Στις 19 Μαΐου 2026 υπογράφηκε στην Περιφέρεια Κρήτης το Σύμφωνο Αμοιβαίας Κατανόησης και Συνεργασίας για την προσαρμογή του ορεινού όγκου των Αστερουσίων στην κλιματική αλλαγή.
Με αφορμή την 17η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας, ο Αντιπεριφερειάρχης Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Κινητικότητας Γιάννης Αναστασάκης αναφέρει πως «η ερημοποίηση είναι μια πραγματική απειλή για την Κρήτη και ιδιαίτερα για τα Αστερούσια. Σύμφωνα με το Περιφερειακό Σχέδιο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ) της Περιφέρειας Κρήτης, η μείωση των βροχοπτώσεων, η αύξηση των περιόδων ξηρασίας και η υποβάθμιση των εδαφών αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ερημοποίησης, ιδιαίτερα στη νότια και ανατολική Κρήτη. Παράλληλα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η απώλεια φυσικής βλάστησης και η διάβρωση των εδαφών αποτελούν από τους βασικούς παράγοντες που επιταχύνουν το φαινόμενο.
Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η πρωτοβουλία του Συμφώνου Αμοιβαίας Κατανόησης. Όχι μόνο για τις δενδροφυτεύσεις και τις παρεμβάσεις αποκατάστασης του τοπίου, αλλά κυρίως για το μοντέλο συνεργασίας που δημιουργεί.
Η σύμπραξη των πέντε Δήμων (Αρχανών – Αστερουσίων, Βιάννου, Γόρτυνας, Μίνωα Πεδιάδας και Φαιστού), της Περιφέρειας Κρήτης, της Αναπτυξιακής Ηρακλείου, του Πανεπιστημίου Κρήτης – Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, της Τοπικής Επιτροπής Διαχείρισης Αποθέματος Βιόσφαιρας Αστερουσίων (MAB/UNESCO), των τοπικών κοινοτήτων, των κτηνοτρόφων και των αγροτών δείχνει τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε.
Τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν λύνονται μόνο με πολιτικές αποφάσεις από πάνω προς τα κάτω ούτε μόνο με την επιστήμη. Λύνονται όταν η επιστημονική γνώση συναντά την εμπειρία των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στον τόπο. Η αμοιβαία κατανόηση, η εμπιστοσύνη και η συνεργασία είναι το πραγματικό κλειδί για να προστατεύσουμε τα Αστερούσια και, γιατί όχι, να τα κάνουμε πρότυπο ανάπτυξης περιοχών υψηλής περιβαλλοντικής αξίας για όλη την Κρήτη».
Ο Διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, Καθηγητής Νίκος Πουλακάκης, τονίζει πως «η ένταξη των Αστερουσίων στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO είναι μία τεράστια ευθύνη για όλους και όχι απλώς ένας τίτλος τιμής.
Τα Αστερούσια μπορούν να αποτελέσουν τον καθρέφτη και το οχυρό της Κρήτης απέναντι στην κλιματική αλλαγή και η 17η Ιουνίου είναι η αφορμή να σκεφτούμε ότι η υποβάθμιση του εδάφους απειλεί την ταυτότητα, την οικονομία και το μέλλον της περιοχής. Αν δεν στηρίξουμε τον τόπο με βιώσιμες πολιτικές και έργα, η ερημοποίηση θα είναι μη αναστρέψιμη».
Όπως επισημαίνει, η αντιμετώπιση της ξηρασίας και η διατήρηση της βιοποικιλότητας των Αστερουσίων θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού για την προσαρμογή στην κλιματική κρίση, όσον αφορά την Κρήτη. Πρόκειται για υποχρέωση όλων: της ακαδημαϊκής κοινότητας, των ερευνητικών φορέων, των κέντρων λήψης αποφάσεων και της ίδιας της κοινωνίας.
