Σπανίζουν όμως σήμερα οι αναφορές σ’ αυτούς και το έργο τους
Ήταν από τους σπουδαιότερους γλύπτες της σύγχρονης Ελλάδας ο Γιάννης Κανακάκης, έργο του οποίου είναι και το άγαλμα του Κωστή Γιαμπουδάκη στην πλατεία Τεσσάρων Μαρτύρων.
Ήταν από την Κούφη και γεννήθηκε το 1903.
Ήταν το πρώτο από τα 13 παιδιά του ρέκτη επιχειρηματία, πρωτοπόρου της ζαχαροπλαστικής και παραγωγής παγωτού στο Ρέθυμνο Μανόλη Κανακάκη, (1868-1936) που του είχαμε κάνει αρκετά αφιερώματα από τη θέση αυτή. Ο αδελφός του Γιάννη Κανακάκη, Λευτέρης, διέπρεψε στον τομέα της ζωγραφικής.
Σε δημοσίευμα στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», όταν επρόκειτο να γίνουν τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα Γιαμπουδάκη, παραμονές της επετείου των εκατό χρόνων από το Ολοκαύτωμα της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, αναφέρεται και ο καλλιτέχνης ως «Αδελοπηγιανός, με την ψυχή ζυμωμένη από τους θρύλους του Αρκαδίου».
Ο Γιάννης Κανακάκης σπούδασε γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών κοντά στον Θ. Θωμόπουλο απ’ όπου απεφοίτησε το 1935. Λάτρης της γνώσης σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην Ακαδημία Σωματικής Αγωγής και στη Σχολή Τοπογράφων Μηχανικών, ενώ στο μεταξύ έχει αρχίσει καριέρα γλύπτη.
Δημοσίευσε πολλές μελέτες σε εφημερίδες και περιοδικά. Από τις πιο σημαντικές «Δαίδαλος» (Κρητ. Πρωτ. 1962) Βρυτόμαρτυς – Δίκτυνα (Κρ. Πρωτ. 1963) Χρυσή Τομή – ανάλυση με μαθηματικό λογισμό του Δορυφόρου του Πολυκλείτου (Παρατηρητής 1964) και τόσες άλλες.
Ο Κανακάκης, ασχολήθηκε με ανδριάντες, προτομές, ηρώα, μνημεία και μετάλλια. Μέσα σε τριάντα χρόνια αναφέρει σε ένα πληρέστατο αφιέρωμά του ο κ. Μαρίνος Γαλανάκης στην εφημερίδα ΒΗΜΑ (Νοέμβριος 1966) κατασκεύασε:
– Τον ανδριάντα του Πρίγκιπα Γεωργίου στη Σούδα, του Μιχαήλ Κόρακα, του Ελευθερίου Βενιζέλου, του Κωστή Γιαμπουδάκη, του Ι. Μακράκη στον Άγιο Μύρωνα, του Γιωργάκη Ολύμπιου στο Λιβάδι της Θεσσαλίας.
– Φιλοτέχνησε επίσης τις προτομές Ιωάννη Κονδυλάκη, Γαβριήλ Αρκαδίου, Μανούσου Κούνδουρου, Εμμ. Τσουδερού, Νικολάου Ασκούτση, Β. Ουγκώ, Γ. Χατζιδάκι Σκαλίδη, Κριάρη, Χ. Γιάνναρη. Δασκαλογιάννη, Ξανθουδίδη, κ.ά.
– Μνημεία πεσόντων στην Ιεράπετρα, Καστέλλι Κισσάμου, Σητείας, Θραψανού, Αμαρίου, Τυμπακίου, Ηρακλείου κ.ά.
– Μαρμάρινο εκκλησιαστικό τέμπλο στο Ρέθεμνος.
– Σε τριάντα χρόνια δημιούργησε πενήντα ηρώα και προτομές ιεραρχών και οπλαρχηγών σε διάφορους δήμους και κοινότητες της Κρήτης και της άλλης Ελλάδας.
– Επτά προτομές Κρητών Μακεδονομάχων στη Μακεδονία.
