Ιδρύεται και ο Δικηγορικός Σύλλογος
Με οδηγό πάντα την «Αναγέννηση» έπιασα να φυλλομετρώ τον Μάρτιο του 1900.
Οι ειδήσεις μας δίνουν μια εικόνα της εμπορικής κίνησης αλλά και της απόλυτης φτώχιας που φέρνει τον λαό στα όριά του. Αυτό επισημαίνεται στα σχόλια της εφημερίδας με την ευχή να μεριμνήσει η πολιτεία ώστε να πάρει μια ανάσα και το παντέρμο Ρέθεμνος.
Μια ταλαιπωρία Ρεθεμνιώτη παίρνει τις διαστάσεις σκανδάλου καθώς αποκαλύπτεται ότι τη λύση στα προβλήματα του κόσμου έδιναν τα «μπιλιετάκια» και όχι η ισχύουσα νομοθεσία. Τι είχες Γιάννη τι είχα πάντα θα λέγαμε εμείς γνωρίζοντας ότι τα «μπιλιετάκια» έχουν βέβαια καταργηθεί αφού έχουμε τα emails και τα messengers.
Ας γυρίζουμε όμως στον Μάρτη του σωτηρίου έτους 1900. Ένας ευυπόληπτος Ρεθεμνιώτης από τους πλέον φιλοπρόοδους ο Ιωάννης Βλαστός αν και οι καιροί ήταν δύσκολοι πήρε τη μεγάλη απόφαση τον Σεπτέμβρη του 1896 να μεταφέρει από τον Πειραιά μηχανήματα εργοστασίου ατμομύλου που είχε δημιουργήσει στο Ρέθυμνο.
Στην επανάσταση όμως του 1897 οι Τούρκοι δεν του άφησαν τίποτα όρθιο. Εκείνος σε πείσμα των καιρών και της κακοτυχίας του δεν το βάζει κάτω και καταφέρνει να εξαγοράσει κάποια από τα μηχανήματα που είχαν αρπάξει οι Τούρκοι και να στείλει τα καταστραφέντα στον Πειραιά για επιδιόρθωση.
Επιτέλους κατά τον Ιούλιο του 1899 κατάφερε να πάρει διορθωμένα τα μηχανήματά του και κάποια καινούργια αλλά εκεί που θα έλεγε «Δόξα τω Θεώ» έρχεται το ελληνικό δημόσιο να τον γονατίσει. Πρώτα του ζήτησαν και πήραν 200 φράγκα ως τελωνιακό φόρο μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία του εκτελωνισμού. Εκείνος δεν έφερε καμιά αντίρρηση και ας είχε ήδη μια εμπειρία όταν επί τουρκικής διοικήσεως του πήραν 200 μετζήτια που δεν τα ξαναείδε ούτε αυτά ούτε και την εργασία που αφορούσαν.
Όταν περνούσαν οι μήνες κι ο Βλαστός έμενε στο «περίμενε» αποφάσισε να πάρει την υπόθεση στα χέρια του. Πηγαίνει στα Χανιά για να συναντήσει έναν ανώτερο υπάλληλο να του εξηγήσει τι να κάνει. Εκείνος τον καλοδέχτηκε και του έδωσε τη «χρυσή» του συμβουλή.
Πήγαινε στο Ρέθυμνο και ζήτησε ένα γράμμα από τον ΝΚ προς τον διοικητή και τέλειωσε η δουλειά σου.
Ο Βλαστός αντί να συμμορφωθεί προς την υπόδειξη έδωσε δημοσιότητα στο θέμα για να προστατεύσει επόμενα τυχόν θύματα παρόμοιων καταστάσεων και η «Αναγέννηση» βέβαια το πρόβαλε καταλλήλως απαιτώντας τη δικαίωση του εργοστασιάρχη και την επιστροφή των 200 φράγκων που ακόμα τα «έκλαιγε».
Η μεγάλη είδηση όμως αυτού του Μαρτίου ήταν η έναρξη εργασιών των ταχυδρομείων σε όλο το νησί Τα κρητικά γραμματόσημα έγιναν ανάρπαστα και εξαντλήθηκαν εν ριπή οφθαλμού ζεσταίνοντας το ταμείο με 60000 φράγκα κέρδος καθαρό. Περισσότερο όμως συγκινούσε τους πάντες ότι πλέον είχαν δικά τους κρητικά ταχυδρομεία.
Με τη νέα αυτή υπηρεσία δημιουργήθηκαν τέσσερις θέσεις εργασίας στην επαρχία Ρεθύμνης, δύο στο Αμάρι, τρείς στον Άγιο Βασίλειο και τέσσερις στον Μυλοπόταμο.
Σύμφωνα με ιστορικά αρχεία και έγγραφα που σχετίζονται με το Ίδρυμα Ελευθέριος Βενιζέλος σημαντικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία τους διαδραμάτισε ο Θεμιστοκλής Πενθερουδάκης της μεγάλης ιστορικής οικογενείας.
