Το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας προχωρά στη σύσταση 13 Περιφερειακών Κέντρων Συμβάντων σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας, στο πλαίσιο του νέου νομοσχεδίου με τίτλο «Ενεργή Μάχη» – Στόχος η άμεση ψήφιση του νομοσχεδίου και η διαθεσιμότητα του κέντρου για την αντιπυρική περίοδο του 2026
«Στην ουσία αλλάζουμε σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό το δόγμα, δίνουμε πολύ μεγάλη βαρύτητα στην πρόληψη και όχι μόνο στην καταστολή, όπου πράγματι τα τελευταία χρόνια έχουμε κάνει πολύ μεγάλη πρόοδο» τονίζει ο Γ. Κεφαλογιάννης
Μία σημαντική τομή στον τρόπο διαχείρισης κρίσεων πολιτικής προστασίας, με έμφαση στην πρόληψη, σε πρώτο και στην καταστολή σε δεύτερο, χρόνο είναι η ίδρυση ενός νέου Περιφερειακού Επιχειρησιακού Κέντρου Συμβάντων στο Ηράκλειο, στο πλαίσιο της συνολικής αναδιοργάνωσης του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης την προηγούμενη εβδομάδα, πρόκειται μία ριζική αναδιαμόρφωση, του Εθνικού Μηχανισμού, με τη σύσταση συνολικά 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Συμβάντων σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας, όπως προβλέπει το νέο νομοσχέδιο με τίτλο «Ενεργή Μάχη». Το νομοσχέδιο, το οποίο παρουσιάστηκε από τον ίδιο τον υπουργό και βουλευτή Ρεθύμνης, Γιάννη Κεφαλογιάννη, στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο, έχει ως στόχο την ταχύτερη λήψη αποφάσεων, τον ενιαίο συντονισμό και την αποτελεσματικότερη διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών κρίσεων σε όλη τη χώρα. Ουσιαστικά το νέο κέντρο στο Ηράκλειο θα λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος συντονισμού για ολόκληρο το νησί, εξυπηρετώντας άμεσα και το Ρέθυμνο σε περιπτώσεις έκτακτης και αυξημένης επιχειρησιακής ανάγκης, με έμφαση στις δασικές πυρκαγιές.
Η φιλοσοφία του εγχειρήματος βασίζεται στη μετάβαση από έναν αποσπασματικό συντονισμό, σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο διοίκησης, που επιδιώκει να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια στη δημόσια ενημέρωση και την πρόληψη, διαμορφώνοντας μια σύγχρονη κουλτούρα διαχείρισης κρίσεων στη χώρα. Το Περιφερειακό Κέντρο στο Ηράκλειο θα είναι πλήρως διασυνδεδεμένο με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, παρέχοντας σε πραγματικό χρόνο κοινή επιχειρησιακή εικόνα τόσο σε περιφερειακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Έτσι, περιστατικά που εκδηλώνονται στο Ρέθυμνο θα μπορούν να παρακολουθούνται και να συντονίζονται ταυτόχρονα από το πεδίο, την Περιφέρεια και το κέντρο, με μία ενιαία γραμμή επιχειρησιακών εντολών. «Στην ουσία αλλάζουμε σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό το δόγμα, δίνουμε πολύ μεγάλη βαρύτητα στην πρόληψη και όχι μόνο στην καταστολή, όπου πράγματι τα τελευταία χρόνια έχουμε κάνει πολύ μεγάλη πρόοδο. Στο πλαίσιο αυτό, μέσα από τα βασικά μέτρα τα οποία θα υπάρχουν στο νομοσχέδιο, είναι η ίδρυση των 13 Περιφερειακών Κέντρων – των μικρών ΕΣΚΕΔΙΚ, τα οποία θα έχουν σύνδεση με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ στο υπουργείο, έτσι ώστε να έχουμε μία συνολική και ενιαία επιχειρησιακή εικόνα, όταν θα υπάρχουν τα συμβάντα», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Κεφαλογιάννης.
