Τιμήθηκε ένας καθηγητής που έχει επηρεάσει σημαντικά την πορεία του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης – Παρεμβάσεις από πρώην φοιτητές και αποφοίτους για τη σχέση νευροεπιστημών και ψυχολογίας
Δύο επιστήμες, οι οποίες κινούνται σε παράλληλους αλληλεπιδρώμενους άξονες είναι οι νευροεπιστήμες και η ψυχολογία, σε μία σχέση που βασίζεται στην ανταλλαγή γνώσεων και την αλληλεξάρτηση. Οι εξελίξεις στη μελέτη του εγκεφάλου έχουν αποκαλύψει κρίσιμες λειτουργίες των νευρωνικών κυκλωμάτων και των νευροδιαβιβαστών, οι οποίες φωτίζουν πλευρές της συμπεριφοράς, της μάθησης και των συναισθημάτων. Ταυτόχρονα, η πρόοδος της ψυχολογίας από την πειραματική και γνωστική έρευνα, ως την εφαρμοσμένη πρακτική και τις ψυχοθεραπευτικές μεθόδους προσφέρει στα νευροεπιστημονικά μοντέλα πολύτιμα δεδομένα για το πώς ο εγκέφαλος λειτουργεί μέσα στην πραγματική, ανθρώπινη εμπειρία. Σήμερα η επιστημονική κοινότητα έχει ανακαλύψει, ότι συγκεκριμένες συμπεριφορές και θεραπευτικές παρεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν νευροχημικές λειτουργίες, αποδεικνύοντας πως η σχέση των δύο επιστημών δεν είναι μονόδρομη αλλά βαθιά αμφίδρομη. Οι νευροεπιστήμες εμπλουτίζουν την ψυχολογία και η ψυχολογία, με τη σειρά της, διαμορφώνει νέα ερευνητικά ερωτήματα και κατευθύνσεις για τις νευροεπιστήμες. Όλα τα παραπάνω αναφέρθηκαν και επισημάνθηκαν κατά τη διάρκεια της τιμητικής εκδήλωσης που διοργάνωσε το τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης την περασμένη Παρασκευή 28/11 στην Πανεπιστημιούπολη του Γάλλου, για τον Ανδρέα Καστελλάκη, αναπληρωτή καθηγητή Ψυχοφυσιολογίας. Στην εκδήλωση με τίτλο «Όταν οι νευροεπιστήμες συνάντησαν την ψυχολογία στην Ελλάδα», η οποία τελούσε επίσης υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, τιμήθηκε ένας άνθρωπος με σημαντική πορεία που σημάδεψε την ιστορία του τμήματος, αποτελώντας έναν από τους πρώτους διδάσκοντες του. Ο κ. Καστελλάκης, όπως τόνισαν επανειλημμένως πρώην και νυν φοιτητές του, συνάδελφοι από το τμήμα και άνθρωποι που τον γνώρισαν προσωπικά, αποτελεί και αποτέλεσε για την ακαδημαϊκή κοινότητα, ένα πρότυπο δασκάλου, για την εργατικότητα, την ακεραιότητα και την επιμονή του. «Πέρα από το προσωπικό αποτύπωμα που άφησε σε πολλούς από εμάς, ο Ανδρέας άφησε πίσω του ένα έργο που άλλαξε πραγματικά τις δυνατότητες του τμήματός μας αλλά και τον χάρτη της ψυχολογίας στη χώρα: Το Εργαστήριο Νευροεπιστημών της Συμπεριφοράς. Ένα εργαστήριο που ο ίδιος οραματίστηκε και δημιούργησε με υπομονή και επιμονή, κόπο και συνεχή προσπάθεια ένα εργαστήριο που έδωσε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη δυνατότητα να αναπτύξει συστηματική έρευνα στις νευροεπιστήμες μέσα από την Ψυχολογία», ανέφερε μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Γιώργος Παναγής, καθηγητής Βιοψυχολογίας Τμήματος Ψυχολογίας και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Όπως συμπλήρωσε ο κ. Παναγής, ο Ανδρέας Καστελλάκης είναι ένας δάσκαλος που επηρέασε γενιές φοιτητών και φοιτητριών του τμήματος. «Πιστεύω βαθιά ότι ένα πανεπιστήμιο οφείλει να τιμά τους ανθρώπους που το υπηρέτησαν με αφοσίωση και ήθος. Τίποτα από αυτά δεν είναι αυτονόητο, και η προσφορά όσων στήριξαν το κοινό καλό αξίζει πραγματική αναγνώριση. Δεν τιμούμε απλώς έναν συνάδελφο που αφυπηρέτησε μετά από 36 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας και προσφοράς – χωρίς ούτε ένα εξάμηνο άδειας. Τιμούμε έναν από τους στυλοβάτες του τμήματος, έναν άνθρωπο που υπήρξε παρών σε όλες τις κρίσιμες στιγμές και συνέβαλε με ήθος, σοβαρότητα και ακεραιότητα στη διαμόρφωση της ταυτότητας και της πορείας του τμήματος από το 1988 μέχρι σήμερα», σημείωσε ο κ. Παναγής. Με την σειρά της, η Σοφία Τριλίβα, καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας ανέφερε στα «Ρ.Ν.» για το τιμώμενο πρόσωπο: «Ο κ. Καστελλάκης διακρίνεται για τις εξαιρετικές του διαπροσωπικές δεξιότητες, είναι ένας εξαιρετικός ακαδημαϊκός δάσκαλος, αλλά ήταν και ένας φάρος για το τμήμα μας και για το Πανεπιστήμιο. Όλα τα χρόνια υπηρέτησε το Πανεπιστήμιο με πολλή εργασία, ηθικός και έχοντας παράλληλα μία φοβερή ακεραιότητα και ταπεινότητα, που σπάνια βρίσκουμε στους ακαδημαϊκούς χώρους. Είναι αγαπητός δάσκαλος, αγαπητός συνάδελφος, μέλος της Πανεπιστημιακής κοινότητας, θα μας λείψει και έχει αφήσει μία δύσκολη παρακαταθήκη για να ακολουθήσουμε. Ήταν πρότυπο, ήταν μέντορας».
