Ν. Καμπάνης: «Υπάρχουν άπειρα πλαστικά τα οποία κυκλοφορούν, ανακυκλώνονται, βιοδιασπώνται, γίνονται μικροπλαστικά, νανοπλαστικά και περνούν σε διάφορες αλυσίδες που έχουν σχέση με αυτήν της διατροφής»
Στο μικροσκόπιο του Εργαστηρίου Παράκτιας Έρευνας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας έχει μπει η μόλυνση των ακτών της Κρήτης από πλαστικά, καθώς πρόκειται για ένα φαινόμενο ανησυχητικό που απειλεί το θαλάσσιο περιβάλλον, τη δημόσια υγεία, αλλά και την εικόνα του νησιού.
Το πρόβλημα στην Κρήτη εντοπίζεται έντονα στον κόλπο του Μεραμβέλλου και σε παραλίες όπως η Αγριόμαντρα στο Καβούσι Λασιθίου, σύμφωνα με όσα είπε σε συνέντευξη στην Τηλεόραση CRETA ο επικεφαλής του Εργαστηρίου Νίκος Καμπάνης, ο οποίος περιέγραψε ότι χαρτογραφούν τις περιοχές συγκέντρωσης πλαστικών και μέσω εξειδικευμένων μοντέλων προσπαθούν να εντοπίσουν τις πηγές προέλευσης των απορριμμάτων που καταλήγουν στις ακτές της Κρήτης.
Σύμφωνα με τα δεδομένα φαίνεται πως η ρύπανση είναι διασυνοριακή, καθώς πλαστικά φτάνουν μέχρι και από τις ακτές της Τουρκίας, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν οι καιρικές συνθήκες και τα θαλάσσια ρεύματα.
«Τα πλαστικά κυκλοφορούν σε πολύ μεγάλα ποσοστά στις θάλασσες»
Μεγάλα είναι τα ποσοστά των πλαστικών στις θαλάσσιες περιοχές ολόκληρης της χώρας και όχι μόνο στο νησί, όπως σημείωσε ο κ. Καμπάνης, γεγονός που προξενεί κινδύνους τόσο στη θαλάσσια ζωή, όσο και στον άνθρωπο, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικροπλαστικά και νανοπλαστικά που μεταφέρονται μεταξύ άλλων και στη διατροφική αλυσίδα.
«Τα πλαστικά κυκλοφορούν σε πολύ μεγάλα ποσοστά στις θάλασσες. Υπάρχουν άπειρα πλαστικά τα οποία κυκλοφορούν, ανακυκλώνονται, βιοδιασπώνται, γίνονται μικροπλαστικά, νανοπλαστικά, περνούν σε διάφορες αλυσίδες που έχουν σχέση με αυτήν της διατροφής. Οπότε είναι πάρα πολύ επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία», περιέγραψε ο κ. Καμπάνης, ενώ πρόσθεσε: «Είναι επικίνδυνα καθώς πολλές φορές βλέπουμε στους μεγάλους ωκεανούς να συγκεντρώνονται μεγάλα κομμάτια πλαστικών τα οποία συμπυκνώνονται και δημιουργούνται μεγάλοι όγκοι».
Το αισθητικό κομμάτι της ύπαρξης πλαστικών στη θάλασσα και στην παραλία επίσης ανέφερε ο κ. Καμπάνης σημειώνοντας: «Γενικότερα είναι και ένα αισθητικό πρόβλημα όταν αυτό αρχίζει και πλησιάζει στην ακτογραμμή, προς την παραλία. Θέλουμε να πάμε να βρούμε μια ωραία γαλάζια θάλασσα, να καθίσουμε να την απολαύσουμε χωρίς να βλέπουμε να μας πλησιάζουν αυτές οι «σιχαμερές» μαύρες σακούλες που επιπλέουν ή άλλου τύπου πλαστικά ή να πάμε να κάτσουμε στην παραλία επάνω και να δούμε εκεί ένα συσσωρευμένο σκουπιδαριό από πλαστικά. Δυστυχώς, αυτό είναι ένα πρόβλημα».
Εστία ρύπανσης ο κόλπος του Μεραμβέλλου
Οι ερευνητές του Εργαστηρίου Παράκτιας Έρευνας εστιάζουν στον κόλπο του Μεραμβέλλου στην ανατολική Κρήτη, ενός σημείου που όπως τονίζει ο κ. Καμπάνης, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του προβλήματος ρύπανσης από πλαστικά.
«Στον κόλπο του Μεραμβέλλου έχουμε μια περιοχή που μέσα στο κάλλος που υπάρχει, έχει το πρόβλημα να συγκλίνουν εκεί κάποιες θαλάσσιες μεταφορές. Δυστυχώς η συγκεκριμένη περιοχή που λειτουργεί σαν μια καταβόθρα πλαστικών στο νότιο Αιγαίο, στο Κρητικό Πέλαγος».
Όπως και στην παραλία της Αγριόμαντρας στο Καβούσι Λασιθίου, δίπλα από τα καθαρά γαλάζια νερά υπάρχει συσσώρευση πλαστικών, όπως έχει αποτυπωθεί από την ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου.
