Αναμονή με χαμηλές προσδοκίες από τους εμπόρους για την Black Friday – Έλλειψη ρευστότητας για την κοινωνία και την αγορά – Ανησυχία για την καθυστέρηση στην καταβολή των επιδοτήσεων
Καθοριστικής σημασίας για την εμπορική αγορά του Ρεθύμνου και της Κρήτης είναι ο μήνας Δεκέμβριος, ένας μήνας «προθάλαμος» στην εκπτωτική περίοδο του Ιανουαρίου και μία χρονική συγκυρία, κατά την οποία παραδοσιακά και λόγω εορτών οι καταναλωτές κινούνται στην αγορά και ξοδεύουν αρκετά χρήματα. Πριν τον Δεκέμβριο ωστόσο, προηγείται η Black Friday, την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου, ένα εμπορικό και επιχειρηματικό έθιμο από την Αμερική, που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, αποτελώντας ουσιαστικά άλλη μία ευκαιρία για εκπτωτικές προσφορές. Οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις των εμπόρων ωστόσο για μία τόνωση της σαφώς πεσμένης μετά τη λήξη της τουριστικής περιόδου, αγοράς, κάθε άλλο παρά αισιόδοξες είναι. Οι επιχειρηματίες κάνουν λόγο για έλλειψη ρευστότητας στην αγορά και συνολικά στην κοινωνία, γεγονός που σημαίνει λιγότερες εισπράξεις και μειωμένους τζίρους. Παράλληλα, σημαντική επιρροή φαίνεται ότι παίζει και το κομμάτι της καθυστέρησης στην καταβολή των αγροτικών επιδοτήσεων, οι οποίες αποτελούν ισχυρό πυρήνα στήριξης των τοπικών εμπορικών αγορών. Οι περαιτέρω καθυστερήσεις στις καταβολές αναμένεται να επηρεάσουν την αγοραστική κίνηση όχι μόνο για την εορταστική περίοδο αλλά και για τους πρώτους μήνες του 2026. Σε κάθε περίπτωση, οι συνολικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και το λιανεμπόριο στην Κρήτη σταδιακά αυξάνονται και θέτουν κρίσιμα ζητήματα βιωσιμότητας για σειρά καταστημάτων. Η υψηλή φορολογία, η μειωμένη αγοραστική δύναμη των πελατών και οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες εμπορίου περιορίζουν την πελατειακή κίνηση και απομακρύνουν ολοένα και περισσότερο τις επιχειρήσεις από τους τζίρους του παρελθόντος και τις οικονομικές συνθήκες ευημερίας που ίσχυαν κάποτε. Παράλληλα, η ολοένα και μεγαλύτερη εξάρτηση περισσότερων καταστημάτων από τον τουρισμό είναι μία συνθήκη η οποία επίσης εντείνεται χρόνο με τον χρόνο. Από την μία, η έμφαση στην τουριστική περίοδο, κατά την οποία ο πληθυσμός της πόλης πολλαπλασιάζεται είναι απόλυτη λογική, από την άλλη, ο χαρακτήρας της εμπορικής αγοράς αλλοιώνεται ή τουλάχιστον μετασχηματίζεται σχεδόν καθολικά τους υπόλοιπους μήνες του χρόνου. Όπως και να έχει, ακόμα και τα καταστήματα της πόλης με αμιγώς τουριστικό προσφερόμενο προϊόν, σύμφωνα με τους εμπόρους δεν κατέγραψαν ανάλογες υψηλές πτήσεις μέσα στο καλοκαίρι, δημιουργώντας ακόμα μεγαλύτερο προβληματισμό και εσωστρέφεια στην τοπική αγορά.
