Πρωτοβουλία ενίσχυσης της καινοτομίας και της νεοφυούς επιχειρηματικότητας στην Κρήτη η Θερμοκοιτίδα Επιχειρηματικότητας C Nest Accelerator – Αναγκαία η καθοδήγηση καινοτομίας για τις επιχειρήσεις
Σε ένα περιβάλλον αυξημένων προσδοκιών και έντονων προκλήσεων, η Κρητική επιχειρηματικότητα καλείται να επιβιώσει μέσα στις διαρκώς εντεινόμενες ανταγωνιστικές συνθήκες στην αγορά εργασίας και να αναδείξει καινοτόμα επιχειρηματικά σχέδια, υψηλής ποιότητας επιπέδου και υπηρεσιών. Η εξάρτηση από τον τουρισμό, η έλλειψη μακροπρόθεσμου και βιώσιμου σχεδιασμού και το χάσμα ανάμεσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τις ρεαλιστικές ανάγκες της αγοράς εργασίας είναι χαρακτηριστικά μιας οικονομίας, με αβέβαιη προοπτική και κατεύθυνση. Η επένδυση σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, η εύρεση εργατικού δυναμικού, εξοικειωμένου με τις νέες τεχνολογίες και η καλλιέργεια μιας σύγχρονης επιχειρηματικής κουλτούρας, που να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο δίκτυο καθοδήγησης και ανατροφοδότησης αναδεικνύονται ως κρίσιμοι μηχανισμοί μετάβασης από τον σχεδιασμό στην οργανωμένη, βιώσιμη και καινοτόμο επιχειρηματική δράση. Μία σημαντική πρωτοβουλία ενίσχυσης της καινοτομίας και της νεοφυούς επιχειρηματικότητας στην Κρήτη είναι η Θερμοκοιτίδα Επιχειρηματικότητας C Nest Accelerator, η οποία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πυρήνας ανάπτυξης νέων ιδεών με βιώσιμη προοπτική. Η δομή, η οποία δημιουργήθηκε με τη σύμπραξη του Δικτύου ΠΡΑΞΗ και αποτελεί κομμάτι του Ιδρύματος Έρευνας και Τεχνολογίας, απευθύνεται σε υφιστάμενες επιχειρήσεις και ομάδες με καινοτόμες ιδέες, που επιθυμούν να εξελίξουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ προσφέρει εξατομικευμένη συμβουλευτική, καθοδήγηση στη διαμόρφωση επιχειρηματικού σχεδίου, ανάπτυξη δεξιοτήτων και πρόσβαση σε σύγχρονες υποδομές και ψηφιακό εξοπλισμό. Ουσιαστικά η θερμοκοιτίδα, επενδύοντας στη γνώση, τη συνεργασία και την καινοτομία, ως βασικούς μοχλούς περιφερειακής ανάπτυξης, επιθυμεί να ενισχύσει το τοπικό επιχειρηματικό οικοσύστημα του νησιού.
«Σε οποιοδήποτε στάδιο πάντα υπάρχει ανάγκη για προγραμματισμό και σχεδιασμό»
Ένα αναγκαίο εργαλείο για την υποστήριξη των επιχειρήσεων στην Κρήτη σήμερα είναι η στρατηγική καθοδήγηση, όχι μόνο για τη σύσταση, αλλά και για την εκπόνηση ενός επιχειρηματικού μοντέλου, που να μειώνει το επιχειρηματικό ρίσκο. Το εργαλείο αυτό παρέχει ένας σύμβουλος καινοτομίας, όπως ο Μανώλης Στρατάκης, ο οποίος συμμετέχει στη δράση της Θερμοκοιτίδας και έχει αναλάβει τον ρόλο του στρατηγικού καθοδηγητή. «Το coaching είναι από μόνο του ένα εργαλείο που βοηθάει κυρίως στη συνειδητοποίηση, δηλαδή τι θέλω να κάνω, γιατί πρέπει να το κάνω. Πολλές επιχειρήσεις πηγαίνουν στον αυτόματο και επειδή το να διαχειρίζεσαι μία επιχείρηση έχει πάρα πολύ τρέξιμο, καταλήγουμε περισσότερο να τρέχουμε και λιγότερο να σκεφτόμαστε. Οπότε το coaching σε βοηθά να βρεις έναν ήσυχο χώρο και ασφαλή, για να μπορείς να σκεφτείς», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο κ. Στρατάκης. Όπως εξήγησε, μεταξύ των αρμοδιοτήτων του είναι η διαμόρφωση ενός βιώσιμου επιχειρηματικού μοντέλου, η τεκμηρίωση της ιδέας στην αγορά, η υποστήριξη μίας διαδικασίας ανάπτυξης της επιχείρησης και η λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων. «Το coaching είναι μία συνεχής διαδικασία και το κάνουμε σε οποιαδήποτε φάση. Ιδανικά είναι κάτι συνεχές, σε οποιοδήποτε στάδιο πάντα υπάρχει ανάγκη για προγραμματισμό και σχεδιασμό, οπότε μας βοηθάει να σχεδιάσουμε τις κινήσεις μας, αντί να υιοθετούμε την πρακτική του «κάνουμε και βλέπουμε» και μετά αποφασίζουμε. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε τα πάντα, αλλά μπορούμε να προβλέψουμε αρκετά και αυτό μας λύνει τα χέρια, μας γλιτώνει από λάθη, από κόστη», σημείωσε ο κ. Στρατάκης.