– Υπερφυσική προτομή Ελευθερίου Βενιζέλου στους Αγίους Αναργύρους Αττικής.
– Είκοσι γλυπτά έργα από την τραγωδία του Ελληνικού Λαού κατά την περίοδο της Κατοχής.
– Έργα του βρίσκονται επίσης σε μουσεία, πινακοθήκες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Έργα του σε μεγάλες συλλογές
Αξίζει να σημειώσουμε ότι υπάρχουν στις συλλογές Νάσερ, Χαιλέ Σελασιέ, Ιμπντ Σαούντ, Σάχη της Περσίας, της τέως βασιλικής οικογένειας, της Έλενας Βενιζέλου, του Σοφοκλή Βενιζέλου του Εμμ. Τσουδερού, Νικολάου Πλαστήρα, Γεωργίου Παπανδρέου, Κ. Μητσοτάκη κ.ά. Τιμήθηκε με διπλώματα και χρυσά μετάλλια από διεθνείς οργανώσεις, μητροπόλεις, μονές και δήμους.
Από τα πιο σημαντικά το αργυρό μετάλλιο δάφνης του Ανωτάτου Παγκοσμίου Πνευματικού Συμβουλίου, το δίπλωμα και το χρυσό μετάλλιο του Ινστιτούτου Αξιοποιήσεως των πλουτοπαραγωγικών Πηγών της Ελλάδας, το δίπλωμα και το μετάλλιο Χ. Καψάλη της πόλης του Μεσολογγίου, το δίπλωμα της Εθνικής Αντίστασης.
Ήταν επίτιμος δημότης των Κοινοτήτων Λιβαδίου, Αδελε, Ροδακίνου, Μαλάθρου Αρεοπόλεως.
Ενεργός πολίτης
Κι όμως, τονίζει ο κ. Γαλανάκης στο δημοσίευμά του, «…μη νομιστεί πως ο Γιάννης Εμμ. Κανακάκης ήταν ο άνθρωπος που περνά τη ζωή του κλεισμένος μέσα στο εργαστήρι. Όχι. Παράλληλα με την καλλιτεχνική του γονιμότητα έχει να επιδείξει και κοινωνική δράση αξιόλογη. Γιατί ήταν κατά καιρούς μέλος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, γενικός γραμματέας του Ινστιτούτου Πλουτοπαραγωγικών πηγών της Ελλάδος, Γραμματέας της Ψυχοκοινιολογικής Εταιρείας και μέλος της Παγκρητίου Ενώσεως στης οποίας τις εκδηλώσεις μετείχε με ψυχή και σώμα σαν γνήσιος Κρητικός…».
Συμβολισμοί οι εκφραστικές του επιδιώξεις
Τα βασικά στοιχεία των εκφραστικών του επιδιώξεων, διαβάζουμε στο «Κρήτη Αφιέρωμα», ήταν συμβολισμοί και ρεαλιστική σύνθεση, πόζα και έξαρση. Ανήκε στους καλλιτέχνες εκείνους, οι οποίοι ξεκινώντας από τις προϋποθέσεις που τους έδωσε η επαφή τους με το Θωμόπουλο, παρέμειναν μέσα στα πλαίσια μια επαγγελματικής ενασχόλησης, με τη μνημειακή βασικά γλυπτική.
Ο Γιάννης Κανακάκης είχε την τιμητική του σε όλα τα αφιερώματα για την εκατονταετηρίδα του Ολοκαυτώματος του Αρκαδίου, λόγω του ανδριάντα Γιαμπουδάκη.
Διαβάζουμε σχετικά στον τοπικό τύπο ότι με έγγραφό του στη Νομαρχία Ρεθύμνης το Γενικό Επιτελείο Στρατού απεφάσισε τη δωρεά του ανδριάντος του Αρκαδικού Ήρωα Κωνσταντίνου Γιαμπουδάκη, έργο του Γιάννη Κανακάκη, ως συμβολή τούτου στον εορτασμό της 100ετηρίδος.
Επιθυμία του ΓΕΣ επίσης είναι να τοποθετηθεί αμέσως προκειμένου να γίνει η αποκάλυψις του, τις ημέρες του επίσημου εορτασμού.
