Το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας υιοθετήθηκε στις 23 Ιουλίου 2026. Η ρωσοουκρανική σύρραξη μεταξύ άλλων οδήγησε στα κράτη μέλη της ΕΕ στην επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Σήμερα, πάνω από τέσσερα χρόνια εχθροπραξιών έχουν υιοθετηθεί 21 και έχουν εφαρμοστεί 20 πακέτα κυρώσεων. Εκτός από ευτράπελες αποφάσεις πολλές φορές, παρατηρήθηκαν άμεσες επιπτώσεις και στις ίδιες τις οικονομίες της ΕΕ. Το μεγάλο πρόβλημα που παρατηρείται, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε απόφαση κυρώσεων κατά της Ρωσίας είναι αν έχει μελετηθεί ο βαθμός φτωχοποίησης των Ευρωπαίων πολιτών από την εφαρμογή των πακέτων κυρώσεων αυτών.
Η αποχώρηση του πρώην πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Β. Όρμπαν αποκαλύπτει τις κόκκινες γραμμές των πρωτευουσών της ΕΕ1 που εμφανίστηκαν στις διαπραγματεύσεις. Η ουσία των κυρώσεων δίνεται με μια φράση του κ. Βίλε Νιίστρο, Φιλανδού ευρωβουλευτή και προέδρου της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Ρωσία, ότι «Είναι υψίστης σημασίας να συνεχίσουμε να ενισχύουμε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας αυτή τη στιγμή που η Ρωσία αρχίζει να αισθάνεται την πίεση του πολέμου στην εγχώρια οικονομία της και στην αντίληψη του κοινού».
Όπως γίνεται φανερό, υπάρχουν διαφωνίες εντός των κρατών μελών και εδώ υπάρχουν και ορισμένες άλλες συνιστώσες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαμόρφωση θέσεων, όπως είναι το νέο πακέτο κυρώσεων. Η Ελλάδα που έχει πληγεί εξαιρετικά από τις ιστορίες και την αποτελεσματικότητα των διαρκών μνημονίων της περασμένης δεκαετίας, αρνήθηκε να στηρίξει το νέο πακέτο κυρώσεων, δεδομένου ότι επιβλέπουμε τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο. Τώρα λοιπόν που έχει απαλλαγεί η Ευρώπη από τις αντιρρήσεις του πρώην πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Όρμπαν, αρχίζουν να στριμώχνονται πολλά άλλα κράτη μέλη, όταν πρόκειται για πακέτα κυρώσεων. Τελικά, όπως θα αναλύσουμε στη συνέχεια, η Ελλάδα ικανοποιήθηκε τουλάχιστον μερικώς και έτσι υιοθετήθηκε το νέο (21ο) πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Και καλά να διαβάζουμε από δηλώσεις πολιτικών ότι η Ρωσία αισθάνεται πίεση από τις κυρώσεις. Την πίεση που αισθάνονται ή που καταπίνουν οι πολίτες της Ευρώπης ποιος θα μας εξηγήσει τους λόγους και το γιατί;
Οι δεξαμενές σκέψεις που εξετάζουν την έξαρση της φτώχειας στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς έχουν επισημάνει άραγε τη σχέση με τα πακέτα κυρώσεων; Μπορεί να υποστηριχθεί η θέση αν υπάρχουν ευθείς επιπτώσεις στα εισοδήματα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στις χώρες της ΕΕ;
Το ερώτημα επιτείνεται αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν τη ρωσοουκρανική κρίση είχαμε και τις συνέπειες μιας ισχυρής πανδημίας που έπληξε τον πλανήτη. Και προφανώς έχουν δημοσιευτεί πολλές μελέτες επιπτώσεων από την πανδημία, η οποία πρέπει να συνυπολογίζεται στις επιπτώσεις προς τους πληθυσμούς της ΕΕ μαζί με τα πακέτα κυρώσεων.
Πριν την εξέταση του ίδιου του πακέτου θα πρέπει να δούμε την ελληνική αντίρρηση και πως μεθοδεύτηκε η λύση του θέματος αυτού
Το επίσημο δελτίο του Συμβουλίου2 επιβεβαιώνει ότι θεσπίζεται υποχρέωση κοινοποίησης για τις πωλήσεις δεξαμενόπλοιων LNG, δυνατότητα επιβολής νέων περιορισμών στις πωλήσεις τέτοιων πλοίων προς Ρώσους πολίτες και επιχειρήσεις και πρόσθετες συμβατικές υποχρεώσεις, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταπώλησής τους στη Ρωσία.
