Δύο παράλληλοι κόσμοι φαίνεται να συνυπάρχουν στη λαϊκή αγορά της Πέμπτης την τρέχουσα καλοκαιρινή περίοδο. Από τη μια οι ξένοι επισκέπτες της πόλης φαίνεται πως έχουν ως «μαστ» μέσα στο πρόγραμμά τους την επίσκεψη στη λαϊκή καθώς έτσι θα πάρουν μια καλύτερη γεύση για τα προϊόντα του τόπου, θα έρθουν σε επαφή με τους ίδιους τους παραγωγούς και θα παρατηρήσουν λίγο καλύτερα πως «κινείται» η καθημερινότητα για τους ντόπιους. Μιλώντας ειδικότερα στα «Ρ.Ν.» πολλοί από αυτούς αν και πλέκουν το εγκώμιο στη λαϊκή αγορά του Ρεθύμνου, βλέπουν σε γενικές γραμμές θετικά τις τιμές και φυσικά ενθουσιάζονται με την ποιότητα των κρητικών προϊόντων που συχνά είναι δυσεύρετη στις δικές τους χώρες, αυτό ωστόσο όπως φαίνεται δεν είναι αρκετό να «ζεστάνει» τις ταμειακές των παραγωγών. Οι τελευταίοι μας περιέγραψαν μια υποτονική τουριστική κίνηση η οποία δεν είναι ικανή να ενισχύσει το εισόδημά τους, την ώρα μάλιστα που η αγοραστική δύναμη των ντόπιων όλο και μειώνεται και τα πράγματα στενεύουν ειδικά πάντα προς το τέλος του μήνα.
Το «μίνι» οδοιπορικό μας στους πάγκους της λαϊκής της Πέμπτης εν ολίγοις αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα της λαϊκής από την πλευρά του επισκέπτη η οποία αναμφισβήτητα είναι θετική και του τι συμβαίνει στην πραγματικότητα αυτή τη στιγμή στον πρωτογενή τομέα ο οποίος ολοένα και καταρρέει όπως λένε οι παραγωγοί με το «νέο αίμα» να μην βρίσκει κίνητρα να μπει στον κλάδο.
Ποιοτικά προϊόντα, φιλικό κλίμα και μερικές εντυπώσεις για το Ρέθυμνο
Η Κριστίνα και ο Στεφάν, ένα ζευγάρι από το Λουξεμβούργο, μιλώντας στα «Ρ.Ν.» μεταφέρουν τις θετικές τους εντυπώσεις από τη «γύρα» τους στους πάγκους της λαϊκής. Μας δείχνουν τα μανταρίνια που αγόρασαν και δοκίμασαν και χαρακτηριστικά σχολιάζουν: «Μας άρεσαν πολύ. Είναι πολύ γλυκά, τέτοια μανταρίνια δεν τα βρίσκουμε στο Λουξεμβούργο. Και επίσης τα βερίκοκα είναι πολύ καλά και πολύ σπάνιο να βρεις στο Λουξεμβούργο. Επίσης, τα νεκταρίνια, τα ροδάκινα, είναι όλα πολύ ωραία. Ειδικά όμως τα βερίκοκα και τα μανταρίνια αλλά και οι ελιές είναι υπέροχα».
Από την άλλη, η Κρίστα από το Βέλγιο βρέθηκε στη λαϊκή αγορά της Πέμπτης με την κόρη της, και αγόρασαν όπως μας δείχνει μερικά κεράσια, λάδι και ρίγανη. Όπως αναφέρει «Η λαϊκή αγορά εδώ είναι πολύ άνετη, πολύ φιλική. Αγόρασα μερικά κεράσια, λάδι και ρίγανη. Οι τιμές εδώ σε σχέση με το Βέλγιο είναι χαμηλές». Η ίδια βρίσκεται στο Ρέθυμνο εννέα μέρες όπως μας εξηγεί και χαρακτηριστικά τονίζει «δεν έχω να πω κάτι αρνητικό, μας αρέσει το Ρέθυμνο πολύ και μας αρέσει να ερχόμαστε το απόγευμα στο κέντρο, είναι πολύ ωραίο».
Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκονται και δύο αδερφές από τη Σερβία, η Βέσταμπαντιτζ και η Ντανιέλα. Τις συναντήσαμε προς τους πάγκους των ρούχων, οι οποίοι προτιμώνται ιδιαίτερα από τους τουρίστες το καλοκαίρι, και μας μετέφεραν επίσης τις καλές εντυπώσεις που έχουν κάνοντας τη βόλτα τους στη λαϊκή αγορά. Ειδικά για τις τιμές, σχολιάζουν μάλιστα πως σε σχέση με τη Σερβία, είναι αρκετά πιο οικονομικά τα προϊόντα. «Θα έπρεπε να δεις τις τιμές στη Σερβία, είναι πολύ πιο ακριβά», μας είπε χαρακτηριστικά η Ντανιέλα, ενώ η αδερφή της το μόνο που έχει να παρατηρήσει είναι ότι «κάνει πολλή ζέστη οπότε θα ήταν ίσως καλύτερα να γινόταν η λαϊκή σε κάποιο πάρκο με πρασινάδα». Οι ίδιες πάντως ερωτώμενες σχετικά αναφέρουν ότι βρίσκονται στο Ρέθυμνο μια εβδομάδα ακριβώς και έχουν αρκετά καλή εικόνα για το μέρος, ωστόσο μένοντας σε άκρως κεντρικό σημείο της πόλης αναφέρουν ότι «Το μόνο αρνητικό που έχουμε να παρατηρήσουμε είναι ότι έχει πολύ θόρυβο από την κίνηση. Μένουμε κεντρικά οπότε έχει πολύ θόρυβο. Κατά τ’ άλλα μας έκανε εντύπωση που είναι μεγάλη πόλη το Ρέθυμνο και είδαμε στο ίντερνετ ότι έχει πολλούς μόνιμους κατοίκους εδώ». Αναφορικά με τα κρητικά προϊόντα η Ντανιέλα σημειώνει ότι «Έχουμε δοκιμάσει τυρί, ελιές αλλά μας άρεσαν ιδιαίτερα οι ντομάτες. Είναι πολύ μυρωδάτες».
Εντυπωσιασμένη ειδικά από τη φιλικότητα των παραγωγών είναι και η Μιχαέλα από τη Γερμανία η οποία όπως μας εξηγεί επισκέπτεται για πρώτη φορά την Κρήτη μαζί με τον σύζυγό της Αντρέα. «Η λαϊκή αγορά είναι πολύ ωραία όπως και οι παραγωγοί που προσφέρουν τα προϊόντα. Είναι πολύ ευγενικοί. Τα περισσότερα φαίνονται πολύ ωραία. Γενικά πιστεύω ότι οι τιμές είναι εντάξει αλλά επίσης βλέπω ότι υπάρχει μια ανοδική τάση. Στη Γερμανία δεν έχουμε τόσες λαϊκές αγορές αλλά οι τιμές εδώ νομίζω είναι κάπως πιο υψηλές ειδικά εκείνες του σούπερ μάρκετ. Οι τιμές της λαϊκής αγοράς δεν συγκρίνονται με αυτές του σούπερ μάρκετ, είναι χαμηλότερες. Εμείς ερχόμενοι εδώ ψάξαμε κυρίως για μπαχαρικά γιατί είναι κάπως διαφορετικά με αυτά που έχουμε στη χώρα μας. Εδώ είναι πολύ φρέσκα όπως η ρίγανη και επίσης ψάχνουμε για βότανα όπως το τσάι», περιγράφει η Μιχαέλα ενώ γενικά σχολιάζει πως «Όταν οι παραγωγοί δουλεύουν σκληρά για να προσφέρουν τα προϊόντα, πρέπει να τους υποστηρίζουμε».
Εκείνη και ο άντρας της όπως εξηγεί βρίσκονται στο Ρέθυμνο ήδη τέσσερις εβδομάδες και η τρέχουσα είναι η τελευταία των διακοπών τους. Έπειτα από ένα μήνα και πλέον στην πόλη, όπως περιγράφει οι εντυπώσεις της είναι μεν θετικές, ωστόσο δεν έχει ξεφύγει από την αντίληψή της η τουριστικοποίηση της πόλης, ενώ επισημαίνει πως αν κάποιος θέλει πραγματικά να γνωρίσει την τοπική κουλτούρα θα πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθεί την ενδοχώρα. «Τα θετικά και τα αρνητικά εξαρτώνται λίγο από το τι περιμένει κανείς. Τις προσδοκίες του. Εμείς είμαστε ένα ζευγάρι που μια στο τόσο θέλουμε να βιώνουμε την κουλτούρα του τόπου που επισκεπτόμαστε. Και αυτό είναι κάτι που ειδικά στην πόλη σας ναι μεν υπάρχει στα παλιά κτίρια, αλλά για να γνωρίσεις την κουλτούρα, την τοπική παράδοση πρέπει να φύγεις λίγο από την πόλη του Ρεθύμνου για να το βρεις αυτό. Δεν το βιώνεις τόσο αυτό εδώ εξαιτίας των μαγαζιών της αγοράς. Καταλαβαίνω γιατί υπάρχουν, αλλά αν κάποιος θέλει να κατανοήσει λίγο περισσότερα πράγματα για την ελληνική κουλτούρα και τους ανθρώπους θα πρέπει να επισκεφθεί την ενδοχώρα. Να μιλήσει με ανθρώπους απευθείας, να μιλήσει λίγο ελληνικά. Οπότε νομίζω ότι ναι είναι ωραίο το Ρέθυμνο, ο τουρισμός στηρίζει την οικονομία της χώρας, αλλά δεν πρέπει να αποβάλλετε την κουλτούρα σας για αυτό. Γιατί στο τέλος αυτό είναι που κάνει τη διαφορά».
