Αποσυμφόρηση του δικαστικού συστήματος και κοινώς αποδεκτές λύσεις τα πλεονεκτήματά της
Έρευνα της διαΝΕΟσις και του Οργανισμού Προώθησης Εναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών
«Λύσεις πολιτισμού» καλείται να δώσει η διαδικασία της διαμεσολάβησης στο κομμάτι των νομικών και των δικαστικών διαμαχών στην Ελλάδα, η οποία παρότι είναι ένα διαθέσιμο εργαλείο εδώ και δέκα χρόνια στο ελληνικό σύστημα, δεν αποτελεί μία δημοφιλή λύση, στην οποία θα προστρέξουν οι Έλληνες πολίτες. Ουσιαστικά, η διαμεσολάβηση θεωρείται ένας εναλλακτικός τρόπος επίλυσης διαφορών, όταν έχουμε μία σύγκρουση σε προσωπικό ή επαγγελματικό επίπεδο και αντί να γίνεται προσφυγή στο δικαστικό σύστημα για την επίλυσή της, δίνεται η δυνατότητα μέσω ενός ανεξάρτητου, εκπαιδευμένου διαμεσολαβητή να επιτευχθεί μία συμφωνία ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές, που θα εξυπηρετεί αμφότερες στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Τα πλεονεκτήματα της διαμεσολάβησης έγκεινται τόσο στην ταχύτητα της διευθέτησης των διαφορών, ειδικά σε σύγκριση με το βραδυκίνητο σύστημα της ελληνικής δικαιοσύνης, όσο και στο γεγονός ότι το αποτέλεσμά της συνοδεύεται συνήθως από ικανοποίηση και ευθυμία και από τις δύο πλευρές. Πρόκειται για ένα σύστημα, στο οποίο καλούνται να εκπαιδευτούν, να κατανοήσουν και τελικά να αφομοιώσουν, όχι μόνο οι πολίτες, αλλά και οι δικηγόροι, προκειμένου να γίνει αντιληπτή, τόσο η ανάγκη αποσυμφόρησης του δικαστικού συστήματος, όσο και η ανάγκη για αναζήτηση πραγματικών και όχι τιμωρητικών λύσεων στις διαφορές που προκύπτουν με τους υπόλοιπους πολίτες. Μέσα από την πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις και του Οργανισμού Προώθησης Εναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών, αναδείχθηκαν τα πλεονεκτήματα της διαμεσολάβησης, χαρτογραφήθηκε το ισχύον νομικό πλαίσιο και εντοπίστηκαν τα σημάδια που δυσχεραίνουν την εφαρμογή της, προτείνοντας παράλληλα λύσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον θεσμό στην Ελλάδα.
Αμεσότητα, αμεροληψία και αποδεκτές από κοινού προτάσεις επίλυσης διαφορών είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της διαμεσολάβησης, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης CRETA ο Νικόλας Κανελλόπουλος, Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Προώθησης Εναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών.
«Η διαμεσολάβηση θεωρείται ένας εναλλακτικός τρόπος επίλυσης διαφορών, όταν έχουμε μία σύγκρουση, μία διαφορά είτε σε προσωπικό, είτε σε επαγγελματικό επίπεδο. Αντί να προσφύγουμε στη δικαιοσύνη, με τα όποια αρνητικά καταγράφονται από αυτή την εμπειρία, δηλαδή μακρύς χρόνος για να ολοκληρωθεί μία δικαστική διένεξη, έξοδα και ενδεχομένως μία ήττα μετά την οποιαδήποτε απόφαση του δικαστηρίου ή αντίστοιχα μία μερική νίκη, έχουμε τη δυνατότητα σε άμεσο χρόνο τα δύο μέρη να συμφωνήσουν, να υπάγουν την υπόθεσή τους ενώπιον ενός διαμεσολαβητή. Ο διαμεσολαβητής είναι ένας ανεξάρτητος, εκπαιδευμένος και πιστοποιημένος από το Υπουργείο δικαιοσύνης και με συγκεκριμένες τεχνικές επιχειρεί να βοηθήσει τα δύο μέρη να βρουν μία συμφωνία που θα ευνοεί τα συμφέροντά τους και βεβαίως θα είναι αποδεκτή από τις δυο πλευρές», σημείωσε ο κ. Κανελλόπουλος, συμπληρώνοντας ότι η ισχύς της απόφασης του διαμεσολαβητή είναι αντίστοιχη με μία δικαστική απόφαση. «Μπορεί να εφαρμοστεί σε όλες τις κατηγορίες διαφωνιών. Όπου υπάρχει η δυνατότητα τα δύο μέρη να βρουν λύση, πάντα υπό την προϋπόθεση ότι έχουν εξουσία διάθεσης, δηλαδή την εκ του νόμου απαιτούμενη δυνατότητα για να επιλύσουν τη διαφορά. Για παράδειγμα δεν μπορεί να εκδοθεί ένα διαζύγιο από τη διαδικασία της διαμεσολάβησης. Αλλά όλα τα ζητήματα στα οποίο ο νόμος δίνει τη δυνατότητα στα δύο μέρη να διαχειριστούν τις υποθέσεις τους αυτοβούλως, τότε εκεί μπορεί να διαμεσολαβήσει ο διαμεσολαβητής και να λυθεί η υπόθεσή τους άμεση με την παρεμβολή του διαμεσολαβητή», ανέφερε επίσης.