Τα βήματα που αναλαμβάνει ένας καθοδηγητής καινοτομίας πριν από τη σύσταση της επιχείρησης είναι η ανάλυση της αγοράς, μία σαφή πρόταση αξίας, ο οικονομικός σχεδιασμός και η δοκιμή του προϊόντος. Αντίθετα, κατά τη λειτουργία μιας επιχείρησης, ο καθοδηγητής επικεντρώνεται στην παρακολούθηση των δεικτών απόδοσης, στη διαχείριση της ρευστότητας, στην προσαρμογή στις ανάγκες της αγοράς και στην καλλιέργειας μία οργανωτικής κουλτούρας. «Εμείς βοηθάμε και στο decision making. Πολλές φορές όταν θέλουμε να κάνουμε κάτι και το κάνουμε πρώτη φορά, υπάρχει μία θολούρα, προσπαθούμε να δούμε μακριά, αλλά δεν βλέπουμε πολύ καθαρά. Το coaching σε βοηθάει να βρεις διαύγεια. Η κουλτούρα μας είναι να βγάλουμε γρήγορα λεφτά», ανέφερε ο κ. Στρατάκης. Σύμφωνα με τον κ. Στρατάκη, οι κατηγορίες επιχειρηματικών στο νησί είναι δύο: «Αυτοί που ψάχνουν για συμμόρφωση, να συμμορφωθούν και να αντιγράψουν κάτι που δουλεύει και υπάρχει και το αντίθετο αυτού, η καινοτομία, το να φτιάξω κάτι καινούργιο, κάτι νέο». Όπως σημείωσε η καινοτομία δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι που δεν έχει υπάρξει ποτέ, αλλά κάτι ιδιαίτερο. «Δεν είναι εύκολο να στραφείς στην καινοτομία, γιατί εμπεριέχει πολύ ρίσκο. Είναι πολύ πιο εύκολο να αντιγράψεις κάτι, παρά να δημιουργήσεις κάτι νέο. Στην καινοτομία δεν υπάρχει δρόμος, τον φτιάχνεις τον δρόμο και αυτό είναι πολύ μεγάλη δυσκολία. Το να κάνεις κάτι ενδιαφέρον δεν είναι χαρακτηριστικό της κουλτούρας των επιχειρήσεών μας δυστυχώς», σημείωσε, ωστόσο ξεκαθάρισε, ότι «σίγουρα δεν είναι κάποιος υποχρεωμένος να κάνει κάτι καινοτόμο για να πετύχει», καθώς και ότι «από την άλλη το να διαφοροποιηθείς σε βοηθάει να βρεις το target group πελατών και να ξεχωρίσεις από το υπόλοιπο πλήθος».
