Του ΝΟΤΗ ΜΑΡΙΑ*
Την Παρασκευή 29 Μαΐου δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα των πανελλαδικών εξετάσεων. Με αφορμή την έναρξη των φετινών πανελλαδικών επανέρχομαι για πολλοστή φορά σε σκέψεις και προτάσεις που είχα εκφράσει δημόσια ως πανεπιστημιακός δάσκαλος, ήδη από το 2008 και οι οποίες επικεντρώνονται στην αναγκαιότητα της ενίσχυσης της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και στην θεσμοθέτηση της ελεύθερης πρόσβασης στα ΑΕΙ.
Η ελεύθερη πρόσβαση στα πανεπιστήμια θα αποφορτίσει άμεσα την ελληνική οικογένεια από υλικά και ψυχολογικά βάρη και θα αναζωπυρώσει τα δημιουργικά ταλέντα της νέας γενιάς. Τα Γυμνάσια και τα Λύκεια θα πάψουν να είναι εξεταστικά κέντρα και οι μαθητές θα μπορέσουν να αποκτήσουν ουσιαστικές γνώσεις.
Οι γονείς θα σταματήσουν να δαπανούν χιλιάδες ευρώ σε φροντιστήρια την ώρα που η «παραπαιδεία» καταπίνει το 24% του εισοδήματος (www.alfavita.gr 2/4/2026) καθώς μόνο το 2023 τα νοικοκυριά δαπάνησαν για φροντιστήρια 614 εκ. ευρώ (https://athina984.gr 31/3/2026) για την προετοιμασία των μαθητών προκειμένου να περάσουν στις πανελλαδικές εξετάσεις σε κάποιο ΑΕΙ.
Η μετανάστευση στο εξωτερικό Ελλήνων φοιτητών θα περιοριστεί και θα συρρικνωθεί η εκροή κεφαλαίων για σπουδές καθώς και η αιμορραγία της ελληνικής οικογένειας για τη συντήρηση των παραπάνω φοιτητών που ανέρχεται τουλάχιστον σε 1.300 ευρώ ανά φοιτητή μηνιαίως και για διάστημα 10 μηνών συν τουλάχιστον 10.000 ευρώ ετησίως για δίδακτρα.
Με την πρότασή μας για ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ σε συνδυασμό με την εφαρμογή της αρχής της περιφερειακής προτίμησης οι φοιτητές θα μπορούν να σπουδάζουν στον τόπο κατοικίας τους και έτσι δεν θα επιβαρύνεται ο μηνιαίος οικογενειακός προϋπολογισμός με τουλάχιστον 1.000 ευρώ για κάθε φοιτητή/τρια.
Όπως υποστηρίξαμε ήδη από τις αρχές του 2008 και επανερχόμαστε για πολλοστή φορά σήμερα με το άρθρο μας αυτό, θεωρούμε ότι έχουν ωριμάσει πλέον οι συνθήκες για την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και την θεσμοθέτηση της ελεύθερης πρόσβασης όλων των αποφοίτων του Λυκείου στην Ανώτατη Εκπαίδευση με βάση τους παρακάτω άξονες:
1. Γενναία αύξηση της χρηματοδότησης της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τον κρατικό προϋπολογισμό.
2. Ολοκληρωμένος σχεδιασμός προκειμένου κάθε Περιφέρεια να διαθέτει πλήρως αναπτυγμένα δημόσια τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων των Πολυτεχνείων και των Ιατρικών Σχολών οι οποίες να συνδυάζονται με λειτουργία αντίστοιχου δημόσιου Περιφερειακού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου.
3. Τα δημοσία ΑΕΙ κάθε Περιφέρειας θα πρέπει να διαθέτουν κάθε χρόνο ίσο τουλάχιστον αριθμό θέσεων εισακτέων με τους απόφοιτους των Λυκείων της συγκεκριμένης Περιφέρειας.
4. Εφαρμογή της αρχής της περιφερειακής προτίμησης σύμφωνα με την οποία οι απόφοιτοι Λυκείων κάθε Περιφέρειας θα έχουν δικαίωμα πρώτης προτίμησης στις Σχολές των δημόσιων ΑΕΙ της Περιφέρειάς τους και υπό την προϋπόθεση ότι φοιτούν σε αντίστοιχο Λύκειο της Περιφέρειας τουλάχιστον επί τριετία προς αποφυγή κατάχρησης της εν λόγω αρχής.
5. Αξιοποίηση της εμπειρίας των άλλων Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων σε μεθόδους αξιολόγησης των πρωτοετών φοιτητών προς αντιμετώπιση της αυξημένης ζήτησης σε σχολές αιχμής.
6. Δωρεάν ενδοπεριφερειακή μετακίνηση των φοιτητών με τα μέσα μαζικής μεταφοράς προκειμένου να μειωθούν τα κόστη που επωμίζεται η κάθε οικογένεια για δαπάνες φοιτητικής μέριμνας και εγκατάστασης.
7. Η λειτουργία των δημόσιων πανεπιστημίων στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη θα πρέπει να οργανωθεί σε μια αντίστοιχη μητροπολιτική βάση και να ενισχυθεί με την ίδρυση και νέων δημόσιων πανεπιστημίων και νέων δημόσιων Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων.
* Ο Νότης Μαριάς είναι καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην ευρωβουλευτής και βουλευτής Ηρακλείου, notismarias@gmail.com
