Παρουσία πλήθους εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου, αρχών, εκπροσώπων φορέων και πολιτών
Η σύνδεση της κοινωνικής πολιτικής με τον χώρο της υγείας μέσα από την υιοθέτηση ανθρωποκεντρικών πολιτικών που διασφαλίζουν καθολική πρόσβαση στο ΕΣΥ, υπογραμμίζεται, μεταξύ πολλών άλλων, στο βιβλίο του Ρεθεμνιώτη πρώην υπουργού Υγείας επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, Ανδρέα Ξανθού, με τίτλο «Το Κόκκινο νήμα».
Το βιβλίο του κ. Ξανθού παρουσιάστηκε το απόγευμα της Κυριακής 18/1 στο Ωδείο Ρεθύμνου και αποτελεί ουσιαστικά μία εκτενή ιστορική αναδρομή από την ημέρα σύστασης του Εθνικού Συστήματος Υγείας μέχρι σήμερα. Η παρουσίαση εξελίχθηκε σε μία πολιτική συζήτηση για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της δημόσιας υγείας, συστήνοντας ότι το περιεχόμενο του βιβλίου αφορά άμεσα την κοινωνία και τις ανάγκες της. Ο Ρεθεμνιώτης, πρώην Υπουργός και νυν εργαζόμενος γιατρός στο Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου διατέλεσε υπουργός Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ και της κυβέρνησης 2015-2019, επιχειρώντας να ακολουθήσει μία πολιτική στον χώρο της υγείας, βασισμένη στις αρχές της ισότητας, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ενδυνάμωσης του δημόσιου συστήματος δωρεάν υγείας. Το βιβλίο παρουσιάστηκε σε μία αίθουσα ασφυκτικά γεμάτη από κόσμο και μπροστά σε ένα κοινό αποτελούμενο από γιατρούς, υγειονομικούς και προσωπικό του Νοσοκομείου, αιρετούς και εκπροσώπους φορέων. Το «κόκκινο νήμα» είναι ουσιαστικά μία αποτύπωση της πολιτικής εμπειρίας του συγγραφέα, ένας απολογισμός της πορείας του στο κομμάτι της χάραξης και εφαρμογής πολιτικών υγείας, σε μία περίοδο με στενά δημοσιονομικά πλαίσια και μνημονιακές προκλήσεις. Το βιβλίο των εκδόσεων ΘΕΜΕΛΙΟ, όπως αναδείχθηκε από τις παρεμβάσεις των ομιλητών, δεν πρόκειται για μια τεχνοκρατική αφήγηση, αλλά για μια συνειδητά αξιακή προσέγγιση της πολιτικής υγείας, με επίκεντρο την ισότητα, την καθολικότητα, την κοινωνική αλληλεγγύη και την ενίσχυση των δημόσιων δομών. Οι τοποθετήσεις του συγγραφέα, αλλά και των συνομιλητών του, ανέδειξαν ότι οι πολιτικές επιλογές εκείνης της περιόδου δεν ήταν αυτονόητες ούτε «ουδέτερες», αλλά συγκρούστηκαν με στενά δημοσιονομικά πλαίσια και κυρίαρχες αντιλήψεις που αντιμετωπίζουν την υγεία ως κόστος. Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία της θεσμικής μνήμης και έθεσε εκ νέου το κρίσιμο ερώτημα, αν ακόμη και στις πιο ασφυκτικές συνθήκες, μπορεί να υπάρξει πολιτική που να υπερασπίζεται τη δημόσια υγεία ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως προνόμιο.
Για το βιβλίο μίλησαν η παθολόγος-λοιμωξιολόγος Ελένη Ιωαννίδου, ο ομότιμος καθηγητής Δημόσιας Υγείας Τάκης Παναγιωτόπουλος, ο πρώην διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου Γιώργος Φραγκιαδάκης, καθώς και ο συγγραφέας, ενώ τον συντονισμό της συζήτησης έκανε η επίκουρη καθηγήτρια Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Αθηνά Σκουλαρίκη.
