Οι αποφάσεις που επηρεάζουν το γίγνεσθαι της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) σχετίζονται με τις προτάσεις της εκτελεστικής εξουσίας (Κομισιόν). Για τον λόγο αυτό προτείνουμε οι Έλληνες ευρωβουλευτές να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί στις προτάσεις που κοινοποιούνται για ουσιαστική διαπραγμάτευση. Η σύμπτυξη πολλών προγραμμάτων ενέχει τον επιπρόσθετο κίνδυνο να συμμετέχουν οι Έλληνες φορολογούμενοι στα έσοδα του προϋπολογισμού της ΕΕ και οι γείτονες Τούρκοι στην απόληψη κονδυλίων εξοπλιστικού χαρακτήρα, έναντι κράτους μέλους της ίδιας της ΕΕ. Και όπως υπενθύμισε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας ισχύει «casus belli», που ζήτησε να αρθεί, χωρίς να έχει γίνει κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα, αλλά και έχοντας υπό κατοχή σημαντικό μέρος άλλου κράτους μέλους της ίδιας ΕΕ, που είναι η Κύπρος!
Τίθεται εξ αρχής το ερώτημα πώς είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται οικονομικοί πόροι που προέρχονται από τη φορολόγηση των Ευρωπαίων πολιτών (μεταξύ των οποίων και Ελλήνων και Κυπρίων) που θα κατευθύνονται μέσω προγραμμάτων και σχεδίων του κοινοτικού προϋπολογισμού σε χώρα με την οποία όπως σημειώσαμε ισχύουν εχθρικές πράξεις και διαθέσεις. Ξεκάθαρα οι Συνθήκες προβλέπουν ότι το θέμα αυτό είναι θέμα διμερών σχέσεων και επενδυτικών προγραμμάτων εκτός κοινού προϋπολογισμού της ΕΕ.
Δεν είναι γνωστή η θέση των Ελλήνων ευρωβουλευτών συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης σχετικά με την άμεση και σθεναρή αντίστασή τους στην υιοθέτηση της δημιουργίας Σέγκεν στο εσωτερικό της ΕΕ για αμυντικούς σκοπούς, όπως αναπτύξαμε στο τελευταίο σημείωμά μας.
Διαπιστώνουμε όμως την ανάγκη να ερευνηθούν μαζί με νεώτερες πληροφορίες που αφορούν το επόμενο πακέτο χρημάτων περιόδου 2028-2034 οι προτάσεις ανάσχεσης του κατήφορου της δημοκρατίας στην ΕΕ.
Στη διατύπωση τέτοιων προτάσεων δεν μπορούν να χωρέσουν κομματικές στάσεις, για να υπάρξει ανάσχεση της δημοκρατικής υποχώρησης, και -όπου χρειάζεται- να ανασταλούν ή να αναθεωρηθούν αποφάσεις που αντίκεινται στις δημοκρατικές αρχές. Έτσι,
1. Για μεγάλες πρωτοβουλίες μπορεί να υιοθετηθεί η θεσμοθέτηση υποχρεωτικής εκτίμησης δημοκρατικών επιπτώσεων για κάθε σημαντική νομοθετική ή πολιτική πρωτοβουλία της ΕΕ, ειδικά σε οικονομική διακυβέρνηση, κράτος δικαίου, ασφάλεια/άμυνα.
Η εκτίμηση αυτή να περιλαμβάνει:
– Επιπτώσεις στην αντιπροσωπευτικότητα και συμμετοχή.
– Επιπτώσεις στην ισότητα μεταξύ κρατών/περιφερειών.
– Αξιολόγηση αν ενισχύεται ή αποδυναμώνεται ο ρόλος του κράτους δικαίου.
Όταν η εκτίμηση είναι αρνητική, οι αποφάσεις να συνοδεύονται από ρήτρες επανεξέτασης ή αναστολής.
2. Πολιτικοποίηση εκ νέου του κοινοτικού κεκτημένου Πρόκειται για:
i. Περιοδική αναθεώρηση τμημάτων του κεκτημένου, ιδίως όπου έχει δημιουργηθεί «σκληρό» πλαίσιο χωρίς σαφή δημοκρατική επανεπικύρωση (π.χ. δημοσιονομικοί κανόνες, πτυχές οικονομικής διακυβέρνησης). Εμείς οι Έλληνες έχουμε πληρώσει πολύ ακριβά την έλλειψη αυτή αναθεώρησης του κοινοτικού κεκτημένου, δικαίως ή αδίκως λόγω μνημονίων.
ii. Εισαγωγή ρητρών λήξης σε νέες ρυθμίσεις: μετά από ένα ορισμένο διάστημα, η διάταξη παύει να ισχύει αν δεν εγκριθεί εκ νέου ρητά από Συμβούλιο και ΕΚ, με πλήρη δημόσια συζήτηση. Αυτό θα έδειχνε την ανάγκη διορθωτικών θεσμικών ρυθμίσεων, που λείπουν σοβαρά από το σύνολοτ ου πλαισίου λειτουργίας της ΕΕ.
