Παρουσιάστηκε τη Δευτέρα στο πλαίσιο του κύκλου των ανοιχτών επιστημονικών ομιλιών που συνδιοργανώνουν ο Δήμος Ρεθύμνου και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ)
Ο Αριστοτέλης Ωνάσης – που, όχι άδικα ίσως, έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό απασχολώντας τον τύπο για το πολύκροτο life style του και τις προσωπικές του σχέσεις κυρίως με τη Μαρία Κάλλας και τη Τζάκι Κένεντι Ωνάση– συνιστούσε μια γοητευτική φυσιογνωμία, ένα σύμβολο πλούτου, την ενσάρκωση του λεγόμενου «μεγιστάνα εφοπλιστή». Ένας από τους πιο διάσημους επιχειρηματίες στον κόσμο, ο Ωνάσης κατείχε ταυτόχρονα όμως και μια επιχειρηματική ευφυΐα, η οποία τον οδήγησε μέσα από καινοτομίες και πρωτοπόρες κινήσεις στη διάνοιξη νέων δρόμων για την παγκόσμια ναυτιλία, δρόμοι οι οποίοι μέχρι σήμερα αποτελούν νόρμα για κάθε σοβαρό ναυτιλιακό όμιλο.
Η Τζελίνα Χαρλαύτη, διευθύντρια στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασε τη Δευτέρα, τη συναρπαστική αυτή ιστορία του επιχειρηματία Αριστοτέλη Ωνάση, καταθέτοντας παράλληλα και την εντυπωσιακή προσωπική της ερευνητική διαδρομή, καθότι η ίδια συγγραφέας του πολυσέλιδου βιβλίου «Ιστορία των Επιχειρήσεων Ωνάση 1924-1975», βρέθηκε – σε συνεργασία πάντα με το Ίδρυμα Ωνάση- να διαχειρίζεται ένα αρχείο εκατομμύριων εγγράφων του Αρχείου Ωνάση, το οποίο με τη βοήθεια ερευνητών και επιστημόνων κατάφερε να βάλει σε τάξη, να αρχειοθετήσει και εν τέλει να συγκροτήσει σε επιστημονικό ανάγνωσμα: την «αληθινή» επιχειρηματική ιστορία του εμβληματικού εφοπλιστή, μιας και όπως τονίζει στα «Ρ.Ν.», όλα τα βιβλία που έχουν βγει κατά καιρούς για τον Ωνάση, περιέχουν πολλές ανακρίβειες, λάθη και αναπαράγουν τη σκανδαλολογία του τύπου.
Όπως εξηγεί, στη συνέχεια, η ίδια και η ομάδα της εργάστηκαν από το 2017 μέχρι το 2024 για την εν λόγω δουλειά η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Ωνάση και όπως τόνισε δεν υπήρξε καμία λογοκρισία στο τελικό αποτέλεσμα.
Στα «Ρ.Ν.» η κ. Χαρλαύτη αναφέρει: «Ο Ωνάσης υπήρξε από τους ανθρώπους που έστησαν το παγκόσμιο μοντέλο της ναυτιλιακής επιχείρησης σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης, και αυτό το μοντέλο ακολούθησαν όλοι μέχρι σήμερα. Για αυτό τον θεωρούν καινοτόμο και πρωτοποριακό. Αυτό το ξέραμε, αλλά φαίνεται εξαιρετικά μέσα από το αρχείο. Και αυτό είναι μια δουλειά που έγινε με ομάδες εργασίας από φοιτητές, από υποψήφιους διδάκτορες», λέει χαρακτηριστικά, ενώ σημειώνει πως η πολύκροτη προσωπική ζωή του Ωνάση καταλαμβάνει μόλις τέσσερις σελίδες του βιβλίου και οι υπόλοιπες 746, παρουσιάζουν την καθηλωτική επιχειρηματική του πορεία μέχρι το στήσιμο του κολοσσού που όλοι γνωρίζουμε σήμερα.
Όχι ο μεγαλύτερος εφοπλιστής αλλά ο πρωτοπόρος
Όταν πέθανε ο Ωνάσης το 1975, όπως εξήγησε η κ. Χαρλαύτη στην εισήγησή της, ήταν ένας από τους δέκα μεγαλύτερους εφοπλιστές του κόσμου, δεν ήταν όμως ο μεγαλύτερος. Σύμφωνα με την ίδια, εκείνο που τον διέκρινε και εκείνο που του αναγνωρίζει η παγκόσμια ναυτιλιακή κοινότητα είναι η καθοριστική συμβολή του στην εξέλιξη του θεσμού της ναυτιλιακής επιχείρησης. Ήταν ένας άνθρωπος, όπως αναφέρει η κ. Χαρλαύτη που χρησιμοποίησε την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία μαζί με τους αμερικάνικους θεσμούς και πόρους για να στήσει τον πολυεθνικό του ναυτιλιακό όμιλο.
Όπως εξήγησε η κ. Χαρλαύτη επτά παράγοντες καθόρισαν την επιτυχία του Αριστοτέλη Ωνάση εκ των οποίων ο ένας έχει να κάνει με την κοινωνική προέλευσή του. Εδώ η καθηγήτρια κατέρριψε τον μύθο που ήθελε τον Ωνάση να προέρχεται από χαμηλά οικονομικά στρώματα και εξήγησε πως στην πραγματικότητα οι καταβολές τους κρατούν από εύπορη εμπορική οικογένεια της Σμύρνης, η οποία ξενιτεύτηκε στο Μπουένος Άιρες όταν ο Ωνάσης ήταν 18 χρονών.
Στη συνέχεια, η κ. Χαρλαύτη ξεδίπλωσε στο κοινό την ιστορία του Ωνάση και πως από την ενασχόλησή του με το εμπόριο καπνού στον Πειραιά και το Μπουένος Άιρες έκανε την είσοδό του στη ναυτιλία αλλά και πως μέσα από επιχειρηματικά λάθη, μελετημένες κινήσεις αλλά και την αναγνώριση των ευκαιριών που εμφανίζονταν κατά διαστήματα, κατάφερε να εδραιωθεί στον κόσμο της ναυτιλίας. Χαρακτηριστικό μάλιστα της πορείας του είναι πως ενώ οι Έλληνες εφοπλιστές ήταν γνωστοί για τα μεταχειρισμένα πλοία που κατείχαν, ο ίδιος αποκλειστικά έχτιζε από ένα χρονικό σημείο και μετά δεξαμενόπλοια, με το πρώτο του να είναι το «Τινα Ωνάση», 50.000 τόνων περίπου. Από την άλλη, η επιβίωσή του στα διάφορα περιβάλλοντα, όπως εξήγησε η κ. Χαρλαύτη, επίσης συνέβαλε σημαντικά στην επιτυχία του μεγιστάνα εφοπλιστή, ενώ παρά τις έχθρες και τα μποϊκοτάζ που δέχτηκε μέσα από συγκυρίες κρατήθηκε στο προσκήνιο.
«Όλη η καινοτομία του Ωνάση είναι οι υπεράκτιες εταιρίες μαζί με τη χρήση πολλαπλών κέντρων διαχείρισης. Δεν επινόησε τις υπεράκτιες εταιρίες ο Ωνάσης, δεν επινόησε τα πολλαπλά κέντρα διαχείρισης, υπήρχαν και άλλοι που το κάνανε, ήταν όμως ο μόνος που ενώ ο Νορβηγός είχε Νορβηγική σημαία, ο Βρετανός ήταν στην Βρετανία με Βρετανική σημαία, εδώ ο Ωνάσης δεν είχε πατρίδα, δεν είχε μια χώρα, δούλευε μέσα από πέντε χώρες και με τη χρήση Παναμαϊκών, Λιβεριανών και Λονδρέζικων σημαιών. Άρα είναι η καινούργια εποχή της παγκοσμιοποιημένης επιχείρησης η οποία είχε «ελληνική καρδιά» διότι όλοι του οι υπάλληλοι και όλοι του οι ναυτικοί ήταν Έλληνες», κατέληξε η κ. Χαρλαύτη εξηγώντας στο κοινό πως ο Ωνάσης με την ίδρυση 240 υπεράκτιων εταιριών και με το σύστημα των πολλαπλών ελεγχόμενων εταιριών δημιούργησε το μοντέλο με το οποίο λειτουργεί έως και σήμερα η παγκόσμια ναυτιλιακή κοινότητα.
Από την εισήγηση της κ. Χαρλαύτη, δεν έλλειψε και η αναφορά στην επένδυση του Ωνάση στην αεροπορία όπου έστησε την παγκοσμίου εμβέλειας Ολυμπιακή Αεροπορία της οποίας το όνομα ήταν συνδεδεμένο με την πολυτέλεια και για την οποία ο Ωνάσης χαρακτηριστικά έλεγε συχνά αστειευόμενος, όπως θύμισε στο κοινό η καθηγήτρια: «Παίρνω τα χρήματα από τη γυναίκα μου τη ναυτιλία για να τα δώσω στην ερωμένη μου, την Ολυμπιακή».
Με το πέρας της ομιλίας της κ. Χαρλαύτη, ακολούθησε ενδιαφέρουσα συζήτηση με το κοινό το οποίο εξέφρασε τις απορίες του για τις διάφορες λεπτομέρειες της ζωής του Ωνάση άλλα και για τα στοιχεία της προσωπικότητάς του, όπου εδώ η καθηγήτρια, μάλιστα, διευκρίνισε πως ο επιχειρηματίας δεν έπαιρνε εύκολα ρίσκα αλλά η κάθε του κίνηση προέκυπτε έπειτα από πολύωρες συζητήσεις με τους έμπιστούς του.
Την εκδήλωση συντόνισε ο Απόστολος Δελής, ερευνητής του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών, ενώ παραβρέθηκε και ο δήμαρχος Ρεθύμνης, Γεώργιος Μαρινάκης. Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο υλοποίησης του κύκλου των ανοιχτών επιστημονικών ομιλιών που συνδιοργανώνουν ο δήμος Ρεθύμνου και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