«Η ιατροφαρμακευτική κάλυψη των ανασφάλιστων το πιο ευδιάκριτο κοινωνικό αποτύπωμα αυτής της διακυβέρνησης»
Ο κ. Ξανθός ξεκίνησε την ομιλία του αναφέροντας αρχικά πόσο τιμήτικη η παρουσία των συναδέλφων του, υγειονομικών από το Νοσοκομείο Ρεθύμνης, καθώς και ότι εξαιτίας της ιδιότητας και της εμπειρίας του ως γιατρός, έχει μία πολύ σαφή εικόνα των συσσωρευμένων προβλημάτων του ΕΣΥ. Το βιβλίο σύμφωνα με τον κ. Ξανθό είναι μία ιστορική αναδρομή στην πολιτική υγείας από την ίδρυση του ΕΣΥ μέχρι σήμερα, αλλά και μία αναδρομή με ιδεολογικό και πολιτικό πρόσημο. «Εγώ πιστεύω ότι η πολιτική υγείας δεν είναι μία ουδέτερη, μία τεχνοκρατική υπόθεση. Προφανώς και πρέπει να έχει τα στοιχεία της τεχνοκρατικής επάρκειας, όμως είναι κρίσιμο να υπάρχει ένας αξιακός πυρήνας, που να θέτει σε προτεραιότητα τις βασικές, ιδιωτικές αρχές του ΕΣΥ, τις αρχές της ισότητας, της καθολικότητας, της αλληλεγγύης και της ενδυνάμωσης των δημόσιων δομών», ανέφερε. Μάλιστα, όπως υπογράμμισε, η στρατηγική του τότε υπουργείου Υγείας ήταν βασισμένη στην προώθηση της ισότητας και την ενίσχυση της προσβασιμότητας στο δημόσιο σύστημα υγείας. «Αυτή η στρατηγική στις βασικές της αρχές και κατευθύνσεις ήταν τελικά στο τέλος της μέρας αποτελεσματική και επιτυχημένη», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο, ότι προφανώς δεν έγιναν όσα έπρεπε εκείνη την περίοδο με βάση τις ανάγκες. «Έγινε όμως η εφικτή επουλωτική παρέμβαση που μπορούσε να γίνει σε συνθήκες δημοσιονομικής ασφυξίας», δήλωσε ο κ. Ξανθός.
Ο πρώην Υπουργός αναφέρθηκε επίσης στις προσχηματικές για λόγους αντιπαράθεσης και παραπλανητικές συγκρίσεις που γίνονται ανάμεσα σε ανόμοιες χρονικές περιόδους, όπως για παράδειγμα τη σημερινή, με τη μνημονιακή περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Όπως τόνισε, οι πραγματικές και ομοειδείς περίοδοι που πρέπει να συγκρίνονται είναι οι μνημονιακές του 2010-2015 και του 2015-2019. Ο κ. Ξανθός κατά την ομιλία του παρέθεσε τρεις «αψευδείς» δείκτες που αποδεικνύουν ότι πρόκειται για κυβερνήσεις με τελείως διαφορετικό πολιτικό σχέδιο, αλλά σε ένα κοινό ασφυκτικό πλαίσιο λιτότητας. Το πρώτο στοιχείο αφορά την σωρευτική μείωση 43,3% των δημοσίων δαπανών υγείας κατά την πρώτη περίοδο 2010-2015, ενώ στην περίοδο 2015-2019 αυξήθηκαν, «μόνο», όπως είπε, κατά 15%. Το δεύτερο στοιχείο αφορά τις μηδενικές προσλήψεις στην πρώτη περίοδο και τη συνολική 20% μείωση του ανθρώπινου δυναμικού του συστήματος, σε αντίθεση με δεύτερη περίοδο, όπου υπήρξε «ξεπάγωμα» προσλήψεων και χιλιάδες μόνιμες ή με συμβάσεις προσλήψεις, με μία τελική 9,1% αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού. Το τρίτο στοιχείο αφορά τις ακάλυπτες ανάγκες υγείας των πολιτών, «που είναι ο πιο σημαντικός και διεθνώς αποδεκτός δείκτης ανισότητας στη φροντίδα. Την πρώτη περίοδο αυξήθηκε 98% και τη δεύτερη περίοδο μειώθηκε περίπου 40%. Αυτή η διαφορά εξηγείται από τον νόμο 4368/2016, ο νόμος για καθολική πρόσβαση και την κάλυψη των ανασφάλιστων πολιτών, που ήταν κατά την άποψή μου το πιο ευδιάκριτο κοινωνικό αποτύπωμα αυτής της διακυβέρνησης», ανέφερε.