iii. Διεύρυνση του ρόλου των εθνικών κοινοβουλίων («πράσινη κάρτα») ώστε να μπορούν όχι μόνο να μπλοκάρουν (κίτρινη/πορτοκαλί κάρτα), αλλά και να ζητούν ενεργά αναθεώρηση κομματιών του κοινοτικού κεκτημένου που παράγουν συστηματικές ανισότητες. Διότι με μια τέτοια διερεύνηση δεν θα ήταν εύκολη η σύναψη εμπορικής συμφωνίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (MERCOSUR), όπου η αγροτική παραγωγή γίνεται με ανεξέλεγκτη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων ή ουσιών που χρησιμοποιούνται στην κτηνοτροφία και είναι πλήρως απαγορευμένες στην παραγωγική διαδικασία της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής.
3. Ισχυρότερη συμμετοχή εθνικών κοινοβουλίων και τοπικών κοινωνιών
i. Κάθε σημαντική απόφαση στον τομέα της άμυνας/στρατιωτικής κινητικότητας (όπως η «στρατιωτική Σένγκεν») να υπόκειται σε υποχρεωτική συζήτηση στα εθνικά κοινοβούλια, με χρόνο για ακρόαση κοινωνικών φορέων, δήμων, περιφερειών.
ii. Οι περιφέρειες που επηρεάζονται (π.χ. μέσω αναβάθμισης στρατιωτικών διαδρόμων) να έχουν θεσμοθετημένο ρόλο διαβούλευσης στο σχεδιασμό, ώστε να αντιμετωπιστεί η κάθετη, από πάνω προς τα κάτω, επιβολή. Με αυτόν τον τρόπο μπαίνει ένας ουσιαστικός φραγμός στη επέκταση και ενδυνάμωση της γραφειοκρατίας στις Βρυξέλλες, και το σημειώνουμε αυτό διότι δεν έχουμε δει μέχρι σήμερα, τουλάχιστον τα τελευταία 25 χρόνια ξεκάθαρα θετικές πράξεις από τη συμμετοχή μας στην ΕΕ.
4. Αντιμετώπιση των εσωτερικών ανισοτήτων
i. Κάθε δέσμη αποφάσεων (π.χ. για άμυνα, πράσινη μετάβαση, δημοσιονομικούς κανόνες) να συνοδεύεται από μηχανισμό αντιστάθμισης για λιγότερο εύπορα κράτη και περιφέρειες, ενταγμένο στη συνοχή. Εκεί θα έβρισκε και τη θέση της η αντίρρηση της Ελλάδας στο «casus belli» ή θα προκαλούνταν συζήτηση για την ενεργειακή αντιμετώπιση των αναγκών μετά την απομάκρυνση του φθηνού ρωσικού αερίου. Δεν νοείται να δεχόμαστε τον τετραπλασιασμό της τιμής των ενεργειακών προϊόντων αδιαμαρτύρητα, μην τυχόν και θίξουμε τα συμφέροντα των Αμερικάνων που βάζουν δασμούς φύρδην μίγδην ανεξαρτήτως μελέτης επιπτώσεων από εμάς του Ευρωπαίους και υπογράφονται χωρίς ανάλυση των επιπτώσεων αυτών.
ii. Καθιέρωση κριτηρίου «κανένα έδαφος δεν μένει πίσω»: αν μια πολιτική επιδεινώνει σημαντικά τις ανισότητες μεταξύ κέντρου-περιφέρειας, ή μεταξύ κρατών μελών να ενεργοποιείται αυτόματα διαδικασία αναθεώρησης ή ενίσχυσης των αντισταθμιστικών μέτρων.
iii. Πιο συνεκτική και ισότιμη πολιτική για το κράτος δικαίου (ενίσχυση των εργαλείων της ΕΕ για το κράτος δικαίου αιρεσιμότητα κονδυλίων, με διαφανή, ομοιόμορφη εφαρμογή ώστε να μην δημιουργείται η εντύπωση πολιτικά επιλεκτικής χρήσης. Είναι λογικό να υπάρξει στήριξη σε χώρες και περιφέρειες που αναλαμβάνουν σοβαρές μεταρρυθμίσεις για ενίσχυση ανεξαρτησίας δικαιοσύνης, ΜΜΕ, θεσμικών αντίβαρων.
Στο ερχόμενο σημείωμά μας θα αναφερθούμε στην αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας της ΕΕ να εφαρμόσει μια σωστή δημοκρατία στην Ευρώπη. Ποιοι πληρώνουν το αντίτιμο της αδυναμίας τους;