Ανεξαρτησία και επίσπευση στον χρόνο επίλυσης είναι δύο βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της διαμεσολάβησης, σύμφωνα με τον κ. Κανελλόπουλο. «Τα μέρη μπορούν σε άμεσο χρόνο, λίγες εβδομάδες ή ένα μήνα, να επιλύσουν τη διαφορά τους, σε αντιπαράθεση με μία δικαστική διένεξη, που μπορεί να κρατήσει πάρα πολλά χρόνια. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι μπορούν να διαχειριστούν την υπόθεσή τους ελεύθερα, ανεξάρτητα από το ζήτημα που τα έχει φέρει σε μία σύγκρουση. Για παράδειγμα, έχουμε μία χρηματική υπόθεση, το ένα μέρος διεκδικεί από το άλλο μέρος ένα χρηματικό ποσό. Αν αυτό φτάσει στα δικαστήρια, ο δικαστής υποχρεούται να λύσει αυτήν την υπόθεση που έχει ενώπιόν του, δηλαδή ποιος δικαιούται να πάρει αυτά τα χρήματα και αν το δικαιούται», υπογράμμισε και επίσης πρόσθεσε: «Στη διαμεσολάβηση, ο διαμεσολαβητής αφού ακούσει τη βασική θέση των μερών, θα βοηθήσει τα μέρη να βρουν πέρα από αυτήν τη διαφορά, άλλους τρόπους συνεργασίας ενδεχομένως. Να ανοίξει την πίτα και να βρεθεί μία άλλη λύση, την οποία ο δικαστής σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να δώσει και να βοηθήσει τα μέλη να πάρουν κάτι που τους συμφέρει και τους δύο», επεξηγώντας ότι πρόκειται για μία λύση «win – win», κατά την οποία κερδίζουν όλες οι πλευρές. Όπως μάλιστα ανέφερε ο κ. Κανελλόπουλος, η πρώτη εμφάνιση της διαμεσολάβησης καταγράφεται στην Κρήτη με τον περίφημο «Σασμό». «Ο Σασμός ως στοιχείο του κρητικού πολιτισμού έχει δώσει πάρα πολλά στοιχεία του στη σημερινή διαμεσολάβηση. Με άλλα λόγια η διαμεσολάβηση είναι ένας σύγχρονος σασμός», εξήγησε.
Παρά τις αρχικές αντιδράσεις από τον νομικό κόσμο, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, αυτές έχουν αντιμετωπιστεί πλέον, με τον κ. Κανελλόπουλο να αναφέρει ότι γίνεται προσπάθεια εφαρμογής καλών πρακτικών από άλλα κράτη. «Θέλουμε να επικοινωνήσουμε τη διαμεσολάβηση και να φτάσει στα αυτιά του κάθε πολίτη και του κάθε επιχειρηματία, έτσι ώστε να τη γνωρίσει και να αποφασίσει να την χρησιμοποιήσει για την υπόθεση που τον απασχολεί», σημείωσε. Η μελέτη της διαΝΕΟσις έγινε κατόπιν παραγγελίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και έχει ήδη παραδοθεί εκεί, ενώ όπως ανέφερε ο κ. Κανελλόπουλος, όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί την προώθηση και την ενίσχυση του θεσμού της διαμεσολάβησης για μία σειρά από λόγους: «Πρώτον αποσυμφορείται η δικαιοσύνη από πάρα πολλές περιπτώσεις. Επίσης, οι λύσεις οι οποίες δίνονται είναι αποδεκτές από τα μέρη και αυτό έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, για τις σχέσεις που δημιουργούνται είτε σε επιχειρηματικό, είτε σε διαπροσωπικό επίπεδο. Μία λύση ενός δικαστή θα στεναχωρήσει πολλές φορές και τα δύο μέρη, αλλά σε κάθε περίπτωση το μέρος το οποίο ηττάται. Στη διαμεσολάβηση δίνεται η δυνατότητα, αφού συμφωνήσουν τα μέρη, να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο και τις διαπροσωπικές σχέσεις και τις επαγγελματικές σχέσεις. Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης εμείς το λέμε λύση πολιτισμού». Μάλιστα, σύμφωνα με τον κ. Κανελλόπουλο, έχει ήδη συσταθεί νομοπαρασκευαστική επιτροπή στο υπουργείο δικαιοσύνης, η οποία μελετά τη διαμεσολάβηση, αλλά και τους άλλους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης διαφορών, προκειμένου να υπάρξει ένα νέο νομοσχέδιο που θα ενισχύει και θα προωθεί ακόμα περισσότερο τους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης διαφορών. Επιπλέον, ξεκινάει αυτόν τον καιρό και η εκπαίδευση που αφορά τους δικηγόρους. «Ο δικηγόρος έχει εκπαιδευτεί να προσπαθεί να πείσει τον δικαστή. Ο ρόλος του στη διαμεσολάβηση είναι τελείως διαφορετικός, δεν χρειάζεται να πείσεις τον διαμεσολαβητή. Και οι δικηγόροι συνειδητοποιούν ότι έχουν απλώς άλλο ένα όπλο στη φαρέτρα τους και μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν τον πελάτη τους να βρει μία ακόμα λύση στο ζήτημα που τον απασχολεί», εξήγησε ο κ. Κανελλόπουλος και τέλος επεσήμανε ότι πρόκειται για ένα εργαλείο – υποθήκη για τις μελλοντικές γενιές. «Το περίφημο θα σου κάνει μήνυση θα πρέπει να αντικατασταθεί από το έλα να συνεννοηθούμε και να βρούμε μία αποδεκτή λύση», κατέληξε.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΚΟΓΛΟΥ
