Σχεδόν 55.000 καμένα στέμματα γης, κοντά στα 1.300 αιγοπρόβατα και 2.500 μελισσοσμήνη – κατά δήλωση παραγωγών πάντα – βοσκήσιμη γη, ποιμνιοστάσια, επιχειρήσεις, σπίτια, δίκτυα νευραλγικών υποδομών και ένα μικρό μέρος του Φοινικόδασους του Πρέβελη, κατέκαψε στο πέρασμά της η φονική πυρκαγιά στον νότο του Ρεθύμνου, στον δήμο Αγίου Βασιλείου, παίρνοντας μαζί της δύο ανθρώπινες ζωές, δύο πυροσβέστες, που άφησαν την τελευταία τους πνοή εν ώρα καθήκοντος.
Υπό συνθήκες όχι απλώς εξαιρετικά δύσκολες και αντίξοες, αλλά συχνά ανθρωπίνως αδύνατο να καταστούν διαχειρίσιμες, υπό 10-11 μποφόρ, πυροσβέστες, εκατοντάδες εθελοντές, υπηρεσίες και απλοί πολίτες βρέθηκαν να παλεύουν με τις φλόγες επί τρία 24ωρα – με πολλούς οικισμούς να εκκενώνονται και 90 ανθρώπους να διασώζονται συνολικά από Άγιο Παύλο και Πρέβελη – την προηγούμενη εβδομάδα σε δύο μέτωπα: Το πρώτο που ξεκίνησε το μεσημέρι της Τετάρτης 29 Ιουλίου στην Κρύα Βρύση και το δεύτερο στην περιοχή του Πρέβελη την αμέσως επόμενη μέρα.
Με σκοπό λοιπόν να γίνει μια πρώτη συζήτηση – απολογισμός της καταστροφικής πυρκαγιάς στον νότο του Ρεθύμνου, να γίνει μια ολοκληρωμένη ενημέρωση σε ό,τι αφορά τη διαδικασία της καταγραφής των ζημιών όπου ήδη από την προηγούμενη Παρασκευή είναι σε εξέλιξη, να αποσαφηνιστούν διαδικασίες που αφορούν στις αποζημιώσεις αλλά φυσικά και να τεθούν στο τραπέζι τα σημεία στα οποία χρειάζεται να δοθεί έμφαση για να ενισχυθεί ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας – καθότι υπενθυμίζεται πως η αντιπυρική περίοδος είναι ακόμα εν εξελίξει και ο τρέχον μήνας όπως και ο Σεπτέμβρης συνιστούν κρίσιμες περιόδους που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό – συγκλήθηκε χθες η συνεδρίαση του Περιφερειακού Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας Ρεθύμνης, στην Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνου.
«Πέρα από το θέμα της αποτίμησης κρίναμε ότι πρέπει να γίνει η συνάντηση σήμερα και για το τι θα κάνουμε για την επόμενη μέρα σε ό,τι αφορά την τύχη της καμένης γης και των ανθρώπων εκεί που έχασαν περιουσίες», ανέφερε σε δηλώσεις της η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου, Μαίρη Λιονή, η οποία και συντόνισε τη σύσκεψη.
«Αυτή ήταν μια πυρκαγιά που πραγματικά δεν την έχουμε ξαναζήσει, αυτές τις συνθήκες. Επί τρία 24ωρα να πνέουν άνεμοι 10-13 μποφόρ δεν μπορούσε ανθρώπινο χέρι να ανταποκριθεί σε αυτές τις συνθήκες. Δώσαμε ό,τι ήταν δυνατό. Ήταν μια μάχη που δεν μπορούσαμε να κερδίσουμε αν δεν σταματούσανε τα μποφόρ», ανέφερε με τη σειρά του κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου, Γιάννης Ταταράκης.