Και συνεχίζει στο ρεπορτάζ του στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» (14/10/1966) ο Π.Κ. που το υπογράφει: «Σύμφωνα με το επίσημον πρόγραμμα εορτασμού κατά τας εορταστικάς εκδηλώσεις θα γίνουν επίσης και τα αποκαλυπτήρια των προτομών του Κωστή Γιαμπουδάκη εις την γεννέτειράν του Άδελε, την Δευτέραν 7 Νοεμβρίου 1966 και του ηγουμένου Γαβριήλ εις το χωρίον Μαργαρίτες την Τετάρτην 9 Νοεμβρίου…».
Εδωρήθη στον ελληνικό στρατό
Ιδιαίτερα για τον ανδριάντα αναφέρονται και τα εξής: «Ο ανδριάντας αυτός, σε γύψινο πρόπλασμα, εδωρήθη από τον καλλιτέχνη στον Εθνικό ελληνικό στρατό και εστήθη στο μεγαλόπρεπο βάθρο… Η προσφορά του Ρεθεμνιώτη καλλιτέχνη εις την εκατονταετηρίδα του Αρκαδίου, γίνεται βασική και καλύπτει την κορυφή της πυραμίδος των εκδηλώσεων της ευγνωμοσύνης όλων μας προς το υπέροχον «ΑΡΚΑΔΙ» της Κρήτης. Είναι μεγάλη τιμή για τον τόπο μας και η καταγωγή και του πρωτοτύπου και του καλλιτέχνου που ετίμησεν με την δημιουργίαν του, τον άνδρα που ανέβασεν εις τους επτά ουρανούς το όνομα της Κρήτης του Αρκαδίου και του Ρεθύμνου.
Ο Γιάννης Κανακάκης (ο Κρητικός) όπως υπογράφει ο ίδιος, άλλην μίαν φοράν τιμά τον τόπο της καταγωγής του, με την ψυχήν του και τα δημιουργήματά της».
Μια άγνωστη σελίδα
Ιδιαίτερα για την αντιστασιακή του δράση δεν βρήκα κάτι ενδιαφέρον, σε καμιά από τις γνωστές πηγές. Εντελώς τυχαία μόνο ανακάλυψα ένα δημοσίευμα του έγκριτου συγγραφέα της Αντίστασης Γ. Β. Ιωαννίδη (Βηλαρά) που αναφέρει μεταξύ άλλων: «Στο ατελιέ του στην Αθήνα ο Γιάννης Κανακάκης, είχε δεχθεί πολλές εφόδους Γερμανών επειδή είχε επισημανθεί από τις αρχές κατοχής για την αντιστασιακή του δράση.
Μετά βίας είχε καταφέρει να απομακρύνει για λίγο μέχρι να περάσει ο κίνδυνος τους ανδριάντες μεταξύ των οποίων ήταν και του Κωστή Γιαμπουδάκη.
Μια νύχτα του 1943, ενώ δημιουργούσε, αντιλαμβάνεται την παρουσία Γερμανών κοντά στο εργαστήρι του. Και πριν προλάβει να μεταφέρει έργα, έχουν ήδη περάσει μέσα Γερμανοί στρατιώτες με προτεταμένα όπλα.
Ο Κανακάκης καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα περισσότερο παρά να δεχθεί τη μοίρα του γιατί δεν ήξερε καν τον λόγο της εφόδου.
Ο επικεφαλής του αποσπάσματος στο μεταξύ περιεργαζόταν τα έργα κι έδειχνε μάλιστα απορροφημένος. Κάποια στιγμή στάθηκε και μπροστά στον ανδριάντα του Γιαμπουδάκη και ζήτησε στοιχεία για τον ήρωα από τον καλλιτέχνη. Εκείνος τότε του διηγήθηκε για το Αρκάδι και τη συμβολή του Γιαμπουδάκη και ξαφνικά έγινε κάτι που δεν θα μπορούσε να διανοηθεί και η πιο ζωηρή φαντασία.
Ο Γερμανός αξιωματικός αφού έδωσε παράγγελμα για απόδοση τιμών στάθηκε σε στάση προσοχής μπροστά στον ανδριάντα του πυρπολητή. Και αμέσως μετά έκανε μεταβολή και αναχώρησε με τους άνδρες του χωρίς να ενοχλήσουν τον καλλιτέχνη».
Αυτά αναφέρει ο Γιάννης Ιωαννίδης που έχει διασώσει πολλά ακόμα περιστατικά γύρω από την Αντίσταση και τους αγώνες των πατριωτών. Δημοσίευε μάλιστα για χρόνια στο περιοδικό «Ρομάντσο» τις ιστορίες αυτές τις οποίες κυριολεκτικά «ρουφούσε» το αναγνωστικό κοινό κάθε ηλικίας.
Ο Γιάννης Κανακάκης πέθανε στην Αθήνα το 1978 αφήνοντας τεράστιο καλλιτεχνικό έργο και τιμώντας στα πέρατα το Ρέθυμνο, αφού ήθελε πάντα να υπογράφει αναφέροντας τον τόπο καταγωγής του.
Γιάννης Νεονάκης
Ένας ακόμα σπουδαίος γλύπτης ήταν ο Γιάννης Νεονάκης, γνωστός για τα εντυπωσιακά του έργα σε κρητική πέτρα. Αν βρεθείτε στους Αποστόλους θαυμάστε μερικά σε υπαίθρια έκθεση από τα αξιοθέατα του ιστορικού χωριού
Γεννήθηκε το 1932 στους Αποστόλους και ήταν το πέμπτο από πολυμελή οικογένεια με δέκα παιδιά που δημιούργησαν ο Νίκος Νεονάκης και η Ειρήνη Γαβρά άνθρωποι αξιοσέβαστοι και αγαπητοί.
Ο Γιάννης μεγάλωσε μέσα στις δύσκολες συνθήκες της εποχής με παιδικά χρόνια μέσα στον πόλεμο και ανδρώθηκε με την περηφάνια και την τιμιότητα που διακρίνει τους Κρητικούς. Στη μικρή κοινωνία του χωριού ζούσε τις χαρές και τις λύπες, μαθαίνοντας και παίζοντας λαούτο στις παρέες και τα πανηγύρια. Συμμετείχε στις καθημερινές αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες μαζί με τον πατέρα και τα αδέλφια του, βγάζοντας το ψωμί της οικογένειας. Οι καλλιτεχνικές του ανησυχίες εκδηλώθηκαν από πολύ νωρίς. Ζώντας σε ένα τόπο με πλούσια παράδοση στη χειροτεχνία και μουσική ασχολήθηκε από μικρό παιδί με εκτός από τη μουσική και το λαούτο, με την τέχνη της γλυπτικής σε ξύλο, σε πέτρα και σε μάρμαρο. Μέσα σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες εύρισκε το χρόνο να εκφράζεται μέσα από το πελέκημα της πέτρας σκαλίζοντας μορφές αγίων και ανθρώπων. Με πηγαίο ταλέντο αποδίδει στα αδρά πρόσωπα των Κρητικών την περηφάνια τη χαρά και τη λύπη. Αποδίδει την ίδια την ιστορία και την ψυχή της Κρήτης. Γίνεται «λαϊκός» λαξευτής και γλύπτης.
Έζησε και εργάστηκε για πολλά χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, όπου το έργο του έγινε ευρύτερα γνωστό.
Έχει διατελέσει πρόεδρος καλλιτεχνικού συλλόγου, προωθώντας την τοπική τέχνη και χειροτεχνία.
Δουλεύει κυρίως με κομμάτια από τοπική κρητική πέτρα που βρίσκει ο ίδιος.
Τα έργα του έχουν ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Εμπνέεται από την καθημερινή ζωή, τους ιερούς μύθους και την πλούσια ιστορία της Κρήτης.
Τα γλυπτά του ξεχωρίζουν για τις καθαρές, λείες επιφάνειες στα πρόσωπα. Δίνουν μια αίσθηση διαχρονικότητας, αφήνοντας τον θεατή να φανταστεί τα δικά του συναισθήματα κοιτάζοντάς τα.