Μια χαριτωμένη ιστορία αναφέρεται σε αυτόν που υπογράφεται από τον Κώστα Μαμαλάκη στη σειρά «Η πόλη που δεν σβήνει» και θα μας επιτρέψετε να μεταφέρουμε με τις σχετικές παρεμβάσεις που διευκολύνουν τον σύγχρονο αναγνώστη.
Ο Θεμιστοκλής Πενθερουδάκης ήταν ένας κομψότατος κύριος όλος φινέτσα και αρχοντιά Η αδελφή του Μαρία Ιωάννου Δερμιτζάκη ήταν από τις δέσποινες του Ρεθύμνου.
Κοινή καταγωγή τους το Ροδάκινο.
• Ο Πενθερουδάκης εκτός από αξιοπρόσεκτη εμφάνιση διέθετε και άριστη παιδεία. Είχε μάλιστα διατελέσει γενικός διευθυντής Τ.Τ.Τ. και ύστερα της «Τηλεφωνικής». Ασκούσε πάντα φιλοϋπαλληλική πολιτική, παράστεκε σε κάθε δίκαιο αίτημα τον υπάλληλο και όλοι τον σέβονταν για τη συμπεριφορά του αυτή, αυξάνοντας την απόδοσή τους για να τον βγάζουν πάντα ασπροπρόσωπο.
• Ήταν, σημειωτέον, ο πρώτος πρόεδρος των εν Αθήναις Ρεθυμνίων το «Αρκάδι» που ίδρυσε με τον Γρηγόριο Μοράκη, τον Ευάγγελο Παπαδάκη, τον Βασίλειο Λαμπρινάκη και άλλους επίλεκτους Ρεθεμνιώτες.
• Όταν ήταν ο Πενθερουδάκης διευθυντής του Ταχυδρομείου Χανίων, δεκαετία του 1910, είχε υπάλληλο έναν ικανό και μορφωμένο νέο ονόματι Φανδρίδη, λάτρη του ωραίου φύλου.
• Κάθε γυναίκα που εξυπηρετείτο στο γραφείο του άκουγε τόσα κομπλιμέντα που γέμιζε βιβλίο. Μέχρι να της διεκπεραιώσει τη συναλλαγή της, είχε πει τόσα ώστε να θεωρεί και η ίδια πως είναι η μοναδική γυναίκα στην πλάση. Διακριτικό το φλερτ αλλά κανονική πολιορκία για τα τόσο συντηρητικά δεδομένα της εποχής.
• Δεν μπορούσε όμως κανένας να του προσάψει μομφή για την αδυναμία του αυτή επειδή ήταν η προσωποποίησης της λεπτότητας. Ήταν τόσο πνευματώδη και εύστοχα τα κομπλιμέντα του που ήταν να τον θαυμάζεις και όχι να του θυμώνεις. Και βέβαια ποια κυρία θα δήλωνε δυσαρέσκεια όταν κάθε λέξη του κ. Φανδρίδη της πρόσθετε πόντους καλλονής.
Φερόταν σαν ένας άνδρας κοντολογίς ο υπάλληλος αυτός, ίσως περισσότερο εκδηλωτικός από τα επιτρεπτά δεδομένα, αλλά ποιον πείραζε; Ανήκε στους εργένηδες, δεν εξέθετε καμιά κυρία επομένως έκανε αυτό που του άρεσε στην υπηρεσία του και λογαριασμό δεν έδινε. Μάλλον όμως πως λογάριαζε χωρίς τον Πενθερουδάκη, που ήταν βράχος ηθικής και πουριτανός μέχρι υπερβολής. Ήταν απολύτως στα πρότυπα της κοινωνίας εκείνης της εποχής και πολλές οικειότητες δεν σήκωνε.
Έφθασε ο κόμπος στο χτένι
Από καιρό ήθελε να τα «χώσει» στον υφιστάμενό του αλλά έκανε υπομονή. Ήταν τόσο ευγενικός ο άθλιος, που σχεδόν ντρεπόταν και παρατήρηση να του κάνει. Πόσο μάλλον να τον επιπλήξει.
Όταν όμως έφθασε ο «κόμπος στο χτένι», δεν άντεξε άλλο. Κάλεσε τον υπάλληλο στο γραφείο του, δίστασε λίγο, ξερόβηξε και μετά σαν να φοβόταν μη το μετανιώσει του είπε με μια ανάσα:
– Μου φαίνεται κύριε Φανδρίδη ότι καψορέγεσθε τας γυναίκας. Θα σας παρακαλούσα του λοιπού να παύσετε να «χάσκετε» όταν αντικρίζετε θηλυκό.
– Μα τι λέτε κύριε διευθυντά; ψέλλισε κατακόκκινος ο δανδής υπάλληλος. Έχω αγωγή, είμαι άνθρωπος κοινωνικός, γνωρίζω πώς να φερθώ, κατέχω το «σαβουάρ βιβρ»…
– Δεν τα παρατάτε αυτά κύριε, του ‘βαλε τις φωνές ο προϊστάμενος. Και τον προειδοποίησε σε πολύ αυστηρό ύφος κουνώντας και το δάκτυλο απειλητικά:
«Προσέξατε μη μου δώσετε αφορμήν του λοιπού να σας παρατηρήσω».