Να σημειωθεί πως ηχηρή ήταν η απουσία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Όπως ανέφερε σε δηλώσεις της η αντιπεριφερειάρχης: «Η πυροσβεστική είχε κληθεί σήμερα. Δεν ήρθαν. Σε μια επικοινωνία με τον κ. Σελινιωτάκη μας είπε ότι δεν έχει κλείσει η φωτιά ακόμα και θα έπρεπε ο απολογισμός να γίνει αργότερα. Όμως είμαστε μέσα σε μια περίοδο ακόμη πάρα πολύ επικίνδυνη. Πρέπει να ξέρουμε τι θα κάνουμε την επόμενη μέρα και σε ό,τι αφορά τις αποζημιώσεις των ανθρώπων αλλά και σε ό,τι αφορά στα επόμενα περιστατικά – μακάρι να μην έχουμε αλλά όπως είδατε δεν μπορούμε να πορευόμαστε μόνο με τις ευχές και το μακάρι».
Ζωτικής σημασίας η πρόληψη – Καθοριστική η συμβολή των εθελοντών
Σε αυτή την πρώτη αποτίμηση της πυρκαγιάς αυτό που διαφάνηκε είναι πως σίγουρα χρειάζεται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη. Όταν ειδικά μιλάμε για καιρικές συνθήκες (οι οποίες συνδυαζόμενες με ιδιαίτερα ανάγλυφα) που οδηγούν σε καταστάσεις ανεξέλεγκτες, η πρόληψη παίζει τον σημαντικότερο ρόλο. Η κ. Λιονή δήλωσε σχετικά: «Το θέμα της πρόληψης χρειάζεται έμφαση. Όπως είδατε στις συγκεκριμένες περιοχές και με τις συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες, δεν μπορούσε να πετάξει κανένα εναέριο μέσο να βοηθήσει. Αντιλαμβάνεστε ότι η προσπάθεια που κάνανε και οι πυροσβέστες και οι εθελοντές δεν έχουν εκείνα τα αποτελέσματα που θα επιθυμούσαμε όλοι και για αυτό πήρε και τόσο μεγάλο εύρος η φωτιά. Επομένως θα πρέπει και κεντρικά να εστιαστεί από εδώ και στο εξής η προσπάθεια όλων μας στην πρόληψη. Και τα σχέδια του κράτους σε ό,τι αφορά πυροσβεστικές, λιμενικά κ.λπ. και της τοπικής αυτοδιοίκησης και όλων».
Η ίδια κατά τη διάρκεια της σύσκεψης μάλιστα επεσήμανε πως σημαντικό θα ήταν να προβλέπεται πυρασφάλεια στους εξωτερικούς χώρους κατοικιών και επιχειρήσεων και να γίνει ενδεχομένως πιο αυστηρό το πλαίσιο ελέγχου στις αδειοδοτήσεις επιχειρήσεων και οικοδομών σε ό,τι αφορά αυτό το κομμάτι, ιδίως όταν πρόκειται για περιοχές με βαρύ ιστορικό πυρκαγιών. Ακόμη η κ. Λιονή ανέφερε πως κατοικίες και επιχειρήσεις που είχαν γύρω τους δέντρα βραδύκαυστα όπως είναι οι χαρουπιές έμειναν άθικτες, προτείνοντας να γίνουν συστάσεις προς τους πολίτες για φύτευση βραδύκαυστων δέντρων για την πυροπροστασία των οικισμών.
Από την πλευρά του ο Βαγγέλης Καπετανάκης, υπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας δήμου Αγίου Βασιλείου έκανε λόγο για μια πυρκαγιά η οποία δεν έμοιαζε με καμία άλλη. Επιπλέον ο ίδιος στάθηκε στον καθοριστικό ρόλο των εθελοντών τους οποίους όλοι ανεξαιρέτως που πήραν τον λόγο στη σύσκεψη ευχαρίστησαν και μνημόνευσαν από όποιο μετερίζι και αν βοήθησαν. Ο κ. Καπετανάκης ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Εγώ από την πλευρά μου θα πω κάτι: Άμεση επέμβαση των εθελοντών. Εγώ για την ασφάλειά τους θα πω μην το κάνετε, η ψυχή τους όμως λέει άλλα και δεν μπορώ να πω κακώς το κάνετε. Και εγώ απορώ πραγματικά με τον τρόπο και την ψυχική δύναμη που λειτουργούν. Επικίνδυνα; Ναι. Αποτελεσματικά όμως από την άλλη. Και η ευθύνη σε εμάς πολύ μεγάλη, αν πάθει κάτι κάποιος έχουμε τελειώσει, όμως αν βγάζουμε την ουρά μας απέξω όλοι και αυτό που μπορούμε να καταφέρουμε δεν το καταφέρνουμε».
