει το πρόβλημα στην πραγματικότητα δεν είναι ποτέ τα παιδιά, αλλά οι ενήλικες. «Το πρόβλημα δεν είναι με τα παιδιά και ποτέ δεν ήταν με τα παιδιά. Τα παιδιά είναι πολύ ανοιχτά, πολύ έτοιμα, δίνουν πάρα πολύ χώρο. Το πρόβλημα είναι με τους μεγάλους για αυτό η σεξουαλική εκπαίδευση είναι πάρα πολύ σημαντική. Και τα τελευταία χρόνια και με την ΑΞΕΠΤ (Ασφαλή Ξένοιαστα Παιδιά Τώρα) και με την ομάδα που έχουμε εδώ στο Ρέθυμνο για την προαγωγή της σεξουαλικής εκπαίδευσης και την προστασία από την κακοποίηση έχουμε κάνει και μια έρευνα και σε στελέχη εκπαίδευσης και σε εκπαιδευτικούς και σε φοιτητές και σε γονείς και το ζουμί όλων αυτών είναι ότι ναι μεν ανακαλύπτουμε ότι ναι μεν είναι πάρα πολύ σημαντικό αλλά δεν ξέρουμε ακριβώς να το κάνουμε. Άρα πρέπει και η πολιτεία να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς. Οι εκπαιδευτικοί με τη σειρά τους θα βοηθήσουν τους γονείς και τα παιδιά να καταλάβουν τι είναι τελικά η σεξουαλική αγωγή και πως μπορεί συνθήκες όπου όλα τα παιδιά, όλα κυριολεκτικά, να μεγαλώνουν με ασφάλεια και αγάπη».