Η Ελλάδα συναίνεσε αφού εξασφάλισε μεταβατική εξαίρεση ενός έτους για τη μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες. Η εξαίρεση μπορεί να ανανεωθεί και προβλέπει ότι οι μεταφερόμενες ποσότητες δεν θα υπερβαίνουν τους όγκους του 2025.
Η ελληνική επιχειρηματολογία ήταν ότι η απαγόρευση μεταφοράς LNG προς τρίτες χώρες δεν θα περιόριζε τα ρωσικά έσοδα, αλλά θα μετέφερε το έργο σε κινεζικές, ιαπωνικές ή άλλες μη ευρωπαϊκές ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Η Αθήνα υποστήριξε ότι τα πλοία αυτά δεν μπορούν να μεταφερθούν εύκολα σε άλλες δραστηριότητες και θα μπορούσαν τελικά να πωληθούν ή να περάσουν υπό τον έλεγχο μη δυτικών συμφερόντων.
Η εξαίρεση για τη μεταφορά προς τρίτες χώρες δεν ισοδυναμεί με άρση της απαγόρευσης εισαγωγής ρωσικού LNG στην ΕΕ. Η ευρωπαϊκή αγορά εξακολουθεί να οδεύει προς απαγόρευση των σχετικών εισαγωγών, ενώ η μεταβατική ρύθμιση επιτρέπει σε ευρωπαϊκές ναυτιλιακές επιχειρήσεις να συνεχίσουν προσωρινά να εξυπηρετούν φορτία που κατευθύνονται εκτός ΕΕ. Πρόκειται για έναν συμβιβασμό ανάμεσα στον γεωπολιτικό στόχο, στην προστασία του ευρωπαϊκού στόλου και στον κίνδυνο μετατόπισης της δραστηριότητας σε τρίτες χώρες.
Η Ελλάδα είχε αρνηθεί να συναινέσει στο νέο πακέτο επειδή αμφισβητούσε την εφαρμογή της απαγόρευσης μεταφοράς ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες. Το μέτρο προερχόταν από το 19ο πακέτο του Οκτωβρίου 2025 και επρόκειτο να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η Αθήνα υποστήριξε ότι η απαγόρευση θα κατέστρεφε επιχειρηματικές δραστηριότητες ελληνικών συμφερόντων, χωρίς να μειώσει ουσιαστικά τις ρωσικές εξαγωγές, επειδή τη μεταφορά θα αναλάμβαναν εταιρείες από την Κίνα ή άλλες τρίτες χώρες.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η Dynagas του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου. Η εταιρεία διαθέτει ειδικά παγοθραυστικά δεξαμενόπλοια κατηγορίας Arc7, σχεδιασμένα για τη μεταφορά LNG από το ρωσικό έργο Yamal στην Αρκτική. Τα πλοία αυτά, αξίας περίπου 300 εκ. δολαρίων το καθένα, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εύκολα σε άλλες γραμμές με τους ίδιους οικονομικούς όρους. Η ελληνική πλευρά προειδοποίησε ότι, εάν απαγορευόταν η δραστηριότητά τους, θα μπορούσαν να περιέλθουν σε μη ευρωπαϊκά συμφέροντα, ενώ η μεταφορά ρωσικού LNG θα συνεχιζόταν3.
Η Ελλάδα πέτυχε ουσιαστική τροποποίηση στην εφαρμογή παλαιότερου περιορισμού και προστάτευσε, τουλάχιστον μεταβατικά, έναν σημαντικό ναυτιλιακό κλάδο.
Ο συμβιβασμός όμως δημιουργεί και προηγούμενο, αλλά όλοι γνωρίζουμε ότι όταν τα κράτη μέλη δείχνουν αλληλεγγύη προς την Ελλάδα αναμένουν από την Ελλάδα να πράξει το ίδιο όταν άλλα κράτη ζητήσουν αντίστοιχη προστασία. Η φράση αποκαλύπτει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων δεν είναι μόνο γεωπολιτική στρατηγική, αλλά και συνεχής διαπραγμάτευση εθνικών εξαιρέσεων.
3 https://www.ft.com/content/3a40d574-41fe-4e04-a958-1173bb07f064