«Η ρευστότητα της κοινωνίας καταγράφεται μέσα από τις αγορές»
Σε πτωτική πορεία βρίσκεται το λιανεμπόριο τα τελευταία χρόνια, με την διαφορά ανάμεσα στη φετινή και την περσινή χρονιά να είναι ήδη αισθητή από τους εμπόρους, σύμφωνα με όσα δήλωσε μεταξύ άλλων στην τηλεόραση CRETA και στον Σωτήρη Μεταξά, ο Μανώλης Κουμαντάκης, πρόεδρος Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης. Ο κ. Κουμαντάκης τόνισε ότι ο μήνας του Δεκεμβρίου, τόσο λόγω των εκπτώσεων, όσο κυρίως λόγω της εορταστικής περιόδου είναι ένας καθοριστικός μήνας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καταλαμβάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμα και το ⅓ του συνολικού, ετήσιου τζίρου τους. «Περιμένουμε λοιπόν αρκετά πράγματα από τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, το λιανικό εμπόριο είναι τα τελευταία χρόνια σε μία μεγάλη, διαρκή πίεση. Είμαστε σε μία μειωτική πορεία σε σχέση με την περσινή χρονιά». Επιπλέον, ο κ. Κουμαντάκης τόνισε ότι η μειωτική πορεία που καταγράφουν οι επιχειρήσεις του λιανεμπορίου μέσα στο 2025 κυμαίνεται κοντά στο 10-15% κάτω σε σχέση με το 2024, ποσοστό που αφορά και επηρεάζει μάλιστα και την εστίαση και την τουριστική αγορά. «Ωστόσο, τα στατιστικά στοιχεία που παρουσιάζει ο άμεσος τουρισμός και οι φορείς του, δείχνουν ότι φέτος υπήρξε ένα καλύτερο αποτέλεσμα από την περσινή χρονιά, αλλά αυτή η διάχυση του κεφαλαίου στο υπόλοιπο οικονομικό κομμάτι του τουρισμού, το οποίο περιφέρεται γύρω γύρω από τον άμεσο τουρισμό, δεν είναι στα καλύτερά του», ανάφερε ο κ. Κουμαντάκης, επισημαίνοντας την ανάγκη για μελέτη των ποιοτικών χαρακτηριστικών και όχι μόνο αριθμητικών μελετών του τουρισμού στην Κρήτη.
Όπως τόνισε, υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη διάχυση του τουριστικού προϊόντος και προς άλλες κατευθύνσεις, ώστε να μπορέσει να ενισχυθεί η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, επιχειρώντας γέφυρες συνεργασίας με τον άμεσο τουρισμό. «Η ρευστότητα της κοινωνίας καταγράφεται και μέσα από τις αγορές, και εκεί βλέπουμε μειωτική τάση. Υπάρχει πρόβλημα στην ρευστότητα της κοινωνίας». Τέλος, σχολιάζοντας τις εκπτώσεις της Black Friday, ο κ. Κουμαντάκης, τόνισε ότι υπάρχει ένας κίνδυνος οι εκπτώσεις αυτές να βλάψουν τις αγορές της εορταστικής περιόδου.
«Οι εκπτώσεις είναι πραγματικές, απλά δεν είναι το ξεγύμνωμα της μιας μέρας»
Περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες και μία μεταβατική χρονική περίοδος στους μετά την τουριστική σεζόν μήνες είναι παράγοντες που επηρεάζουν και καθορίζουν την κίνηση στην τοπική αγορά το τελευταίο χρονικό διάστημα. «Ερχόμαστε από μία θερινή περίοδο, που σημαίνει ότι στο τέλος του Οκτωβρίου, η σεζόν σταμάτησε και αυτό φάνηκε αμέσως στην πόλη από τον όγκο των ανθρώπων που δεν ήταν πια εδώ. Τα οικονομικά του κόσμου είναι πολύ στενά, ψάχνει να βρει την καλύτερη τιμή, την καλύτερη προσφορά και ουσιαστικά έχει μειώσει και τα πολλά θέλω του. Αυτό έχει φανεί στην αγορά», ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η Αθηνά Τσικιντίκου, πρόεδρος Εμπορικού Συλλόγου Ρεθύμνου. Σχολιάζοντας τώρα τις επικείμενες εκπτώσεις της Black Friday, η κ. Τσικιντίκου σημείωσε: «Αν λειτουργούσε ουσιαστικά, όπως είχε ξεκινήσει, μόνο την τελευταία Παρασκευή του χρόνου, θα είχαμε μία ελπίδα. Το να έχουμε τώρα μία αγορά στην οποία να προσπαθούν οι συνάδελφοι χρησιμοποιώντας αυτήν τη φράση να προσελκύσουν κόσμο στην αγορά, δείχνει ότι δεν υπάρχει δουλειά», ωστόσο όπως σημείωσε: «Υπάρχουν κάποιες προσφορές σχεδόν σε όλα τα καταστήματα, δεν φαίνεται όμως ο κόσμος να συγκινείται. Περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει την τελευταία εβδομάδα». Τέλος η κ. Τσικιντίκου επεσήμανε: «Από την στιγμή που τα site κατακλύζουν την ελληνική αγορά με τιμές προσφοράς, ονομάζοντάς τες Black Friday, είναι λογικό ότι έχει χάσει την ουσία του. Το μόνο που κερδίζουμε είναι ότι δίνουμε μία ενόχληση στα αυτιά και τα μάτια των καταναλωτών να έρθουν στα καταστήματα και να δουν».
