Με αφορμή τη διεθνή ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, προβλήθηκε στο «Σπίτι του Πολιτισμού» το ντοκιμαντέρ «Ερείπια», μία ιστορία από το 2012 που αφορά τη δίωξη και διαπόμπευση οροθετικών γυναικών
Ένας μαζικός εξοστρακισμός και στιγματισμός μιας ομάδας γυναικών, που χαρακτηρίστηκαν ως «δημόσιος κίνδυνος», σε μία υπόθεση στον απόηχο της έμφυλης βίας, της παραβίασης των προσωπικών δεδομένων και της ηθικής κατάπτωσης, που συγκλόνισε το πανελλήνιο. Το ντοκιμαντέρ «Ερείπια» (Ruins) της Ζωής Μαυρουδή προβλήθηκε στο Ρέθυμνο και το «Σπίτι του Πολιτισμού» το βράδυ της Τρίτης με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, σε μία πρωτοβουλία της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Εργαστηρίου Φύλου του τμήματος Κοινωνιολογίας. Η παραγωγή εξιστορεί μέσα από τα λόγια των ίδιων των πρωταγωνιστών της ιστορίας, τη δίωξη των οροθετικών γυναικών και την προσαγωγή τους από την ελληνική αστυνομία, η οποία ακολουθήθηκε από εξαναγκαστικούς ελέγχους για ΗΙV, προφυλακίσεις για κακουργήματα, και εν τέλει δημόσια διαπόμπευση, όταν οι φωτογραφίες και τα προσωπικά τους δεδομένα δημοσιοποιήθηκαν στα ΜΜΕ, λίγες μέρες πριν από τις εθνικές εκλογές της 6ης Μαΐου 2012.
Σε μία δαιμονοποίηση της οροθετικότητας, της σεξεργασίας και της εξάρτησης από τις ουσίες έγιναν παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενώ παρατηρήθηκαν εκτεταμένες μορφές λεκτικής και σωματικής βίας, καθώς και διενεργήθηκαν ιατρικοί έλεγχοι, χωρίς συγκατάθεση. Το ντοκιμαντέρ παρότι μακρινό (2013), εξακολουθεί να είναι επίκαιρο και να έχει διδακτικό χαρακτήρα, σε μία εποχή όπου οι γυναικοκτονίες πολλαπλασιάζονται κάθε χρόνο και τα περιστατικά έμφυλης βίας είναι ολοένα και αυξανόμενα. Οι γνωσιακές και εκπαιδευτικές ελλείψεις των ιθυνόντων, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα και ο πηγαίος ρατσισμός που βίωσαν αυτές οι γυναίκες αποτυπώνονται με λεπτομέρεια και ειλικρίνεια μέσα από την παραγωγή της κ. Μαυρουδή, αποδίδοντας επακριβώς τα συγκλονιστικά τεκταινόμενα που συνέβησαν εκείνο τον Μάιο, πριν από 12 χρόνια. Την προβολή του ντοκιμαντέρ ακολούθησαν ομιλίες του Θοδωρή Ζέη, δικηγόρου στη νομική υπηρεσία του Κέντρου Αλληλεγγύης Αθήνας του #SolidarityNow, της Εύας Καψαλάκη, γενικής διευθύντριας Διοικητικών και Οικονομικών Υπηρεσιών του Πανεπιστημίου Κρήτης, ενώ η εκδήλωση πλαισιώθηκε από εικαστική παρέμβαση φοιτητριών που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Χρηστίδη, μέλος Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
«Μέσα στο 2024 έχουμε διπλάσιο αριθμό γυναικοκτονιών»
Η Υβόν Κοσμά, πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας του Πανεπιστημίου Κρήτης μιλώντας στα «Ρ.Ν.» αναφέρθηκε στη σημασία του να προβάλλονται ξανά ε τέτοιου είδους παραγωγές, για να μην ξεχνάμε, να μαθαίνουμε από τα λάθη του παρελθόντος και να επιχειρούμε να βελτιώσουμε τις έμφυλες συνθήκες: «Το θέμα του ντοκιμαντέρ είναι επίκαιρο, καθώς αφορά έμφυλα στερεότυπα. Το προβάλλουμε γιατί απευθύνεται και σε έναν πληθυσμό, ο οποίος την ώρα των γεγονότων ήταν σε μικρή ηλικία και ενδεχομένως να μην θυμάται τι ακριβώς έγινε. Θέλουμε να περάσουμε το μήνυμα ότι αυτά τα γεγονότα δεν πρέπει να τα ξεχνάμε για να μην τα επαναλαμβάνουμε, οπότε έχει και έναν επιμορφωτικό χαρακτήρα, ο οποίος μας φέρνει σε επαφή με αυτά τα γεγονότα και μας βοηθάει να τα συνδέσουμε με το παρόν, το οποίο δυστυχώς δεν έχει αλλάξει αρκετά. Η χρονική απόσταση θα μας έκανε να πιστεύουμε ότι οι έμφυλες συνθήκες έχουν βελτιωθεί, αλλά βλέπουμε ότι έχουμε μόνο μέσα στο 2024 διψήφιο αριθμό γυναικοκτονιών. Άρα, νομίζω ότι δεν κινούμαστε σε πολύ θετική κατεύθυνση. Είναι επείγον και φλέγον, τόσο για το πανεπιστήμιο, όσο και για την κοινωνία να έρχεται σε επαφή με τέτοια ζητήματα και να τα συζητάει».
