Ο άνθρωπος γεννιέται ίσος με τον άλλον και έχει δικαιώματα που δεν του παραχωρεί το κράτος, τη ζωή, την προσωπική του αυτονομία, τις ιδέες του και την περιουσία του.
Από εδώ, ως γνωστόν, ξεκινά ο φιλελευθερισμός. Πρώτα, είναι ο άνθρωπος και ύστερα η εξουσία. Η ιδιοκτησία θεωρείται καρπός της προσπάθειάς του και ασπίδα απέναντι στην αυθαιρεσία.
Ο μαρξισμός, όμως, βλέπει τα πράγματα αλλιώς. Δεν αμφισβητεί απλώς το δικαίωμα να έχεις όσα χρειάζεσαι για να ζήσεις, αλλά, κυρίως, την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής όσες φορές αυτή επιτρέπει σε λίγους να ελέγχουν τη ζωή, την εργασία και την οικονομική κατάσταση των πολλών.
Η διαφορά δεν βρίσκεται λοιπόν σε κάποιο μακρινό θεωρητικό βιβλίο. Βρίσκεται στον εργαζόμενο που πληρώνει νοίκι σε κάποιον που κληρονόμησε δέκα διαμερίσματα. Ο ένας μπορεί να είναι τυπικά εξίσου ελεύθερος με τον άλλο, αλλά οι πραγματικές του επιλογές στη δημόσια ζωή δεν είναι ίδιες.
Και σ’ αυτό το σημείο τίθεται ένα πολύ δύσκολο ερώτημα. Πόση οικονομική ανισότητα μπορεί να αντέξει μια κοινωνία που επιμένει να αποκαλεί τον εαυτό της ίση; Γιατί η ισότητα των πολιτών στα χαρτιά και στα λόγια είναι εύκολη. Η ισότητα στις δυνατότητες είναι η πραγματική δοκιμασία.