Ο ίδιος ατενίζει ένα πλούσιο σε επιτυχίες παρελθόν νοιώθοντας περηφάνια που ζει στον αγαπημένο του τόπο που τον τιμά ιδιαίτερα.
Χαράλαμπος Νεονάκης
Από τους σημαντικούς μας γλύπτες και ο Χαράλαμπος Νεονάκης ένα φαινόμενο ανθρώπου που ενώ διάλεξε χώρο επιστήμης με μεγάλες προοπτικές τον κέρδισε τελικά η τέχνη.
Ήταν το 1990 όταν αποφάσισε να αφήσει το γραφείο του οικονομολόγου όπου δέσποζε στον τοίχο το πτυχίο του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και να πιάσει το σκαρπέλο.
Μα κανένας δεν στάθηκε εμπόδιο στον δρόμο του αναγνωρίζοντας το τεράστιο ταλέντο του.
Όπως ο ίδιος αναφέρει στην ιστοσελίδα του την περίοδο αυτή αισθάνεται την ανάγκη να εκφρασθεί μέσα από μεγάλους όγκους και να δαμάσει το βαρύ μέταλλο. Ένοιωσε ότι τα μικρά έργα δεν μπορούσαν πλέον να χωρέσουν τις διενέξεις ψυχής και σώματος, τις ανησυχίες, και τη μεγάλη αντίφαση της ουσίας της ζωής με την καθημερινότητα.
Έπρεπε ο μικρός του κόσμος να γίνει ΜΕΓΑΣ. Έτσι η κλίμακα μεγάλωσε και οι μικρότητες χάθηκαν.
Δούλεψε αθόρυβα και διακριτικά μαθαίνοντας τα μυστικά και τους κανόνες της πλαστικής σε μοντέλα με θέματα της φύσης, μορφές και φυσιογνωμίες, ακολουθώντας την κλασσική φόρμα και τον ρεαλισμό, παράλληλα με δόκιμες γεωμετρικές μεταμορφώσεις της πλαστικής της φόρμας.
Στην πορεία κυριάρχησε η «γεωμετρική» περιγραφή του όγκου και έγινε καθολική αντίληψη στα σχέδια και τις δημιουργίες του.
Τα περισσότερα έργα του πέρα από τις προτομές και τις μνημειακές αναφορές προσώπων όπου η ρεαλιστική απεικόνιση είναι εφάμιλλη της πραγματικότητας, χαρακτηρίζονται από τις απόλυτες ευθείες τις έντονες ακμές και τα πολλά επίπεδα με τα οποία ο καλλιτέχνης αντανακλά (εγκλωβίζει) το φως, αποδίδει την κίνηση, τα χαρακτηριστικά, τα αισθήματα και τις εκφράσεις.
Οι καμπύλες υπάρχουν διακριτικά και ανεπαίσθητα ενώ οι κυκλικές εντυπώσεις περιγράφουν συνήθως τα σώματα.
Η Γεωμετρία και η ανθρωπομετρία έχουν κάνει σύζευξη /άλλοτε αποδομώντας και άλλοτε συναιρώντας με την κλασσική φόρμα / αποδίδοντας μόνο με λίγες γραμμές την λεπτομέρεια το μέτρο και το κάλλος.
Δεν χρειάζεται πλέον η μίμηση και ο ρεαλισμός για να καταφανεί η ένταση, η ρώμη, η αγωνία, το χαμόγελο ή πίστη ο αγώνας η θέληση ο φόβος η αγάπη.
Τα έργα του Χαράλαμπου Νεονάκη υλοποιούνται σε μέταλλο (κυρίως ορείχαλκο) με την μέθοδο του χαμένου κεριού η της χύτευσης σε άμμο και αφορούν μεμονωμένα γλυπτά, προτομές, μνημειακές συνθέσεις, μικρογλυπτά, αναθήματα, μετάλλια και καλλιτεχνικές προσμίξεις με άλλα υλικά.
Αγαπημένα θέματα είναι οι μυθολογικές και ιστορικές μορφές και η ανάδειξη λησμονημένων αξιών και κοινωνικών εξελίξεων.