«Μία επιχείρηση – μία διοίκηση»
Επί της ουσίας, το νέο περιφερειακό κέντρο θα λειτουργεί ως επιχειρησιακό κέντρο («war room»), εξοπλισμένο με σύγχρονα συστήματα επικοινωνίας, ψηφιακούς και δορυφορικούς χάρτες και τεχνικά εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Σε αυτά θα βρίσκονται μόνιμοι σύνδεσμοι όλων των συναρμόδιων φορέων – Πυροσβεστικό Σώμα, Αστυνομία, Λιμενικό, Ένοπλες Δυνάμεις, ΕΚΑΒ, Δασικές Υπηρεσίες – καθώς και εθελοντικές οργανώσεις. Με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών χαρτών, drones, συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και του επιχειρησιακού συστήματος παρακολούθησης μέσων και προσωπικού, θα υπάρχει από τα συντονιστικά όργανα πολιτικής προστασίας, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, συνεχής εικόνα για τη θέση, την επιχειρησιακή κατάσταση και τις ανάγκες των δυνάμεων που δρουν στο πεδίο, είτε πρόκειται για φωτιά στον Ψηλορείτη είτε για άλλο σοβαρό συμβάν στην ενδοχώρα και τα παράλια του Ρεθύμνου. Κεντρική αρχή της λειτουργίας των κέντρων, σύμφωνα με το υπουργείο, θα είναι το δόγμα «μία επιχείρηση – μία διοίκηση», ώστε να αποφεύγονται αντικρουόμενες εντολές και καθυστερήσεις. Ευρύτερος στόχος είναι, σύμφωνα με όσα δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Κεφαλογιάννης, το νομοσχέδιο με τίτλο «Ενεργή Μάχη», να έχει ψηφιστεί ως τα τέλη του Φεβρουαρίου, ώστε να επιταχυνθούν οι οι διαδικασίες στελέχωσης και εξοπλισμού. Υπό αυτό το χρονοδιάγραμμα, υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Κέντρο στο Ηράκλειο να είναι διαθέσιμο και επιχειρησιακά λειτουργικό από την αντιπυρική περίοδο του 2026, προσφέροντας για πρώτη φορά στην Κρήτη, ένα σύγχρονο εργαλείο πρόληψης, συντονισμού και άμεσης αντίδρασης απέναντι στις κρίσεις που απαιτούν την συνδρομή της πολιτικής προστασίας. «Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό, σε κάθε Περιφέρεια, σε κάθε έδρα Περιφέρειας, θα ιδρυθεί ένα μικρό ΕΣΚΕΔΙΚ. Εν προκειμένω στην Κρήτη, η σκέψη είναι να είναι στο Ηράκλειο, που είναι και η Περιφερειακή έδρα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Στόχος είναι το νομοσχέδιο να έχει ψηφιστεί το αργότερο μέχρι τέλη Φεβρουαρίου, έτσι ώστε να εντάξουμε γρήγορα τις διαδικασίες και να μπορεί και ίσως και από τη φετινή αντιπυρική περίοδο πράγματι να λειτουργήσει το συγκεκριμένο κέντρο», συμπλήρωσε ο υπουργός.
Επιπλέον, βασικός άξονας της μεταρρύθμισης είναι η θεσμική εισαγωγή του Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων (Incident Command System – ICS), ενός διεθνώς αναγνωρισμένου μοντέλου που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς. Το ICS προβλέπει σαφή κατανομή ρόλων, κοινή επιχειρησιακή «γλώσσα» και ενιαία δομή διοίκησης για όλα τα εμπλεκόμενα σώματα, ανεξαρτήτως του είδους ή της κλίμακας της κρίσης. Η εφαρμογή του Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων προβλέπεται να αναπτυχθεί σε τρία επίπεδα: Στρατηγικό επίπεδο, με ενίσχυση του ΕΣΚΕΔΙΚ και αξιοποίηση εξειδικευμένων εργαλείων, όπως η επιχειρησιακή μετεωρολογία, Επιχειρησιακό επίπεδο, μέσω της λειτουργίας των 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων και Τακτικό επίπεδο, με συγκρότηση στοιχείων διοίκησης στο πεδίο, διασυνδεδεμένων με κινητά επιχειρησιακά κέντρα. Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, η ίδια λογική θα εφαρμόζεται και σε άλλες μορφές καταστροφών, πέραν των δασικών πυρκαγιών, με κοινά επιχειρησιακά πρωτόκολλα. Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη θεσμοθέτηση κοινών κανόνων εμπλοκής και διοίκησης για το Πυροσβεστικό Σώμα, καθώς και τη συμμετοχή όλων των επιχειρησιακών φορέων – ΕΛ.ΑΣ., Ένοπλες Δυνάμεις, Λιμενικό Σώμα και ΕΚΑΒ – σε ενιαίο κόμβο συντονισμού κατά τη διάρκεια μεγάλων συμβάντων. Στόχος είναι η άμεση ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών και η λήψη συντονισμένων αποφάσεων, με ενίσχυση της ασφάλειας προσωπικού και πολιτών.