Αυξημένη ανταγωνιστικότητα και «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της κρητικής και της ελληνικής επιχειρηματικότητας είναι η απόσταση ανάμεσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την αγορά εργασίας. Σύμφωνα με έκθεση της EY Ελλάδος, του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και της endeavor, με τίτλο «Mind the Gap: Γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας», διαπιστώνεται σημαντικό χάσμα μεταξύ των δεξιοτήτων που παράγονται από τα πανεπιστήμια και αυτών που απαιτεί η αγορά εργασίας, στοιχείο που αφορά και τις ανάγκες των επιχειρήσεων (π.χ. δεξιότητες STEM, ψηφιακές τεχνολογίες). Μάλιστα, όπως περιγράφει η μελέτη, η Περιφέρεια Κρήτης διαθέτει ισχυρή ακαδημαϊκή παράδοση με 32 πανεπιστημιακά τμήματα (ποσοστό 7,4 % επί του συνόλου της χώρας), που περιλαμβάνουν τμήματα του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πολυτεχνείου Κρήτης και του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, ωστόσο η δημιουργία εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης, που αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, αναδεικνύεται ως βασικό ζητούμενο. «Το κοινό αισθάνεται ότι δεν υπάρχει επάρκεια στη σύνδεση της αγοράς εργασίας, με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ουσιαστικά είναι μία τάση που καταγράφεται στις έρευνες, γιατί υπάρχει μία τάση αβεβαιότητας όταν αφήνουμε την ασφάλεια του Πανεπιστημίου ή την ασφάλεια του ιδιωτικού υπαλλήλου και δημιουργούμε τη δική μας επιχείρηση, υπάρχει ρίσκο και αυτό μας δημιουργεί το αίσθημα της ανασφάλειας», σχολίασε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Γιώργος Ματαλλιωτάκης, αντιπεριφερειάρχης Διασύνδεσης με ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα. Μάλιστα, ο κ. Ματαλλιωτάκης ως μέλος του εργαστηρίου Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκησης (LAFIM) του τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής του ΕΛΜΕΠΑ συμμετείχε το 2024 σε μία Παγκρήτια δημοσκόπηση για την επιχειρηματικότητα, από την οποία προέκυψαν σημαντικά συμπεράσματα. Σύμφωνα με αυτήν, το 45,5% είναι θετικοί στη δημιουργία επιχείρησης, ενώ το 52,1% επιθυμεί να είναι αυτοαπασχολούμενο και ανεξάρτητο. «Ο λόγος που καταγράφεται τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για ανάπτυξη επιχειρήσεων είναι πρώτον γιατί η εποχή οδηγεί τους ανθρώπους στην αναζήτηση επιπλέον εισοδήματος. Επίσης, το εργασιακό περιβάλλον τείνει να γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και σκληρό, οπότε ο καθένας θέλει να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση για να έχει και μία σχετική ελευθερία», εξήγησε ο κ. Ματαλλιωτάκης. Η δημοσκόπηση έκανε επίσης λόγο για εμπόδια στην σύσταση των επιχειρήσεων, όπως η έλλειψη γνώσεων εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, ενώ επίσης κατέγραψε ότι οι περισσότεροι Κρητικοί θεωρούν ότι οι επιχειρηματίες σκέφτονται το κέρδος, σε ποσοστό 19%.
Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο είναι ότι το 33,4% των Κρητικών προκρίνουν για επόμενα χρόνια τον τουρισμό ως τον τομέα που θα δραστηριοποιηθούν. «Επειδή ο τουρισμός είναι δοκιμασμένο μοντέλο που δουλεύει, ιδιαίτερα στην Κρήτη, είναι λογικό αυτοί που θέλουν να δημιουργήσουν μία επιχείρηση να στρέφονται σε αυτόν τον τομέα. Επίσης ο τουρισμός διαχέει σε πολύ μεγάλη μερίδα πληθυσμού χρήματα, όχι μόνο σε τουριστικά επαγγέλματα, αλλά και σε όμορα επαγγέλματα, οπότε έχει καλλιεργηθεί η άποψη ότι εφόσον ο τουρισμός φέρνει χρήματα, θα ασχοληθούμε με αυτό», ανέφερε ο κ. Ματαλλιωτάκης, σημειώνοντας ωστόσο και το περιοριστικό πλαίσιο που δημιουργεί αυτή η κατεύθυνση. «Αν δεν πάει καλά ο τουρισμός δεν πάει καλά ούτε η οικονομία της Κρήτης, ούτε και οι άνθρωποι που επιχειρούν στον τουρισμό. Άρα έχουμε αύξηση της ανταγωνιστικότητας και εγκλωβισμό των ανθρώπων προς αυτή την κατεύθυνση. Αν κάνουμε όμως την ερώτηση, τι άλλη κατεύθυνση μπορούν να πάρουν οι άνθρωποι, δεν έχουμε αντίστοιχη απάντηση. Άρα θα πρέπει να δούμε και άλλους τομείς επιχειρηματικότητας, που αξίζει να επενδύσουμε ως νησί, γιατί το να στρεφόμαστε μόνο στον τουρισμό δημιουργεί πολλές φορές αδιέξοδα», κατέληξε.