Όπως επίσης τόνισε ο κ. Ξανθός, σήμερα υπάρχουν νέες προκλήσεις και ένα μεγάλο πισωγύρισμα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παροχής υπηρεσιών υγείας. Η δημογραφική γήρανση, η κλιματική κρίση, η ψυχική υγεία, τα επαγγελματικά νοσήματα, οι αναδυόμενες λοιμώξεις, αποτελούν σύγχρονα προβλήματα που απαιτούν για την αντιμετώπισή τους, «ισχυρά συστήματα δημόσιας υγείας», όπως ανέφερε. Μάλιστα, έθεσε και το ρητορικό ερώτημα του αν υπάρχει θέληση για μία οικονομία που επενδύει σε πολεμικό εξοπλισμό ή μία οικονομία της φροντίδας, που επενδύει «πέρα της υγειονομικής και της υπόλοιπης ψυχοκοινωνικής φροντίδας που χρειάζονται οι ευάλωτοι, οι αδύναμοι πολίτες».
Μιλώντας για την περίοδο που ήταν ο ίδιος υπουργός Υγείας, ο κ. Ξανθός ανέφερε: «Το φάσμα της κατάρρευσης του ΕΣΥ τότε είχε φύγει από το προσκήνιο. Οι άνθρωποι που δούλευαν στα νοσοκομεία έβλεπαν μία αργή και σταδιακή, αλλά συστηματική πορεία στήριξης και αναβάθμισης και όχι συνεχούς επιδείνωσης και χειροτέρευσης των πραγμάτων, όπως συμβαίνει δυστυχώς σήμερα. Γι’ αυτό σήμερα δεν καταρρέουν τόσο οι υποδομές, αλλά το ηθικό των ανθρώπων, που δεν ελπίζουν και δεν προσδοκούν μία βελτίωση. Δίνονται κίνητρα πλέον όχι προσέλκυσης, αλλά αποχώρησης και ιδιώτευσης, γι’ αυτό αποστελεχώνεται διαρκώς το σύστημα, δεν μπορούν να κρατηθούν αξιόπιστες και λειτουργικές οι δομές και τα περιφερειακά νοσοκομεία είναι σε πλήρη αποδιοργάνωση, προκηρύσσονται θέσεις χωρίς ανταπόκριση». Όπως τόνισε, «πρέπει να οδηγηθούμε σε άλλου τύπου ιεραρχήσεις και προτεραιοποιήσεις. Θέλουμε πολιτικές δυνάμεις και πολιτικό προσωπικό το οποίο να πιστεύει στην ισότητα, στην κοινωνική αλληλεγγύη, πολιτικές αναδιανομής, στα δημόσια αγαθά και όχι να θεωρεί όπως μας λένε αυτήν την περίοδο οι κυβερνώντες ότι οι ανισότητες είναι σύμφυτες με την κοινωνία μας, με την ανθρώπινη φύση και ότι οι ανισότητες προάγουν τον ανταγωνισμό, την πρόοδο, την κοινωνική ευημερία», ανέφερε μεταξύ άλλων.
«Την περίοδο 2016-2019 το Νοσοκομείο Ρεθύμνου έκανε ουσιαστικά βήματα αναβάθμισης»
Κατά την ομιλία του, ο πρώην διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου, Γιώργος Φραγκιαδάκης, τόνισε μεταξύ άλλων ότι το βιβλίο επικεντρώνεται σε μια πολιτική και θεσμική αποτίμηση της περιόδου 2015-2019 στον χώρο της δημόσιας υγείας. Μάλιστα, όπως σημείωσε, οι περισσότεροι από τους παρευρισκόμενους έχουν περάσει από το Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου, το οποίο «δεν είναι απλώς ένα κτίριο», αλλά «σημείο ζωής για την πόλη και τον νομό». Σύμφωνα με τον κ. Φραγκιαδάκη, την περίοδο της διοίκησής του, οι εξελίξεις στο νοσοκομείο ήταν αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών. «Όσα έγιναν στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου εκείνη την περίοδο δεν ήταν τυχαία», ανέφερε. Οι πολιτικές αυτές έδωσαν προτεραιότητα στην καθολική πρόσβαση των ασθενών σε υπηρεσίες, στη χρηματοδότηση του ΕΣΥ και στην εμπιστοσύνη στη δημόσια διοίκηση, επιτρέποντας διοίκηση «με κανόνες, με διαφάνεια και με σεβασμό στο προσωπικό». Όπως ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Φραγκιαδάκης: «Για μένα, εκείνη η περίοδος συνδέεται με μια συλλογική προσπάθεια να κρατηθεί όρθια μια δημόσια δομή υγείας, όχι με επικοινωνιακές κινήσεις, αλλά με καθημερινή δουλειά, σαφείς προτεραιότητες και σεβασμό στους ανθρώπους του νοσοκομείου. Στο πλαίσιο αυτό, την περίοδο 2016-2019 το Νοσοκομείο Ρεθύμνου έκανε ουσιαστικά βήματα αναβάθμισης: ενισχύθηκε ο προϋπολογισμός του ύστερα από τεκμηριωμένη εισήγηση της διοίκησης αλλά και της οριζόντιας απόφασης του Υπουργείου να ενισχύσει την χρηματοδότηση των δομών υγείας, αποκαταστάθηκε σταδιακά η λειτουργία κρίσιμων δομών και διευρύνθηκαν οι παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους πολίτες».