Απαντώντας τώρα σε ερώτημα σχετικά με τις εκτιμήσεις για την εορταστική περίοδο του Δεκεμβρίου, η πρόεδρος του Εμπορικού συλλόγου εξέφρασε ανησυχίες για το κομμάτι των επιδοτήσεων. «Γύρω από εμάς υπάρχουν άνθρωποι που ταλαιπωρούνται πάρα πολύ άσχημα, που κρατούσαν μία τοπική κοινωνία, μία αγορά ζεστή. Οι άνθρωποι πήγαιναν και σε άλλα μέρη της Κρήτης ή της Ελλάδας και έκαναν τις διακοπές τους, γιατί έπαιρναν αυτήν την επιδότηση και αυτά τα χρήματα ήταν έξτρα για να τα διαθέσουν στην αγορά. Αυτό θεωρώ ότι θα φανεί στην αγορά γενικώς, όχι μόνο στην εορταστική περίοδο» σημείωσε.
«Λίγο κάτω από πέρυσι η φετινή χρονιά»
Ως ένα έθιμο που έχει ελληνοποιηθεί χαρακτήρισε την Black Friday ο Γιώργος Πολιουδάκης, αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης και μέλος του ΔΣ του Εμπορικού Συλλόγου Ρεθύμνου, μιλώντας στα «Ρ.Ν.». Όπως ανέφερε, «είναι ένας θεσμός πλέον στην Ελλάδα, με τους καταναλωτές και τους εμπόρους να περιμένουν με αγωνία αυτές τις μέρες, για να ψωνίσουν, να βρουν καλύτερες τιμές και να κάνουν καλύτερες εισπράξεις. Το θέμα είναι ότι δεν θα πρέπει να παραπλανούνται, με τα μαγαζιά που ανεβάζουν τις τιμές λίγο πριν την Black Friday, για να τις κατεβάσουν υποτίθεται μετά ή να πουλήσουν αμφιβόλου ποιότητας προϊόντα». Αναφορικά τώρα με την επερχόμενη εορταστική περίοδο, ο κ. Πολιουδάκης τόνισε ότι οι έμποροι την περιμένουν με ανυπομονησία: «Ο χειμώνας που έρχεται είναι δύσκολος, με υποχρεώσεις, με φόρους και υπάρχει θέμα επιβίωσης για τα μαγαζιά. Θέλω να πιστεύω ότι θα κατέβει ο κόσμος τα Χριστούγεννα στην αγορά να κάνει τα ψώνια του και να τονωθεί και η τοπική αγορά του Ρεθύμνου». Τέλος, κάνοντας ένα συνολικό απολογιστικό της πορείας των εμπορικών καταστημάτων μέσα στο 2025, ο κ. Πολιουδάκης τόνισε: «Το 2025 δεν πήγε και τόσο καλά, γιατί μην ξεχνάμε ότι με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν έχουν πληρωθεί ακόμα τα λεφτά των επιδοτήσεων, που είναι σημαντικά για την οικονομία και την αγορά του Ρεθύμνου. Φέτος, χωρίς τις επιδοτήσεις, αποτελεί και αυτό έναν ανασταλτικό παράγοντα και ένα κακό σημείο για την αγορά, η οποία είναι λίγο πιο κάτω από πέρυσι».