Επιστημονικά μοντέλα για την προέλευση των πλαστικών
Για τη χαρτογράφηση της ρύπανσης από πλαστικά στις ακτές και στις θάλασσες της Κρήτης το Εργαστήριο του ΙΤΕ αναπτύσσει μοντέλα βάσει διάφορων σεναρίων.
Στον κόλπο του Μεραμβέλλου που αποτελεί ένα σημείο συγκέντρωσης πλαστικών, σημείωσε ο κ. Καμπάνης, ότι εφαρμόζουν μοντέλο εντοπισμού για τις πηγές προέλευσης των πλαστικών απορριμμάτων: «Έχουμε αναπτύξει διάφορα μοντέλα στα οποία έχουμε υποθέσει ότι υπάρχουν πλαστικά και κυκλοφορούν στον κόλπο του Μεραμβέλλου και αυτά τα αφήνουμε να ανακυκλωθούν με την τρέχουσα καιρική κατάσταση ή με μια μέση καιρική κατάσταση ώστε να μπορέσουμε ανά εποχές ή ανά μήνες να καταλάβουμε ποιες είναι οι πηγές προέλευσης των πλαστικών», περιέγραψε ο ίδιος, ενώ συμπλήρωσε: «Έχουμε προσπαθήσει με ένα εξειδικευμένο μοντέλο να δούμε εάν κάτι σαν σωματίδιο κυκλοφορεί στον κόλπο του Μεραμβέλλου, πώς αυτό μπορεί να γυρίσει πίσω για να ακολουθήσουμε τα ίχνη του προς τα πίσω και να κάνουμε το λεγόμενο «back tracking», να δούμε από που έχει προέλθει».
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η προέλευση αλλάζει ανά εποχή, ανάλογα με τα ρεύματα, τους ανέμους και τις καιρικές συνθήκες.
Ο «χρόνος ζωής» των πλαστικών
Από τη χημική σύσταση του κάθε πλαστικού εξαρτάται η διάρκεια ζωής του στη θάλασσα, όπως περιέγραψε ο κ. Καμπάνης, αλλά και περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν όπως η θερμοκρασία και η αλατότητα.
«Εξαρτάται από πολλά χαρακτηριστικά του πλαστικού, όπως είναι οι χημικοί του τύποι. Όμως στα πλαστικά αυτά έρχονται οι περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως η ζέστη, η αλατότητα του νερού, τα οποία επιταχύνουν πολλές φορές τη βιοδιάσπαση».
Αν και ορισμένα φαίνεται να διασπώνται πιο γρήγορα, παραμένει το πρόβλημα με τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά.
«Όσον αφορά στα μικροπλαστικά, πάντα αποτελούν ένα πρόβλημα, γιατί μένουν στις περιοχές που κυκλοφορούν πλαστικά. Από αυτά έχουμε και τα νανοπλαστικά, που μπορεί να τα καταπιούν οι θαλάσσιοι οργανισμοί».
Διασυνοριακό ζήτημα
Επιπλέον ρύπανση δέχεται η Κρήτη και από άλλες περιοχές της Ανατολική Μεσογείου, όπως είναι η Τουρκία. Μια χώρα που η νομοθεσία αλλά και η ευαισθητοποίηση είναι διαφορετική σε θέματα που αφορούν στο περιβάλλον.
«Μας στέλνουν μεγάλες πηγές πλαστικών από τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, από τις ακτές της Τουρκίας, αλλά και κάποια νησιά. Η Τουρκία είναι εκτός Ε.Ε. με εντελώς διαφορετική νομοθεσία και ευαισθητοποίηση, άρα μπορούμε να καταλάβουμε τι γίνεται. Άρα το πρόβλημα είναι διασυνοριακό, είμαστε στην άκρη της Ευρώπης και έχουμε αυτό το πρόβλημα», τόνισε.
Η κατανόηση του ζητήματος και η ενημέρωση των πολιτών ώστε να ευαισθητοποιηθούν είναι μεγάλης σημασίας για τη μείωση της ρύπανσης από πλαστικά στις θάλασσες, όπως επεσήμανε ο κ. Καμπάνης.
«Είναι σημαντικό να είμαστε ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι. Επίσης είναι σημαντική η ύπαρξη διάφορων μηχανικών και τεχνολογικών τρόπων για να τα περισυλλέγουμε. Υπάρχουν διάφοροι οργανισμοί, πολλά φιλανθρωπικά ιδρύματα στην Ελλάδα, όπως το Ίδρυμα «Λασκαρίδης» που έχει ένα μεγάλο σκάφος το οποίο περιπλέει τις ελληνικές θάλασσες και με τη βοήθεια μικρότερων που ακολουθούν, κάνει συλλογές πλαστικών από περιοχές, δηλαδή καθαρίζει περιοχές. Είναι και πολλές οι καθαριότητες που γίνονται από την ξηρά. Γιατί και από την παραλία εάν έρθει ένα ψηλό κύμα θα το πάρει από την παραλία και θα το ξανά γυρίσει στη θάλασσα μετά από ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο», περιέγραψε ο ίδιος.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΟΥΝΤΟΥΝΙΩΤΗ
