Αποκλεισμένοι από το πρόγραμμα μαθητές και σχολεία σε απομακρυσμένες περιοχές της ενδοχώρας στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, που βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 25 χιλιομέτρων από τις διαθέσιμες κολυμβητικές δεξαμενές
Αναγκαιότητα για την ασφάλεια, επένδυση στην πρόληψη πνιγμών και βασική δεξιότητα ζωής είναι η απόκτηση κολυμβητικής παιδείας, ιδιαίτερα σε παράκτιες περιοχές όπως το Ρέθυμνο, όπου οι ζωές δεκάδων λουόμενων τίθενται σε κίνδυνο κάθε χρόνο. Η εκμάθηση της κολύμβησης είναι μία επίκτητη ικανότητα που απαιτεί εξοικείωση από τα παιδικά χρόνια και εκπαίδευση σε βασικές τεχνικές, όχι μόνο για να μπορέσει εν τέλει ο λουόμενος να επιπλέει στο νερό, αλλά και για να είναι σε θέση να κρίνει αν πρέπει ή όχι να μπει στη θάλασσα και κυρίως πότε. Στην Κρήτη, παρότι πρόκειται για νησί, τα χαρακτηριστικά της ορεινότητας, της ενδοχώρας και έλλειψης εύκολης πρόσβασης σε κολυμβητικές πισίνες και αντίστοιχη εκπαίδευση, έχουν ως αποτέλεσμα πολλά παιδιά να μην ξέρουν να κολυμπούν και συνεπώς, είτε να θέτουν την ζωή τους σε κίνδυνο, είτε να αποφεύγουν εντελώς την ενασχόλησή τους με το νερό. Η παραπάνω συνθήκη αποτελεί διαπίστωση μέσα από το υποχρεωτικό πλέον, πρόγραμμα κολύμβησης που υλοποιείται εδώ και 10 χρόνια στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου και αφορά μαθητές της 3ης και της 4ης δημοτικού. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν 27 σχολεία του Ρεθύμνου και για τη φετινή χρονιά συμμετείχαν περισσότεροι από 1.100 μαθητές, στο πλαίσιο του μαθήματος φυσικής αγωγής. Πρόκειται για μία καθιερωμένη και επιτυχημένη προσπάθεια που ξεκίνησε πιλοτικά μέσα από την πρωτοβουλία κάποιων εκπαιδευτικών και πλέον υποστηρίζεται και χρηματοδοτείται από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Συγκεκριμένα, το Υπουργείο αναλαμβάνει την εύρεση και πληρωμή των εκπαιδευτών κολύμβησης, ενώ τη μεταφορά των μαθητών από το σχολικό περιβάλλον στην πισίνα χρηματοδοτεί η Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνου, σε συνεργασία με το ΚΤΕΛ Ρεθύμνου. Οι μαθητές για τρεις μήνες χωρίζονται σε επιμέρους ενότητες και για δύο ώρες την εβδομάδα επισκέπτονται τα κολυμβητήρια που διατίθενται δωρεάν από τον Ναυτικό Όμιλο Ρεθύμνου και το γυμναστήριο ΠΑΛΜΟΣ.