Οι ατομικές προσπάθειες και ο καθημερινός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε και προσεγγίζουμε την έμφυλη βία είναι κινήσεις που μπορούμε να κάνουμε όλοι, τόσο για να ευαισθητοποιήσουμε τους συνανθρώπους μας, όσο και για να εξαλείψουμε την αναπαραγωγή μιας λανθασμένης και στερεοτυπικής ρητορικής γύρω από περιστατικά βίας που εκδηλώνονται μπροστά στα μάτια μας, σύμφωνα με την κ. Κοσμά: «Για να ευαισθητοποιήσουμε περισσότερο τον κόσμο πρέπει να συνεχίσουμε να διοργανώνουμε εκδηλώσεις σαν και αυτές, αλλά και με προσωπική προσπάθεια, μιλώντας με ανθρώπους και αντιμετωπίζοντας τον καθημερινό σεξισμό, όπου τον συναντάμε. Το θέμα δεν είναι να μιλάμε με τρόπο κατηχητικό, αλλά επισημαίνοντας ότι τα στερεότυπα τα αναπαράγουμε στον λόγο μας, στις πράξεις μας και νομίζω ότι έτσι σιγά σιγά αλλάζουμε συνολικά το κλίμα που επικρατεί».
«Η αντιμετώπιση της βίας δεν είναι επετειακή»
Παρά την έκθεση και τη διαπόμπευση των γυναικών στις οποίες αφορά το ντοκιμαντέρ, οι θύτες εξακολουθούν να παραμένουν ατιμώρητοι, την ώρα που η αντιμετώπιση και οι προσπάθειες εξάλειψης των φαινομένων βίας είναι μία καθημερινή και αέναη διαδικασία, σύμφωνα με όσα δήλωσε στα «Ρ.Ν.», η Βάσω Πετούση, καθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας και διευθύντρια του Εργαστηρίου Φύλλου του Πανεπιστημίου Κρήτης.
«Το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε πρώτον είναι ότι υπάρχουν πάρα πολλές και ποικίλες μορφές βίας, οι οποίες εκδηλώνονται καθημερινά με διάφορους τρόπους. Η συγκεκριμένη μορφή έχει καθαρά έμφυλη διάσταση, όχι απλώς και μόνο γιατί αφορά γυναίκες ενός συγκεκριμένου επαγγέλματος, αλλά γιατί ταυτόχρονα από την άλλη μεριά, οι θύτες μένουν στο απυρόβλητο, χωρίς να εγκαλούνται καν για πρακτικές οι πολιτικές. Την ίδια ώρα, γυναίκες εκτίθενται, οι οποίες θα μπορούσε κανείς να πει ότι βρίσκονται σε μία ευάλωτη θέση. Το σημαντικότερο νομίζω μήνυμα είναι ότι η βία είναι καθημερινό φαινόμενο, η αντιμετώπισή της είναι μία καθημερινή πρακτική, δεν είναι επετειακή κατάσταση, δεν τη θυμόμαστε κάποιες μέρες και την ξεχνάμε τις υπόλοιπες, έχει πάρα πολλές εκφάνσεις και η βία που έχει έμφυλη διάσταση είναι αυτή που αν θέλετε χτυπάει σε ένα πολύ κεντρικό κομμάτι της ταυτότητας του ανθρώπου», ανέφερε.
Πατριαρχικά κατάλοιπα και υπερέκθεση στη βία ενισχύουν μία ρητορική και πρακτική σεξισμού, καταπίεσης και διακρίσεων, όπως υπογράμμισε η κ. Πετούση: «Μέσα από το ντοκιμαντέρ αναδεικνύονται και ζητήματα παραβίασης προσωπικών δεδομένων, αξιοπρέπειας, ιδιωτικότητας του προσώπου, αυτοδιάθεσης και πολλών άλλων. Υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που μπορεί να έχει αρχίσει να καταλαβαίνει τι γίνεται, η προσπάθεια για ευαισθητοποίηση έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Όμως, η κυρίαρχη ρητορική δεν είναι της ευαισθητοποίησης και της κατανόησης, αλλά είναι σεξιστική, καταπιεστική και της διάκρισης. Η πατριαρχεία είναι πάρα πολύ δυνατή ακόμα. Υπάρχουν πλέον πολλές πρακτικές που μπορεί να εντείνουν πατριαρχικές πρακτικές, όπως η υπερέκθεση και η ανοχή στη βία, οι οποίες είναι κομμάτια αυτού. Η ανοχή είναι αποδεδειγμένο και τεκμηριωμένο ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που προκύπτει η έμφυλη βία. Η προβολή της βίας πλέον στις κοινωνίες μας βρίσκεται παντού, σκεφτείτε ότι μιλάμε για τη βία και την κακοποίηση ως είδηση και ταυτόχρονα προβάλλουμε σκηνές βίας. Αυτό όχι απλώς δεν μας πάει μπροστά, αλλά μας σπρώχνει και προς τα πίσω».