Αξιοσημείωτη επίσης η παρέμβαση του λιμενάρχη Ρεθύμνης, Κυριάκου Παττακού ο οποίος έκανε έναν απολογισμό της επιχείρησης του λιμενικού σώματος αναφορικά με τη διάσωση 90 ατόμων από Άγιο Παύλο (31 άτομα) και Πρέβελη (59 άτομα). Και από την πλευρά του ο Στυλιανός Σταυρουλάκης, αστυνομικός διευθυντής, τόνισε τη σημασία της πειθαρχίας του κόσμου στις εντολές των αρχών σε τέτοιες κρίσιμες στιγμές, ειδικά όταν πρόκειται για επιχειρήσεις εκκένωσης.
Ο Μιχάλης Χριστοφοράκης, πρόεδρος Τουριστικού Τμήματος Επιμελητηρίου Ρεθύμνου και επιχειρηματίας στο νότιο Ρέθυμνο τόνισε από την πλευρά του πως είναι απαραίτητη η υπογειοποίηση του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ. «Ο ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει με κάποιο τρόπο να υποχρεωθεί να υπογειοποιήσει το δίκτυό του, από Ακούμια μέχρι λίγο πριν την Αγία Γαλήνη. Αυτό το σημείο το ξέρουμε ότι κάθε χρόνο δημιουργεί προβλήματα. Κάθε χρόνο», ανέφερε ο κ. Χριστοφοράκης.
Η επόμενη μέρα: Καταγραφή των ζημιών και αποζημιώσεις
Πέντε επιτροπές δύο από Περιφέρεια και τρεις από τη Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, καθώς και κλιμάκια του δήμου και του ΕΛΓΑ έχουν πιάσει δουλειά προκειμένου να καταγραφούν οι ζημιές είτε αφορούν σε κτίρια, είτε σε εξοπλισμό είτε σε ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, ώστε να προχωρήσουν οι διαδικασίες των αποζημιώσεων.
Συγκεκριμένα:
• Τρεις επιτροπές της ΔΑΕΦΚ ολοκλήρωσαν την καταγραφή στα κτίρια τα οποία έχουν καταστραφεί είτε ολικώς είτε μερικώς.
• Δύο επιτροπές από την Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου έχουν την υποχρέωση καταγραφής αποκλειστικά του εξοπλισμού των επιχειρήσεων που έχει υποστεί ζημιά, είτε πρόκειται για επιχειρήσεις φυσικών ή νομικών προσώπων είτε για γεωργικές ή κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις (π.χ. τρακτέρ, μηχανήματα κ.λπ.)
• Ο δήμος έχει την υποχρέωση καταγραφής των κατοικιών και των δικτύων ύδρευσης και άρδευσης που έχουν υποστεί ζημιά.
• Ο ΕΛΓΑ έχει την υποχρέωση καταγραφής απωλειών ζωικού και φυτικού κεφαλαίου και μάλιστα χθες ολοκληρώθηκε η διαδικασία για το πρώτο.
Υπενθυμίζεται ότι η προθεσμία αποστολής αιτήσεων για επιχειρήσεις και άλλες εκμεταλλεύσεις για καταγραφή απωλειών και ζημιών σε εξοπλισμό είναι η Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026 και οι δικαιούχοι μπορούν για περισσότερες πληροφορίες να επικοινωνούν με το Τμήμα Πολιτικής Προστασίας Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου στα τηλέφωνα 28313 40716 και 28313 40711, ώρες 10:00-13:00.
Σε ό,τι έχει να κάνει με τις αποζημιώσεις σημαντικά σημεία είναι τα εξής:
• Η κρατική αρωγή θα αποζημιώσει και τα λάστιχα των ιδιωτών που έχουν καεί.
• Όπως επεσήμανε κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ο δήμαρχος Αγίου Βασιλείου, τα κτίρια που έχουν καεί ολοσχερώς αποζημιώνονται 1.000€ / τ.μ. + ΦΠΑ.