Πολλά έργα του είναι τοποθετημένα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας με ιδιαίτερη καταγραφή την Κρήτη και το Ν. Ρεθύμνου.
Ενδεικτικά αναφέρουμε τοποθεσίες.
Ατσιπόπουλο, Πρινές, Ασί Γωνιά, Περιβόλια, Φόδελε, Γεωργιούπολη, Επισκοπή, Γεράνι, Αλώνες, Αγία Φωτεινή (Σύβριτος) Απόστολοι, Πέραμα Αττικής, Κρέστενα, Λουτράκι, Σούλι, Αγραφα, …κ.λπ.
Εκτός των άλλων είναι και ο δημιουργός του μνημείου Μικρασιατικών στην ομώνυμη πλατεία που στήθηκε τον Οκτώβρη του 2014 με πρωτοβουλία του συλλόγου.
Το εργαστήριό του, πραγματικός ναός τέχνης βρίσκεται στα Μελίσσια και σε αυτό αγαπά να μένει και να δουλεύει. Εκεί υπάρχει και η συλλογή των έργων από γύψο, προπλάσματα, καθώς και η παράθεση (έκθεση) έργων που έχει στην κατοχή του.
Ο ίδιος δεν είχε τη φιλοδοξία να καταγραφεί ανάμεσα στους γλύπτες και πολύ περισσότερο να εμπορευτεί την καλλιτεχνική του δημιουργία.
Η αναγνώριση του έργου του και οι συνεχείς αιτήσεις για καλλιτεχνήματα, κυρίως προτομές και αναθήματα, τον οδήγησαν στον δρόμο της καθολικής ενασχόλησης με την γλυπτική με έντονη καλλιτεχνική και κοινωνική δραστηριότητα, παρουσιάσεις και εκθέσεις.
Είναι μέλος του Επιμελητήριου Εικαστικών τεχνών Ελλάδος από το 1999.
Έχει διοργανώσει τρεις ατομικές εκθέσεις και έχει λάβει μέρος σε πολλές ομαδικές.
Αντιπροσωπευτικό της καλλιτεχνικής του αξίας το δημοσίευμα του αξέχαστου συνεργάτη των Ρεθεμνιώτικων Νέων Σταύρου Κατζουράκη (Μέλους της εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών) που είχε γράψει μεταξύ άλλων για τον Χαράλαμπο Νεονάκη: «…. Ο καλλιτέχνης δεν είναι μόνο χρώματα και σχήματα, διακόσμηση και ευφροσύνη. Ειναι και ανάχωμα αντίστασης στον τρόμο των αδικιών και των πολέμων. Το διαλαλεί η ζωή, το ομολογούν οι αιώνες…..
Ο Χαράλαμπος Νεονάκης, ενας νέος και σεμνός καλλιτέχνης, έκρουσε την πύλη της γλυπτικής και μετα φόβου και σεβασμού μπήκε στο ναό της. Η σκέψη του, να την διακονίσει με συνέπεια και ευθύνη. Εχει τη σφραγίδα της θείας δωρεάς, και με την αγία Συγκίνηση εμπνευστή και διδάσκαλο, πλάθει τις δημιουργίες του που είναι ενας υμνος στον άνθρωπο, στη φύση και στο Θεό του.
Δεν συσκοτίζει ο Νεονάκης, δεν χρησμολογεί ουτε αυθαδιάζει. Παιδεύει και καταφωτίζει τον πλανεμένο, βοηθώντας τον να περιπατήσει σε γήν ευθεία…».
Και προσθέτει ο Κυριάκος Βαλαβάνης «ΣΜΥΡΝΑΙΟΣ»: «… Μας προσφέρει ένα έργο πειθαρχημένο, συμμετρικό, με συγκινησιακή ατμόσφαιρα.
Συνθετικές αναζητήσεις, με εσωτερικό διάλογο, πλούσια αναζήτηση, με αρμονία και εσωτερικότητα.
Παραστατική η γραφή του, ακόμη και στις περιεκτικές φόρμες του έχει μιαν αφαίρεση χωρίς εκζητήσεις και μίμηση. Μερικά έργα του τα ατίθασα πάλλονται από εσωτερικό κραδασμό χωρίς να αρνούνται την ισορροπία και λογική.
