Η εποχή για τις Ευρωπαϊκές Στρατηγικές Επενδύσεις

Στον προϋπολογισμό της ΕΕ που εγκρίθηκε πριν λίγες μέρες έχει ληφθεί μέριμνα για τη χορήγηση άνω των 4,5 δισ. ευρώ κονδύλια για τις δράσεις υπέρ των Ευρωπαϊκών Στρατηγικών Επενδύσεων. Πρόκειται για τις επενδυτικές πρωτοβουλίες που ενθαρρύνει ή χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) με στόχο την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της καινοτομίας, της απασχόλησης και της βιώσιμης ανάπτυξης στις χώρες-μέλη της. Συχνά, αυτές οι επενδύσεις πραγματοποιούνται μέσω εργαλείων, ταμείων ή προγραμμάτων που έχουν σχεδιαστεί για να προσελκύσουν δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς. Στα πλαίσια της νέας σειράς άρθρων «ΜΑΘΕ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕ» εντάσσουμε την προσπάθεια έγκαιρης και έγκυρης ενημέρωσης των αναγνωστών μας για τις ευκαιρίες που υπάρχουν για τη εκταμίευση ποσών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Όλες οι ευκαιρίες αυτές περιλαμβάνονται στον οδηγό προγραμμάτων της Ε.Ε. που προγραμματίζουμε για τις αρχές Φεβρουαρίου 2025.

Ο ορισμός των στρατηγικών ευρωπαϊκών επενδύσεων αφορά τις επενδύσεις σε στοχευμένες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, οι οποίες συχνά συντονίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), για τη στήριξη τομέων και έργων που θεωρούνται ουσιώδη για την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Οι επενδύσεις αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση των υποδομών, των τεχνολογικών και βιομηχανικών ικανοτήτων, καθώς και της οικονομικής κυριαρχίας σε τομείς προτεραιότητας.

Οι στόχοι των επενδύσεων πρέπει να συμβάλλουν στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας,  κυρίως:

• Μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτες χώρες, ιδίως σε κρίσιμους τομείς (ενέργεια, τεχνολογία, άμυνα κ.λπ.).

• Τόνωση της ανταγωνιστικότητας: Στήριξη βασικών τομέων για τη διατήρηση της ηγετικής θέσης της Ευρώπης σε καινοτόμους τομείς.

• Διευκόλυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης: Χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ψηφιοποίηση και τις πράσινες υποδομές.

• Ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνοχής: Εξασφάλιση ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες επωφελούνται από την ισόρροπη ανάπτυξη.

Οι επενδύσεις αυτές πρέπει να αφορούν τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας:

Ψηφιακές τεχνολογίες: Τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγοί, κυβερνοασφάλεια.

Ενεργειακή μετάβαση: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υδρογόνο, έξυπνα δίκτυα.

Υγεία: Παραγωγή εμβολίων, βιοϊατρική έρευνα.

Άμυνα και Ασφάλεια: Στρατιωτικές Τεχνολογικές Δυνατότητες.

Υποδομές: Βιώσιμα δίκτυα μεταφορών και επικοινωνιών.

Όσον αφορά τους μηχανισμούς χρηματοδότησης, συνοπτικά αναφέρουμε τους ακόλουθους:

Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ): αναπόσπαστο μέρος του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη (σχέδιο Γιούνκερ), το οποίο αποσκοπεί στην κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.

«Ορίζων Ευρώπη»: Πρόγραμμα αφιερωμένο στην έρευνα και την καινοτομία.

NextGenerationEU: Προσωρινό μέσο για την ανάκαμψη μετά την COVID-19, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα.

InvestEU: Στήριξη επενδύσεων σε έργα με υψηλό κοινωνικό, οικολογικό και οικονομικό αντίκτυπο.

Οι πρωτοβουλίες αυτές αποτελούν μέρος της κοινής επιθυμίας των κρατών μελών να τοποθετήσουν την Ευρώπη ως ανταγωνιστικό και αυτόνομο παγκόσμιο παράγοντα σε ένα γεωπολιτικό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις.

Υπενθυμίζουμε ότι περί τα μέσα Σεπτεμβρίου δημοσιεύαμε άρθρο μας για την έκθεση Ντράγκι, στην οποία φαίνεται ότι απαιτούνται μαζικές κυβερνητικές και ιδιωτικές επενδύσεις, αξίας τουλάχιστον 800 δισ. ευρώ ετησίως, προκειμένου η Ευρώπη να καλύψει τη διαφορά με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πίνακας: Ευρωπαϊκές Στρατηγικές Επενδύσεις

Στα κύρια Χαρακτηριστικά των επενδύσεων αυτών αναφέρονται οι στρατηγικοί τομείς:

• Ενέργεια (ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση ενέργειας).

• Τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών.

• Υποδομές (μεταφορές, δίκτυα υψηλής ταχύτητας).

• Έρευνα και ανάπτυξη (R&D).

• Περιβάλλον και κλιματική αλλαγή.

Όσον αφορά τα χρηματοδοτικά Εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των στρατηγικών αυτών επενδύσεων, αυτά είναι τα ακόλουθα

• Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), που ιδρύθηκε στο πλαίσιο του σχεδίου Γιούνκερ, παρέχει εγγυήσεις για τη στήριξη επενδυτικών έργων.

• Τα Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία της ΕΕ (π.χ. ΕΣΠΑ) στηρίζουν περιφερειακές αναπτυξιακές δράσεις.

• Το InvestEU, το οποίο διαδέχθηκε το ΕΤΣΕ, συνδυάζει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις με εγγυήσεις της ΕΕ.

Στους στόχους των επενδύσεων αυτών εντάσσονται κυρίως η δημιουργία θέσεων εργασίας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά, η βιώσιμη ανάπτυξη με έμφαση στις πράσινες και ψηφιακές πολιτικές και η εξισορρόπηση περιφερειακών ανισοτήτων. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι οι στρατηγικές επενδύσεις προωθούν τη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, εταιρειών και οργανισμών, αξιοποιώντας τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω της δημόσιας χρηματοδότησης.

Οι στρατηγικές ευρωπαϊκές επενδύσεις πρέπει να απασχολήσουν τους επιχειρηματίες στη χώρα μας, ανεξαρτήτως μεγέθους, ακόμη και οι μικροί επιχειρηματίες μπορούν να ωφεληθούν από το κοινοτικό αυτό πρόγραμμα. Για το λόγο αυτό αναφέρουμε μερικά παραδείγματα δράσεων που μπορούν να απασχολήσουν ους ενδιαφερόμενους φορείς στη χώρα μας, νομικά και φυσικά πρόσωπα.

• Ανάπτυξη δικτύων 5G.

• Κατασκευή υποδομών για ηλεκτροκίνητα οχήματα.

• Έργα κυκλικής οικονομίας για τη διαχείριση αποβλήτων.

• Χρηματοδότηση startups στον τομέα της τεχνολογίας.

Στον οδηγό προγραμμάτων της Ε.Ε. που επιμελούμαστε θα βρουν οι ενδιαφερόμενοι όλες τις λεπτομέρειες και το θεσμικό πλαίσιο που θα κληθούν να διατρέξουν στην περίπτωση αναζήτησης πόρων για την υλοποίηση των σχεδίων τους.