Παρά την κατά γενική ομολογία επιτυχία του προγράμματος σε βάθος χρόνου πλέον, σε αυτό δεν έχουν δυνατότητα συμμετοχής όλα τα δημοτικά σχολεία της Π.Ε. Ρεθύμνου. Ο περιορισμός που έχει θέσει το Υπουργείο, ώστε να απέχουν οι σχολικές μονάδες λιγότερο από 25 χιλιόμετρα από την κολυμβητική δεξαμενή, λειτουργεί απαγορευτικά για τα σχολεία της ενδοχώρας σε άλλους Δήμους. Σύμφωνα με όσα ανέφεραν στα «Ρ.Ν.» οι άνθρωποι που «τρέχουν» το πρόγραμμα, στο Ρέθυμνο υπάρχουν σχολεία που εκδηλώνουν ενδιαφέρον, κυρίως προερχόμενα από τον δήμο Μυλοποτάμου αλλά και τον δήμο Αγίου Βασιλείου, ωστόσο η παραπάνω δέσμευση καθιστά αδύνατη τη συμμετοχή των παιδιών. Είναι ενδεικτικό ότι το δημοτικό σχολείο Σπηλίου δεν μπορεί να συμμετέχει για μερικά εκατοντάδες μέτρα. Ουσιαστικά ο περιορισμός δεν είναι τόσο χωρικός, όσο χρονικός, καθώς τα παιδιά έχουν διαθεσιμότητα δύο διδακτικών ωρών, διάστημα μέσα στο οποίο πρέπει να έχουν επιστρέψει στο σχολείο για να συνεχίσουν το πρόγραμμά τους. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι σχεδόν ένα 80-90% των παιδιών που μένουν στην ενδοχώρα και συμμετέχουν στο πρόγραμμα δεν γνωρίζουν να κολυμπούν ή εμφανίζουν έντονη διστακτικότητα να μπουν στο νερό, ο αποκλεισμός μαθητών με αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ακόμα πιο επιζήμιος. Ουσιαστικά πρόκειται για περιπτώσεις μελλοντικών λουόμενων που ενδεχομένως δεν θα μάθουν να κολυμπούν ποτέ. Σε κάθε περίπτωση, το πρόγραμμα έχει κυρίως εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό χαρακτήρα και δεν αποσκοπεί στο να διαμορφώσει επιδέξιους κολυμβητές και να προσελκύσει τους νεαρούς μαθητές στο αθλητικό κομμάτι της κολύμβησης. Μαθαίνοντάς τους βασικές δεξιότητες, με την ολοκλήρωσή των μαθημάτων στους τρεις μήνες, τα παιδιά μπορούν πλέον να επιπλέουν, χωρίς βοηθήματα και χωρίς απαραίτητα την καθοδήγηση των εκπαιδευτών.
«Έχουμε πάνω από 90% ποσοστό συμμετοχής των παιδιών»
Σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο συντονιστής κολύμβησης του προγράμματος και επικεφαλής στην πισίνα, Στέφανος Κατσιλιάνος, το πρόγραμμα έχει ξεκινήσει πιλοτικά από τη σχολική χρονιά 2016-2017 στο Ρέθυμνο και φέτος συμπλήρωσε 10 χρόνια. «Κάθε σχολική μονάδα κάνει 10 επισκέψεις στα πλαίσια του μαθήματος φυσικής αγωγής στο κολυμβητήριο και τα παιδιά μαθαίνουν τις βασικές αρχές της κολύμβησης, τις οποίες μετά αν θέλουν τις εξελίσσουν, αν θέλουν να γίνουν καλοί κολυμβητές. Το ζητούμενο όμως δεν είναι αυτό, είναι η ασφάλεια και η επαφή με την κολύμβηση καθώς είμαστε ένας λαός που βρέχεται από θάλασσα και όλοι μας θέλουμε να πηγαίνουμε στη θάλασσα και να κολυμπάμε. Η σχολική χρονιά έχει τρεις κύκλους, σε κάθε κύκλο συμμετέχουν διαφορετικές σχολικές μονάδες, για να μπορέσουμε να καλύψουμε τις ανάγκες όλων των ενδιαφερόμενων σχολικών μονάδων. Η μετακίνηση καλύπτεται με έξοδα από το υπουργείο Παιδείας και τους αρμόδιους φορείς. Τα παιδιά σε αυτές τις 10 εβδομάδες, τις δύο ώρες της γυμναστικής στο σχολείο τις μεταφέρουν και κάνουν το μάθημα της κολύμβησης», ανέφερε ο κ. Κατσιλιάνος και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Το πρόγραμμα έχει πάρα πολύ μεγάλη απήχηση και επιτυχία. Είμαστε ένας από τους πιο τυπικούς, σταθερούς νομούς στην Ελλάδα, που «τρέχουν» το πρόγραμμα επιτυχώς, συν το γεγονός ότι αγκαλιάζεται πάρα πολύ τόσο από την εκπαιδευτική, όσο και από τη μαθητική κοινότητα. Έχουμε πάνω από 90% ποσοστό συμμετοχής των παιδιών. Σε ένα τμήμα με 20 άτομα, έρχονται και μπαίνουν 18 και 19 παιδιά μέσα στην πισίνα. Σε άλλους Νομούς ξέρουμε ότι δεν έχει συμμετοχή».