Πλούσια η γκάμα των ενδιαφερόντων του είτε αυτά έχουν μυθοιστορική αξία ή αγγίζουν καθημερινών βιωμάτων στιγμές ζωής. Ενώ είναι παραδοσιακός και στον χώρο της εργασίας του, εν τούτοις υπάρχει και ένα πνεύμα νέων τάσεων. Παρά το γεγονός ότι ακολούθησε και πολύ ορθώς την κατεστημένη αισθητική πορεία εμείς προσέξαμε και προσωπική θεώριση εκτιμήσεων, μια ξεχωριστή ευαισθησία, δική του ατμόσφαιρα και οπτική αισθητική ικανότητα. Νομίζω πως μέσα απο δυνατή προσπάθεια έδωσε μορφή στο όραμα, γι αυτό ο απεικονιζόμενος κόσμος του έχει μια εσωτερική συνοχή, ρεαλιστική ερμηνεία και ανεπιτήδευτη απλότητα…».
Αυτός είναι ο Χαράλαμπος Νεονάκης που παρά τη σεμνότητά του οι πάντες αναγνωρίζουν το ταλέντο του και υποκλίνονται στην εμπνευσμένη δυναμική του.
Μάρκος Γεωργιλάκης: Γεμάτο συμβολισμούς το μνημείο του στη Μακρόνησο
Ο Μάρκος Γεωργιλάκης αναπληρωτής καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες γλύπτες τιμά τη γενέτειρά του το Σπήλι με τις διεθνείς διακρίσεις του. Αν και τόσο σεμνός, απέχει συστηματικά από την ευρεία προβολή των ΜΜΕ ποτέ δεν περνά απαρατήρητη η δουλειά του.
Από τα σημαντικότερα έργα του η σύνθεση που έχει αναγείρει η ΚΕ του ΚΚΕ στη Μακρόνησο για να τιμήσει τους αγωνιστές που έζησαν την κόλαση του στρατοπέδου της. Πέντε ανθρώπινες μορφές κατασκευασμένες από ανοξείδωτο σίδερο πάνω σε μαρμάρινη βάση.
Το μνημείο αυτό του Μάρκου Γεωργιλάκη, επιλέχτηκε και βραβεύτηκε ύστερα από ανοιχτό πανελλήνιο διαγωνισμό που προκήρυξε η ΚΕ του ΚΚΕ.
Ο γλύπτης Μάρκος Γεωργιλάκης, είχε περιγράψει στο πόρταλ 902.gr το μνημείο ως ενιαία σύνθεση, καθώς εκτός από το ορατό τμήμα του αποτελείται και από τμήμα που βρίσκεται κάτω από τη βάση του και δεν φαίνεται από τον επισκέπτη.
Αναφερόμενος στις πέντε μορφές ο εμπνευστής και δημιουργός του μνημείου σημείωσε ότι συμβολίζουν τα πέντε κύρια στρατόπεδα που λειτουργούσαν στο κολαστήριο της Μακρονήσου, ενώ ξεχωριστή αναφορά έκανε στις μήτρες αυτών των μορφών που θάφτηκαν κατά την κατασκευή κάτω από τη βάση του μνημείου και συγκεκριμένα ακριβώς κάτω από τη μορφή που η καθεμιά «γέννησε».
Είχε λόγους όμως ο Γεωργιλάκης να δώσει τόση έκφραση στη σύνθεσή του. Ο πατέρας του Μανώλης Γεωργιλάκης πλήρωσε το τίμημα της ιδεολογίας του στην κόλαση του συγκεκριμένου στρατοπέδου το 1947 Ήταν φυσικό επομένως ο μεγάλος καλλιτέχνης να δώσει έμφαση στους συμβολισμούς του μνημείου, τονίζει την αναγκαιότητα οι νεότερες γενιές να γνωρίζουν την ιστορία της Μακρονήσου και γενικότερα του τόπου.