Μιλώντας για το βιβλίο και για τον ίδιο τον κ. Ξανθό, η κ. Ιωαννίδου έκανε μία εκτενή αναφορά από την περίοδο που τον γνώρισε πριν από 30 χρόνια, μέχρι την περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και το σήμερα. «Από τότε που τον θυμάμαι δεν υπήρχε καμία πολιτική, συνδικαλιστική ή κινηματική διαδικασία στην οποία να μην έχει συμμετάσχει στη διοργάνωση και την πραγματοποίησή της, στην οποία να μην είναι εκεί, να μην έχει ρίξει δουλειά και να μην έχει προσπαθήσει να συνθέσει με κόπο τα διάφορα κομμάτια των απόψεων του αριστερού χώρου», ανέφερε για τον πρώην Υπουργό, σημειώνοντας παράλληλα, ότι ο κ. Ξανθός σπανίως ή και ποτέ δεν έπαιρνε αναγνώριση για το έργο του όσο ήταν Υπουργός. Για το βιβλίο η κ. Ιωαννίδου τόνισε μεταξύ άλλων: «Το βιβλίο του Ανδρέα είναι όπως ο Ανδρέας: συγκροτημένο, σοβαρό, συνεπές και ευγενικό. Είναι ένα βιβλίο που ρέει, έχει ένα λόγο σαφή και πυκνό, είναι χωρισμένο τρεις καλά διαχωρισμένες ενότητες και πολλά κεφάλαια, ξεκάθαρα και κατανοητά, με νοηματική χρονική συνοχή και ολοκληρωμένο περιεχόμενο». Ενώ για την περίοδο που ο κ. Ξανθός διετέλεσε ως Υπουργός Υγείας, ανέφερε: «Ο ίδιος ο Ανδρέας προσπάθησε να διαχειριστεί μία δύσκολη περίοδο, την περίοδο των μνημονίων. Αυτό που διαπιστώνεις γρήγορα είναι ότι δεν είχε μόνο ένα στενό οικονομικό πλαίσιο, αλλά και τη σαφή αντίσταση της Ευρώπης σε οποιαδήποτε αριστερόστροφη πολιτική σε ιδεολογικό επίπεδο».
Με τη σειρά του, ο κ. Παναγιωτόπουλος κατά την παρέμβασή του τόνισε ότι οι πολιτικές αρχές της περιόδου 2015-2019, που κυβέρνησε ο ΣΥΡΙΖΑ, στον χώρο της υγείας είχαν στο επίκεντρό τους μία υγειονομική στρατηγική ισότιμης κάλυψης αναγκών, μέσα από ένα ισχυρό και αναβαθμισμένο δημόσιο σύστημα υγείας. Σχολιάζοντας για το ίδιο το πρόσωπο του συγγραφέα, ανέφερε πώς «ο Ανδρέας Ξανθός δεν είναι επαγγελματίας πολιτικός, αλλά προέρχεται από το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Είναι άνθρωπος του ΕΣΥ, προέρχεται από τα σπλάχνα του ΕΣΥ», ενώ στη συνέχεια εξήγησε ότι το βιβλίο δεν αναφέρεται μόνο στην περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και στην μετέπειτα περίοδο της πανδημίας, όπου όπως είπε, άνθρωποι σαν τον Ανδρέα Ξανθό, «κράτησαν ζωντανό και όρθιο το ΕΣΥ. Πρέπει να βγάλουμε συμπεράσματα από την πανδημία. Νομίζω προσωπικά ότι στο πρόσωπο του Ανδρέα Ξανθού συναντήθηκε η ιατρική δεοντολογία, η μέριμνα να ωφελήσουμε τους ανθρώπους, που συναντήθηκε με τις πρωτογενείς αξίες της αριστεράς: όλοι είμαστε ίσοι μπροστά στην αρρώστια και στον θάνατο. Δεν είναι καθολικά αναγνωρισμένη και αποδεκτή αυτή η αξία», ανέφερε μεταξύ άλλων.
