Στους πολιτικούς κύκλους της Ευρώπης είναι γνωστή η κατάρα του Γιούνκερ1. Με βάση την κατάρα αυτή πορεύονται οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και παρασύρουν μαζί τους και ορισμένους που παραστέκονται στην εφαρμογή των αποφάσεών τους. Η δήλωση του πρώην πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου και πρώην προέδρου της Κομισιόν Ζαν Κλωντ Γιούνκερ αφορά τους Ευρωπαίους ηγέτες και λέει ότι «όλοι ξέρουν τι να κάνουν, αλλά δεν ξέρουμε πώς να επανεκλεγούμε μόλις το κάνουμε». Όμως παρατηρείται σήμερα μια τεράστια αναμπουμπούλα που προέρχεται από κάθε γωνιά της γης, με ένα αύριο ομιχλώδες και αβέβαιο. Γινόμαστε έτσι μάρτυρες μιας αδυσώπητης εξέλιξης, όπου οι φτωχοί πληθύνονται νυχθημερόν, αλλά ταυτόχρονα γίνονται και περισσότερο ευάλωτοι, εις όφελος των κρατούντων που συσσωρεύουν επιπρόσθετο πλούτο. Στο σημείωμά μας αυτό θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε απλά πόσο αραχνοΰφαντη γίνεται ολοένα και περισσότερο η Δημοκρατία στην Ευρώπη.
Την Πέμπτη το απόγευμα 22/01/2026 έλαβε χώρα άτυπη σύνοδος Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με μια διευρυμένη θεματολογία από τη Γροιλανδία και τους δασμούς των ΗΠΑ, έως Ουκρανία, Γάζα και Βενεζουέλα2. Στα «προφορικά συμπεράσματα» του Προέδρου του Συμβουλίου της ΕΕ, António Costa (που δημοσιεύτηκαν τα μεσάνυχτα 23/0126) αποτυπώνεται μια νέα, πιο «σκληρή» πραγματικότητα στις διατλαντικές σχέσεις: συνεργασία όπου υπάρχει κοινό συμφέρον, αλλά και ετοιμότητα ευρωπαϊκής αντίδρασης όταν εργαλεία ισχύος -όπως οι δασμοί- χρησιμοποιούνται ως μοχλός πολιτικής πίεσης.
Στο σημερινό μας σημείωμα θα ασχοληθούμε με την πολιτική ουσία των δασμών, ώστε να διευκρινίσουμε τη στάση ορισμένων εταίρων μας, στάση που πρέπει να μας προβληματίσει. Το σημείο εκκίνησης είναι η ένταση με την οποία διαπιστώνουμε ότι η διπλωματία παραγκωνίζεται πλέον και άνθρωποι που ηγούνται μεγάλων δυνάμεων θεωρούν ότι το δίκιο τους ή η ηθική τους μπορεί να είναι και παγκόσμιο δίκιο, ή ακόμη και παγκόσμια ηθική!
Η σύνδεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με πρόσθετους δασμούς για να σταματήσει τις αντιδράσεις της ΕΕ στο θέμα της απόκτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, είχε ως αποτέλεσμα να επανακάμψουν άμεσα οι λίγοι Γερμανοί στρατιώτες, οι οποίοι είχαν σταλεί στη Γροιλανδία, από ευρωπαϊκές απαντήσεις στις δηλώσεις του Τραμπ για την απόκτηση/κατάκτηση της Γροιλανδίας.
Τις τελευταίες ημέρες, μέρος του τύπου και κυρίως αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα παρουσίασαν την αποχώρηση Γερμανών στρατιωτικών που συμμετείχαν σε αποστολές/ασκήσεις στο νησί, από τη Γροιλανδία ως «υποχώρηση» αμέσως μετά τις απειλές του Προέδρου Τραμπ για δασμούς σε λίγες ευρωπαϊκές χώρες. Η αφήγηση αυτή ενισχύθηκε από βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως και αποδόθηκε σε ρεπορτάζ της Bild, καθώς και από πιο επιθετικούς τίτλους, σύμφωνα με το Ρόιτερ3.
Παράλληλα, διεθνή μέσα εξηγούν ότι η γερμανική παρουσία εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την Αρκτική (επιτήρηση, ασφάλεια θαλάσσιων οδών, στρατηγικοί πόροι) και όχι σε μια μόνιμη «ανάπτυξη στρατευμάτων».
Υπενθυμίζουμε ότι το 2019, όταν η κυβέρνηση Τραμπ απειλούσε/επέβαλλε δασμούς στην ΕΕ στο πλαίσιο της διαμάχης Boeing-Airbus. Όλες οι χώρες θα πλήρωναν τα σπασμένα, μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, με τους δασμούς για το ελαιόλαδο, τη φέτα και τα γιαούρτια, αλλά και με τα μεταποιημένα φρούτα, δυσανάλογα βαριά για την ελληνική οικονομία. Η διένεξη τότε αφορούσε τις επιδοτήσεις στις κατασκευάστριες εταιρείες αεροπλάνων και πρέπει να πούμε ότι συνολικά η ΕΕ με τη στάση της συνέβαλε στην εκτόνωση των κινδύνων που εγκυμονούσε η επιβολή δασμών. Η Γερμανία τότε ήταν από τους ενδιαφερόμενου που κράτησε γραμμή αποκλιμάκωσης αλλά και ετοιμότητας για αντίμετρα. Τι πρέπει να καταλάβουμε λοιπόν σήμερα για την άκρατη φυγή των Γερμανών τρεις μόλις μέρες μετά που έστειλαν λίγους στρατιωτικούς στη Γροιλανδία; Το φανερό ότι θα ήταν επιζήμια για τη Γερμανία η επιβολή δασμών.
Δυο είναι τα φανερά συμπεράσματα που πρέπει να μας απασχολήσουν και τώρα και στο μέλλον. Το πρώτο συμπέρασμα αφορά το ότι η ισχύς εν τη ενώσει των 27 κρατών μελών είναι σαφώς καλύτερη από την ισχύ των λίγων. Θα έλεγε κανείς ότι ήταν αριστοτεχνική η φοβία που ενέσπειρε σε περιορισμένο αριθμό κρατών η απειλή του Αμερικάνου προέδρου. Να το θυμηθούμε διότι την επόμενη φορά που θα προκύψει παρόμοια ανάγκη. Αλλιώς δεν έχει νόημα να εκδηλώνουμε το φόβο μας απέναντι σε αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Αυτό μάλιστα, μας παραπέμπει και στο δεύτερο συμπέρασμα ότι οι δασμοί οδηγούν τις χώρες στις οποίες επιβάλλονται σε ασθενέστερη κατάσταση. Το ζητούμενο λοιπόν είναι ότι στην περίπτωση αυτή οι χώρες με ασθενέστερες οικονομίες, όπως είναι και η Ελλάδα, έχουν συμφέρον να διαδραματίζουν τον ρόλο τους στην ΕΕ όπως ακριβώς το διδάσκουν οι Συνθήκες, και όχι υπό το φόβο των ισχυρών. Δεν είναι τυχαίο ότι η ψήφος στα συμβούλια είναι ίση μεταξύ των 27 κρατών μελών. Αυτό προβλέπουν οι Συνθήκες, ανεξάρτητα από τις μη κατονομαζόμενες υποχωρήσεις των ασθενέστερων οικονομιών, στα πλαίσια μιας ελλειπτικής δημοκρατίας. Πρέπει να ξεφύγουμε από την ολοένα και περισσότερο αραχνοΰφαντη Δημοκρατία στην Ευρώπη.