«Η Γ’ Δημοτικού είναι υποχρεωτική, η Δ’ όμως δεν είναι ακόμα και αυτό δημιουργεί μία δυσκολία όσον αφορά τη μεταφορά τους»
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι καθολική στα δημοτικά σχολεία στο κέντρο της πόλης, ενώ ανά τα χρόνια δεν παρουσιάζει αυξομειώσεις, γιατί ουσιαστικά είναι προσαρμοσμένη τόσο στους διαθέσιμους μαθητές του Ρεθύμνου, όσο και στις δυνατότητες των διαθέσιμων υποδομών. Ωστόσο, προκύπτουν ζητήματα που αφορούν στη μεταφορά των μαθητών της Δ’ Δημοτικού, για τους οποίους το πρόγραμμα δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά αντίθετα συνίσταται. «Θεωρητικά εμείς θα μπορούσαμε να αυξήσουμε άλλα 100-200 παιδιά από κάποιες τετάρτες δημοτικού που μένουν απέξω, γιατί δεν έχουμε χώρο, και από τη άλλη το έχουν ήδη διδαχθεί το μάθημα. Δεν βολεύουν ακριβώς οι μετακινήσεις και τα κονδύλια», συμπληρώνει ο κ. Κατσιλιάνος. Αντίστοιχα, μιλώντας για το θέμα στα «Ρ.Ν.», ο Δημήτρης Καραμπίνας, υπεύθυνος φυσικής αγωγής και σχολικού αθλητισμού του Νομού Ρεθύμνου στην Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου αναφέρει: «Υπάρχουν κάποια προβλήματα που σχετίζονται με τη νομοθεσία. Παλαιότερα το Υπουργείο το υπο-χρηματοδοτούσε το πρόγραμμα, δηλαδή το έδινε στην Κολυμβητική Ομοσπονδία Ελλάδας για να προσλάβει τους εκπαιδευτές, τώρα όμως το έχει πάρει πάνω του και φέρνει εκπαιδευτικούς που είναι στα σχολεία, γυμναστές με ειδικότητα κολύμβησης και το χρηματοδοτεί πλήρως. Η Γ’ Δημοτικού είναι υποχρεωτική, η Δ’ όμως δεν είναι ακόμα και αυτό δημιουργεί μία δυσκολία όσον αφορά την μεταφορά τους, αλλά νομίζω ότι θα λυθεί. Υπάρχει ένας νόμος που λέει ότι η Περιφέρεια μπορεί να μεταφέρει υποχρεωτικά τις τρίτες δημοτικού και την τετάρτη, όπου υπάρχει διαθέσιμη θέση στο λεωφορείο. Αλλά δεν μπορείς να φέρεις προφανώς την μισή τάξη, ή θα την φέρεις ολόκληρη ή καθόλου». Σε κάθε περίπτωση, στο Ρέθυμνο το ζήτημα επιλύεται άτυπα, αξιοποιώντας ενίοτε μεγαλύτερα λεωφορεία, όπου υπάρχει η ανάγκη.
Συμμετοχή και του Ειδικού Σχολείου στο πρόγραμμα
Σημαντικό κομμάτι του προγράμματος είναι εκτός από τα 27 δημοτικά σχολεία που συμμετέχουν σε αυτό, τα τελευταία χρόνια και οι μαθητές του Ειδικού Σχολείου έχουν αυτήν τη δυνατότητα. Μέχρι το 2023 οι γονείς των μαθητών κάλυπταν τα έξοδα συμμετοχής, όμως πλέον τόσο η μεταφορά τους, όσο και το κόστος των εκπαιδευτών καλύπτεται από Περιφέρεια και Υπουργείο αντίστοιχα. «Έχουμε ειδικό εκπαιδευτή. Μας εγκρίνει το Υπουργείο να προσλάβουμε έναν εκπαιδευτή με ειδικότητα κολύμπι και μεταπτυχιακό στην ειδική αγωγή. Είναι πολύ σημαντικό που μπορούν και έρχονται και αυτά τα παιδιά και πραγματικά είναι το πιο ιδιαίτερο κομμάτι του προγράμματος. Αυτό το κατακτήσαμε με πολύ κόπο, γιατί πριν από τρία με τέσσερα χρόνια έρχονταν τα παιδιά, αλλά πλήρωναν οι γονείς τους εκπαιδευτικούς, ενώ τη μεταφορά την προσέφερε ο Δήμος», ανέφερε ο κ. Καραμπίνας.