Αδύναμη τουριστική κίνηση
Στον αντίποδα όλων των παραπάνω βρίσκεται η πραγματικότητα που βιώνουν οι ίδιοι οι παραγωγοί. Δεν αμφισβητεί κανείς την ποιότητα των προϊόντων, ωστόσο αυτά παράγονται πλέον όπως εξηγεί ο Μανόλης Σκαλίδης, πρόεδρος των παραγωγών της λαϊκής αγοράς, με τεράστιο κόστος, πράγμα που αν περιηγηθεί κανείς στους πάγκους θα το δει στις τιμές οι οποίες είναι ανεβασμένες, αν σκεφτεί μόνο κανείς ότι φρούτα της εποχής πωλούνται στα 3,50-3,90-4€. Ειδικά πάντως για την τουριστική κίνηση ο ίδιος επισημαίνει ότι είναι υποτονική και δεν αρκεί για να «τονωθεί» ο κλάδος. «Γενικά όλος ο μήνας που πέρασε ήταν υποτονικός. Οι τουρίστες κάνουν βόλτα στους πάγκους, τους δίνουμε να δοκιμάσουν, αλλά περιορίζονται στο να αγοράσουν ένα φρούτο, ως εκεί. Είναι πολύ υποτονική η κίνηση από πλευράς τουριστών. Δεν μας βοηθάει η τουριστική κίνηση. Για τους ντόπιους είναι ακόμα χειρότερα τα πράγματα. Τα χρήματά τους δεν φτάνουν. Μέχρι τις 10 το πολύ 12 του μήνα φτάνει ο μισθός ή η σύνταξη. Τα απαραίτητα αγοράζουν και μικρές ποσότητες. Ωστόσο ο κόσμος προτιμά τη λαϊκή αγορά γιατί είναι πιο φτηνά τα προϊόντα, πιο φρέσκα. Δηλαδή όποιος αγοράζει από εδώ παίρνει ποιοτικά πράγματα. Οι παραγωγοί προσπαθούμε να κρατάμε τις τιμές σε λογικά πλαίσια αν και έχει αυξηθεί πάρα πολύ το κόστος παραγωγής. Κοιτάζουμε να το απορροφούμε συνέχεια, να μην επιβαρύνουμε τον καταναλωτή».
Ο πρόεδρος των παραγωγών της λαϊκής αγοράς Ρεθύμνου μάλιστα επισημαίνει ότι από τον περασμένο Οκτώβριο όπου μειώθηκαν οι αγροτικές ενισχύσεις, το αποτύπωμα που έχει μείνει στη λαϊκή αγορά είναι έντονο. Η πελατεία έχει μειωθεί, οι καταναλωτές είναι ακόμα πιο φειδωλοί και όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά «δεν βλέπουμε φως στο τούνελ», συμπληρώνοντας πως: «Από πέρυσι τον Οκτώβριο που μειώσανε τις επιδοτήσεις έχει φανεί αυτό στα πάντα. Στη λαϊκή ειδικά πάρα πολύ. Ερχόντουσαν οι άνθρωποι από τα χωριά και έκανε τον κύκλο του το χρήμα. Τώρα αυτά έχουν περιοριστεί».
Τέλος ο κ. Σκαλίδης επισημαίνει ότι ναι μεν δεν παρατηρούνται φαινόμενα μείωσης των πάγκων όμως το πιο κρίσιμο που είναι να έρθουν νέοι άνθρωποι – παραγωγοί στη λαϊκή αγορά, δεν φαίνεται να συμβαίνει. «Εδώ είμαστε μικρή λαϊκή δεν έχουμε μειώσεις στους πάγκους αλλά δεν έχουμε και ανθρώπους νέους να μπουν. Είναι δύσκολη δουλειά, βγαίνει πολύ δύσκολα το μεροκάματο και οι νέοι δεν επιλέγουν να ακολουθήσουν το επάγγελμα αυτό», καταλήγει ο πρόεδρος των παραγωγών της λαϊκής αγοράς.