Ένας σπουδαίος καλλιτέχνης
Ο Μάρκος Γεωργιλάκης γεννήθηκε το 1957 στο Σπήλι Ρεθύμνου. Από το 1987 έως το 1992 σπούδασε γλυπτική στην ΑΣΚΤ, το 1992 με υποτροφία του προγράμματος Erasmus στο Edinburgh College of Art και από το 1994 έως το 1996, υπήρξε υπότροφος του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΙΚΥ. Eίναι Καθηγητής στην ΑΣΚΤ και έχει τιμηθεί με βραβεία σε πολλούς γλυπτικούς διαγωνισμούς. Από το 2000 είναι υπεύθυνος του εργαστηρίου «Γυψοτεχνίας – Χαλκοχυτικής – Τορευτικής» της ΑΣΚΤ Έχει πραγματοποιήσει εννέα ακόμα ατομικές και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις. Επίσης, έχει οργανώσει και επιμεληθεί τις εκθέσεις : 1) « Το εργαστήριο Χαλκοχυτικής της ΑΣΚΤ», ΣΤΗΝ Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, το 2010. 2) «Ανθρωπογραφές – η Έννοια του Εκμαγείου στην Τέχνη», στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς και στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων, το 2016. 3) «ΠΡΟΣΩΠΕΙΟ και ΒΛΕΜΜΑ», στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Τέχνης, το 2019 και 4) «ΠΛΑΣΤΙΚΗ – ΧΑΛΚΟΧΥΤΙΚΗ» στο Εργαστήρι Γιάννη Παππά /Μουσείο Μπενάκη, το 2023. Έχει συνεργαστεί με Πανεπιστημιακά Τμήματα, για την πραγματοποίηση εργαστηρίων και διαλέξεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Όπως αναφέρει ο ίδιος όταν μιλά για τη δουλειά του: «Πριν και πέρα από κάθε θέμα, τον ενδιαφέρει το βασικό ζήτημα της γλυπτικής, δηλαδή η έννοια του χώρου και πώς αυτός αλληλοεπιδρά με το έργο. Η πρώτη ύλη είναι ό,τι ο καλλιτέχνης διαθέτει βαθιά μέσα του, αυτό επεξεργάζεται και αυτό παλεύει να εκφράσει. Το αποτέλεσμα, το έργο με τη σειρά του, δημιουργεί ένα καινούριο δεδομένο, το οποίο έρχεται να συναντηθεί με ήδη διατυπωμένα συμπεράσματα και μελέτες ή να αναδείξει νέα νοήματα και συμβολισμούς. Η δουλειά όμως του καλλιτέχνη τελειώνει εδώ, με τη δημιουργία του έργου, το οποίο συνεχίζει την αυτόνομη πορεία του, συναντιέται με τον θεατή, ο οποίος είναι και αυτός που θα μιλήσει για τα όποια νοήματα και συμβολισμούς διαθέτει το έργο και ίσως να υπάρχουν και στη σκέψη του δημιουργού. Τα όποια συμπεράσματα δεν είναι μέρος της δημιουργικής διαδικασίας, συνάγονται εκ των υστέρων».
Σύμφωνα με τον ίδιο κάθε του δημιουργία βασίζεται αφ’ ενός σε ό,τι υπάρχει στο ασυνείδητο και εφ’ εταίρου στην παρατήρηση και στα σχέδια εκ του φυσικού. «Μέσα απ’ αυτό τον συνδυασμό ανακαλύπτεται σιγά-σιγά η μορφή, η οποία κουβαλά μέσα της την αίσθηση που έχει ο καλλιτέχνης κάθε φορά για τα πράγματα, μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία αποκτά νόημα τελικά και το έργο τέχνης. Ο λόγος που κατά καιρούς τον απασχολούν διάφορα θέματα, δεν γίνεται εξ αρχής και πλήρως συνειδητός, μάλιστα ποτέ δεν μπήκε στη διαδικασία να τον αποκωδικοποιήσει, αφού έτσι κι αλλιώς θεωρεί ότι αυτό ανήκει σε άλλα επιστημονικά πεδία. Το μόνο που από την αρχή υπάρχει και σ’ όλη τη διάρκεια είναι η ανάγκη έκφρασης, με αφορμή το οποιοδήποτε θέμα».