«Φτάσαμε από την απόλυτη ανυποληψία στο να θεωρούμαστε το καλύτερο τμήμα στο Ρέθυμνο»
Με τίτλο «Dust in the wind», ο κ. Καστελλάκης πραγματοποίησε την κεντρική ομιλία του, κατά τη διάρκεια της οποίας έκανε μία ιστορική αναδρομή στην πορεία του στο τμήμα και το Πανεπιστήμιο. «Το νόημα του dust in the wind είναι τι μένει τελικά από όλα αυτά. Μία ικανοποίηση παρά τις δυσκολίες, γιατί η αλήθεια είναι ότι ξεκίνησα σε αρκετά περίεργες συνθήκες τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του τμήματος, αλλά σιγά-σιγά μπήκε το νερό στο αυλάκι, άρχισε να λειτουργεί περισσότερο σαν τμήμα και όχι σαν ιδιότυπες ομάδες», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Καστελλάκης στα «Ρ.Ν.». Όπως τόνισε, το τμήμα τον έχει στηρίξει αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια, αναθέτοντάς του μάλιστα για δύο χρόνια την Προεδρία του τμήματος, καθώς και την ευθύνη της εκπόνησης της κεντρικής ομιλίας για τα 30 χρόνια λειτουργίας του τμήματος. Ο κ. Καστελλάκης επεσήμανε ότι η πορεία που χάραξε στο τμήμα είναι αξιοσημείωτη, αν αναλογιστεί κανείς ότι δεν είναι καν ψυχολόγος, ενώ επικεντρώθηκε στα θετικά: «Στα θετικά είναι το γεγονός ότι σαν τμήμα κάποια στιγμή είχαμε φτάσει από την απόλυτη ανυποληψία, στο να θεωρούμαστε το καλύτερο τμήμα στο Ρέθυμνο όπως επίσης και ότι ίσως είμαστε το πρώτο τμήμα σε όλο το Πανεπιστήμιο Κρήτης», ανέφερε και τέλος δεν παρέλειψε να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τα γραφειοκρατικά ζητήματα, που εμποδίζουν τα μέλη του Πανεπιστημίου να λειτουργήσουν με ελευθερία και διάθεση.
«Οι γνώσεις των νευροεπιστημών επηρεάζουν την ψυχολογία και η ψυχολογία επηρεάζει επίσης τις νευροεπιστήμες»
Το παρών στην εκδήλωση έδωσαν επίσης παλιοί φοιτητές του κ. Καστελλάκη, καθώς και απόφοιτοι του τμήματος, για να τον χαιρετήσουν και να τον τιμήσουν με την παρουσία και τα λόγια τους. Ανάμεσά τους, η Στέλλα Βλάχου, διδάκτωρ στο τμήμα Ψυχολογίας και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Dublin City University (DCU) του Δουβλίνου, η οποία εκπόνησε ομιλία με θέμα: «Από την Ψυχή στον Εγκέφαλο και από τον Εγκέφαλο στην Ψυχή: Η Ιστορική Συνύφανση Νευροεπιστημών και Ψυχολογίας». Η κ. Βλάχου ήταν φοιτήτρια του κ. Καστελλάκη σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο και συνεργάστηκε μαζί του για πολλά χρόνια. Στην ομιλία της εκπροσώπησε όλους τους απόφοιτους του τμήματος και ανέλυσε τον ρόλο και την σχέση μεταξύ νευροεπιστημών και ψυχολογίας, σε βάθος ιστορίας, από την αρχαιότητα, μέχρι και σήμερα. «Από τον προηγούμενο αιώνα και μετά, οι νευροεπιστήμες μαζί με την ψυχολογία κινούνται σε παράλληλο και συνεχώς αλληλεπιδρώμενο δρόμο. Η μία επηρεάζει την άλλη, οι γνώσεις των νευροεπιστημών επηρεάζουν την ψυχολογία και η ψυχολογία επηρεάζει επίσης τις νευροεπιστήμες, σε μεγάλη αντίφαση και αντίθεση με το παρελθόν, που υπήρχε μεγάλη διάσταση πορείας και θεωριών, για παράδειγμα τον μεσαίωνα και τα αρχαία χρόνια. Από την αναγέννηση και μετά βλέπουμε μία διαφορά και σταδιακά από τον προηγούμενο αιώνα μία συνεχής αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η κ. Βλάχου και στη συνέχεια σημείωσε: «Αυτή βασίζεται στις γνώσεις που έχουμε πάρει στον νευροεπιστημονικό χώρο, σχετικά με την λειτουργία του εγκεφάλου και ταυτόχρονα στην πρόοδο που έχει κάνει η ψυχολογία σε πολλούς τομείς, όπως η εφαρμοσμένη ψυχολογία, η πειραματική ψυχολογία, που μας δίνουν επίσης περισσότερες γνώσεις για τις λειτουργίες του εγκεφάλου σε συμπεριφορικό και διαγνωστικό επίπεδο. Διάφορες ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι που επίσης μας έχουν δώσει στοιχεία ότι για παράδειγμα, συγκεκριμένοι νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου μπορούν να επηρεαστούν από συγκεκριμένες συμπεριφορές. Είναι μία συνεχής αλληλεπίδραση και ανάδραση».
