Το ενδιαφέρον που συγκεντρώνει η επίσκεψη του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ στο Φανάρι, αποδεικνύει πόσο βαθιά επίδραση ασκεί στους ανθρώπους η εκκλησιαστική ζωή και η θρησκεία γενικότερα.
Την πράγματι βαθιά επίδραση που ασκεί η θρησκεία στον άνθρωπο είχα αισθανθεί καθώς ερευνούσα την ιστορία της ιστορικής οικογένειας των Καλλέργηδων, από τις παλαιότερες της Κρήτης, και συγκεκριμένα όταν συνειδητοποίησα την προσήλωση διακεκριμένων μελών της οικογένειας αυτής στην Ορθοδοξία από τα βάθη του χρόνου, ήδη από τον 13ο αιώνα.
1. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συνθήκη που υπέγραψε το έτος 1299 ο Αλέξιος Καλλέργης ως ηγέτης της 18ετούς επανάστασης του Κρητικού λαού με την Βενετική κυβέρνηση. Το πιο σημαντικό άρθρο της συνθήκης όριζε ότι ο Καλλέργης είχε δικαίωμα να ορίζει έναν δικό του Ορθόδοξο επίσκοπο στην επικράτεια! Και αυτό σε μια εποχή που ο καθολικισμός κυριαρχούσε στην Κρήτη! Η υπογραφή της συνθήκης κινδύνεψε να ματαιωθεί εξ αιτίας της επιμονής του Καλλέργη στο άρθρο αυτό και της άρνησης των Βενετών να τον υπογράψουν διότι αντιδρούσε ο Πάπας! Και όμως τελικά έγινε δεκτός αυτός ο όρος και ο πρώτος επίσκοπος του Καλλέργη ονομαζόταν Μακάριος! Έφθασε να μιλήσει ο τότε Πάπας για «τας ανοσίους συνθήκας οι οποίες υπεγράφησαν με τον Γραικόν εκείνον»!
2. Εξ ίσου μας εντυπωσιάζει η καθιερωμένη συνήθεια των Καλλέργηδων αρχόντων – γαιοκτημόνων – κτητόρων διαφόρων εκκλησιών να μετακαλούν φημισμένους αγιογράφους από την Κωνσταντινούπολη πληρώνοντάς τους αδρά για να έρθουν και να ιστορήσουν (ζωγραφίσουν» τις κτητορικές τους εκκλησίες, ενθαρρύνοντας συγχρόνως και την επικράτηση ενός ιδιαίτερου στυλ ζωγραφικής).
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του ιδιαίτερου στυλ ζωγραφικής είναι η Παναγία του Μέρωνα (14ος αιώνας) στην οποία μπορεί κάποιος να θαυμάσει ακόμη και σήμερα τοιχογραφίες υψηλής Τέχνης και οικόσημα των Καλλέργηδων φιλοτεχνημένα στο εσωτερικό αλλά και ανάγλυφα στο εξωτερικό της εκκλησίας.
Μια από τις ωραιότερες τοιχογραφίες στην Παναγία του Μέρωνα είναι η Βαιοφόρος. Τοιχογραφίες που μπορεί επίσης να θαυμάσει κανείς είναι ο Ακάθιστος, η Ρίζα του Ιεσσαί και σκηνές από το μαρτύριο του Αγίου Γεωργίου. Σπάνιο είναι ανάμεσα στους συλλειτουργούντες το πορτραίτο του Αγίου Γρηγορίου του Διαλόγου, δηλαδή του πάπα Γρηγορίου του Μεγάλου. Απεικονίζεται ντυμένος όπως ακριβώς και οι Ορθόδοξοι ιεράρχες.
Ο Ιταλός περιηγητή Χριστόφορος Buondelmonti είναι αποκαλυπτικός αναφέροντας: «Όταν ο αγιώτατος αυτοκράτοράς μας, κύριος της οικουμένης και της Κωνσταντινουπόλεως, εγκατέλειψε τη σχισματική και διεφθαρμένη εκκλησία σας στις πλάνες της και μας εστερέωσε στην αγία ορθόδοξη πίστη, χάρη στο σεβαστό μας πατριάρχη, μας έστειλε για να μας προστατεύει από τις παγίδες των δικών σας τον καπετάνιο Καλλέργη, ο οποίος μας διοίκησε με τόση αγάπη και αφοσίωση στην πίστη μας, ώστε σήμερα ακόμη οι απόγονοί του δεν θεωρούνται άνθρωποι αλλά θεοί εδώ κάτω. Όλη η Κρήτη ζει με την εμπιστοσύνη που έχει σ αυτούς και ότι και αν υποδείξει ο πιο μικρός απ αυτούς αμέσως το εκτελούμε με όλη μας την ψυχή».
3. Ο Ματθαίος Καλλέργης, ο ισχυρός άνδρας της Κρήτης κατά τον 16ο αιώνα παρά τους ισχυρότατους προσωπικούς δεσμούς δεσμούς του με τον Δόγη της Βενετίας, παρά την φορολογική ατέλεια που απολαμβάνει από την Βενετική πολιτεία και παρά το ότι είχε Βενετσιάνα σύζυγο, διατήρησε πεισματικά τον Ορθόδοξό του θρήσκευμα. Αυτή ήταν η κύρια αιτία άλλωστε για την οποία τελικά δολοφονήθηκε από Βενετούς.