• Μέχρι 20 του μήνα θα γίνονται αιτήσεις για καταγραφή απώλειας φυτικού κεφαλαίου ενώ ο δήμαρχος Αγ. Βασιλείου, όπως είπε, έχει ζητήσει ήδη 25 Αυγούστου να ξεκινήσουν οι αυτοψίες για να προχωρήσουν όσο το δυνατό συντομότερα οι διαδικασίες αποζημίωσης.
Σε ό,τι αφορά πάντως τις άμεσες ανάγκες του δήμου η Περιφέρεια Κρήτης θα διαθέσει 150.000€ για αγορά ζωοτροφών για τα αιγοπρόβατα των πυρόπληκτων περιοχών καθώς όπως είπε ο κ. Ταταράκης «Πλέον δεν υπάρχουν βοσκήσιμες εκτάσεις, έχουν καταστραφεί όλες».
«Η έκταση που έχει καεί είναι γύρω στα 55.000 στρέμματα, οι ζημιές πάρα πολύ μεγάλες. Οπότε με κάθε τρόπο προσπαθούμε να βοηθήσουμε και ήδη έχουμε ξεκινήσει και το κάνουμε. Πρέπει να οργανωθούν όλες οι επιτροπές για να δοθούν όλες οι αποζημιώσεις στους ανθρώπους, να γυρίσει το συντομότερο δυνατό η κανονικότητα στην περιοχή», ανέφερε, μεταξύ άλλων, σε δηλώσεις του ο Γιώργος Τσαπάκος, αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας.
Στη σύσκεψη βρέθηκε, μεταξύ άλλων, και ο Νίκος Δασκαλάκης, διευθυντής του ΕΛΓΑ Κρήτης, ο οποίος τόνισε ότι η φάση καταγραφής του ζωικού κεφαλαίου έχει ολοκληρωθεί όπου έχουν κατά δήλωση παραγωγών χαθεί περίπου 1.300 αιγοπρόβατα και 2.600 μελισσοσμήνη.
Ο ίδιος τόνισε πως θα συνεχίσουν τώρα οι καταγραφές σε φυτικό κεφάλαιο και σε πάγια που αφορούν τον ΕΛΓΑ ωστόσο όπως επεσήμανε ένα εμπόδιο στο έργο του Οργανισμού είναι η αθρόα, όπως είπε, δήλωση των παραγωγών σε ό,τι αφορά τις ζημιές οι οποίες θα πρέπει να ελεγχθούν εφόσον δηλώνονται, πράγμα που δυσκολεύει και καθυστερεί τις διαδικασίες.
Μεταξύ άλλων ο κ. Δασκαλάκης ανέφερε: «Εμείς ακριβώς από την επόμενη μέρα της φωτιάς ξεκινήσαμε την καταγραφή των ζημιωμένων παραγωγών σε ό,τι αφορά το ζωικό κεφάλαιο όπως προβλέπεται. Είμαστε σε φάση ολοκλήρωσης καταγραφής του ζωικού κεφαλαίου. Υπάρχει αυτή τη στιγμή η διαδικασία υποβολής των δηλώσεων από τους πληγέντες για το φυτικό κεφάλαιο και το πάγιο. Με το που θα ολοκληρωθεί η διαδικασία εμείς θα παραλάβουμε τις δηλώσεις θα τις παραδώσουμε στην κρατική αρωγή για να διαχωριστούν τα αντικείμενα ποια αφορούν εμάς ποια στην κρατική αρωγή. Θα ξεκινήσουμε τις καταγραφές σε ό,τι αφορά τα πάγια σε πρώτη φάση που μας αφορούν και σε επόμενη φάση καταγραφή φυτικού κεφαλαίου. Στο ζωικό μιλάμε για απώλεια περίπου κατά δήλωση παραγωγών 2.600 μελισσοσμηνών και περίπου 1.300 αιγοπροβάτων. Μας δυσκολεύει και εμάς η αθρόα δήλωση ζημιών από παραγωγούς που μπορεί να έχουν υποστεί μια πολύ μικρή ζημιά έως καθόλου. Αυτό λειτουργεί επιβαρυντικά γιατί δημιουργεί καθυστερήσεις».
