Η ημέρα που ο γνωστός «Φραπές» κατέθετε στην εξεταστική επιτροπή για το σκάνδαλο των επιδοτήσεων ήταν η ίδια ημέρα που ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup. Δύο ασύνδετα γεγονότα, που ωστόσο αναδεικνύουν με εντυπωσιακή καθαρότητα τα δύο πρόσωπα της χώρας: το ένα οπισθοδρομικό και ντροπιαστικό – το άλλο σύγχρονο, εξωστρεφές και αξιόπιστο.
Αυτή είναι η διαχρονική ελληνική αντίφαση: από τη μία, η Ελλάδα της παρακμής, της μετριότητας, των πελατειακών δικτύων και της ατιμωρησίας. Από την άλλη, η Ελλάδα που κερδίζει ξανά διεθνές κύρος, που αξιολογείται θετικά, που αποδεικνύει ότι μπορεί να σταθεί στην πρώτη γραμμή. Η Ελλάδα του gov.gr και η Ελλάδα της γραφειοκρατίας και της επί χρήμασι εξυπηρέτησης.
Η περίπτωση του «Φραπέ» αποτελεί την συμπύκνωση μιας Ελλάδας που θυμίζει, με τρόπο σχεδόν ωμό, τη χώρα της οικονομικής, κοινωνικής και θεσμικής χρεοκοπίας που όλοι ζήσαμε. Κι όμως, σχεδόν την ίδια στιγμή, η εκλογή ενός Έλληνα υπουργού οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup έστελνε ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα. Ήταν η αναγνώριση μιας άλλης Ελλάδας: μιας χώρας που επανέρχεται σταθερά από το περιθώριο στο οποίο είχε βρεθεί. Μιας χώρας που δεν συζητείται πλέον ως «πρόβλημα», αλλά ως εταίρος. Που δεν αντιμετωπίζεται ως ειδική περίπτωση προς διαχείριση, αλλά ως αξιόπιστος και παραγωγικός συνομιλητής.
Την αλλαγή αυτή περιγράφει ο Αλέξης Πατέλης στο βιβλίο του «Η Μεγάλη Επιστροφή». Στο έργο αυτό αναλύεται η μεταβολή της διεθνούς εικόνας της Ελλάδας, η οποία μέχρι πρόσφατα παρουσιαζόταν ως χώρα με περιορισμένη διοικητική ικανότητα και αυξημένο πολιτικό και οικονομικό ρίσκο. Μέσα από μια σειρά μεταρρυθμίσεων, τη σταθεροποίηση της διακυβέρνησης και την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, η Ελλάδα κατόρθωσε να αναστρέψει σταδιακά αυτή την εικόνα και να εμφανιστεί ως περίπτωση ταχείας προσαρμογής. Όχι επειδή έγιναν ξαφνικά όλα ρόδινα, αλλά επειδή άλλαξε η κατεύθυνση.
Η Ελλάδα της παρακμής δεν είναι απλώς ένα σύνολο παθογενειών. Είναι ολόκληρη νοοτροπία: η άρνηση της αξιολόγησης, η ανοχή στην παρανομία, ο ωχαδερφισμός. Είναι το πελατειακό υπόστρωμα που διαπερνά επαγγελματικούς κλάδους, δημόσιες υπηρεσίες, αυτοδιοίκηση και τοπικές κοινωνίες. Είναι η επιμονή να μένουμε καθηλωμένοι στον 20ο αιώνα, την ώρα που ο κόσμος γύρω μας κινείται με ρυθμούς εκθετικών αλλαγών.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα στέκεται η Ελλάδα που τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει επίπεδο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται διεθνώς. Η ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από τον Κυριάκο Πιερρακάκη δεν αποτελεί απλώς προσωπικό επίτευγμα. Συνιστά συλλογική επιβράβευση ενός αφηγήματος που έχει πλέον πάρει σάρκα και οστά: της Ελλάδας που δεν είναι πια η χώρα των μνημονίων, των capital controls και των διαρκών κυβερνητικών κρίσεων, αλλά μιας χώρας που μπορεί να τρέξει μεταρρυθμίσεις, να κάνει ψηφιακά άλματα και να σταθεί με σοβαρότητα στους ευρωπαϊκούς και γεωπολιτικούς συσχετισμούς.
Αυτές οι αντιφάσεις δεν πρέπει να μας απογοητεύουν. Πρέπει να μας κινητοποιούν. Υπενθυμίζουν ότι απομένουν ακόμη πολλά να γίνουν και ότι η μάχη για μια σύγχρονη, αξιόπιστη, ευρωπαϊκή Ελλάδα όχι μόνο δεν έχει κριθεί, αλλά παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Η εκλογή Πιερρακάκη το υπενθυμίζει – το σκάνδαλο του «Φραπέ» προειδοποιεί.
Η πρόοδος δεν είναι κομματικό μονοπώλιο. Είναι πολιτική και κοινωνική επιλογή που απαιτεί διαρκή σύγκρουση με τις μικρές και μεγάλες αντιστάσεις ενός βαθιά ριζωμένου παρελθόντος. Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχουν δύο Ελλάδες. Το ζήτημα είναι ποια από τις δύο θα επιλέξουμε, συλλογικά, να κρατήσουμε.