Ο Φανδρίδης το φυσούσε και δεν κρύωνε. Έχασε κάθε διάθεση ακόμα και για φλερτ. Μα να του φερθεί έτσι ο προϊστάμενος; Για ποιον τον πέρασε; Το έφερε βαρέως λοιπόν.
Από τη μια στιγμή στην άλλη δεν είχε καμιά σχέση με τον παλιό εαυτό του. Ξαφνικά έγινε ψυχρός και αγέλαστος, απότομος μέχρι αγένειας και πολύ τυπικός στην εξυπηρέτηση και των δύο φύλων. Και πάλι όμως δεν ηρεμούσε. «Περίλυπη μέχρι θανάτου» ήταν η ψυχή του.
Ο Πενθερουδάκης ξαφνιάστηκε από τη νέα αυτή συμπεριφορά του υπαλλήλου του. Δεν περίμενε αυτή την αλλαγή που αφαιρούσε όμως γόητρο από την υπηρεσία. Τι στο καλό έκανε αυτός ο άνθρωπος; Έπρεπε να φτάσει στην άλλη άκρη; Μέση οδός δεν υπήρχε για να συμπεριφερθεί ανάλογα;
Όταν πια το πράγμα παρατραβούσε σε βάρος της υπηρεσίας, κάλεσε ξανά τον Φανδρίδη στο γραφείο του.
– Κύριε Φανδρίδη του είπε επιτιμητικά, μετά λύπης μου παρατήρησα ότι δεν επιδεικνύετε την δέουσαν προθυμίαν κατά την εξυπηρέτησιν του κοινού.
– Κύριε Διευθυντά απλούστατα, έπαυσα να «χάσκω».
Πέταξε τη λέξη με ιδιαίτερη πίκρα, ο υπάλληλος, γιατί αυτή τον είχε «τσούξει» περισσότερο. Η υπερβολική ευθιξία του δεν επέτρεπε να ξεπεράσει το γεγονός. Με την λέξη αυτή αισθανόταν να έχουν μειωθεί στο έπακρον και η αξιοπρέπεια και ο εγωισμός του.
Έκπληκτος έμεινε να τον κοιτάζει ο προϊστάμενος.
– Κύριε Φανδρίδη του φώναξε στο τέλος. Είστε αγενέστατος. Πηγαίνετε.
– Ε δεν τρώγεσαι μπλιό Πενθερουδάκη είπε έξω από τα δόντια ο άλλος, πριν εξαφανιστεί.
Πρόστιμο για ανάρμοστη συμπεριφορά
Ο προϊστάμενος τον κοιτούσε να φεύγει με το ύφος υποψηφίου θύματος εγκεφαλικού. Είχε ακούσει καλώς; Σε ποιόν νόμιζε ότι μιλούσε ο αναιδέστατος υπάλληλος;
Μόλις συνήλθε από το σοκ, δεν έχασε καιρό. Την επομένη ο Φανδρίδης πληροφορήθηκε ότι τιμωρείται με πρόστιμον δέκα δραχμών(!) για ανάρμοστον συμπεριφορά.
Για τα δεδομένα της εποχής το πρόστιμο «έτσουζε». Οι δέκα δραχμές ήταν υπόθεση για την τσέπη ενός υπαλλήλου. Απορίας άξιον όμως και η αυστηρή τιμωρία από πλευράς του Πενθερουδάκη, ο οποίος σημειωτέον όταν διοικούσε την «Τηλεφωνική» είχε εξισώσει τις αποδοχές του προσωπικού με τις αποδοχές του προσωπικού της Τραπέζης της Ελλάδος.
Στην περίπτωση αυτή όμως μάλλον το παράκανε και ο υπάλληλος άρχισε να τρέφει άσβεστο μίσος κατά του διευθυντή του. Μοναδική του σκέψη ήταν πώς να τον εκδικηθεί. Επιδίωκε να βρει τρόπο που να μην μπλέξει κιόλας. Μην παρασυρθεί σε πράξη που θα μπορούσε να επισύρει διοικητικές κυρώσεις, ή να εμπίπτει εις τα πλαίσια του ποινικού νόμου.
Και μια μέρα βρήκε τον τρόπο να …σπάσει τα νεύρα του προϊσταμένου του. Άρχισε να του υποβάλει τιμές σε βαθμό… «κακουργήματος».
Όταν η υπόθεση έφθασε στο ακροατήριο
Μόλις ερχόταν στο γραφείο ο Πενθερουδάκης, ο Φανδρίδης πεταγόταν σαν ελατήριο και φώναζε:
– Καλή μέρα σας κύριε Διευθυντά.
Το μεσημέρι πάλι του φώναζε ένα «Καλή σας όρεξη». Αμέσως μετά έφευγε, υπολόγιζε τα σημεία που θα περνούσε ο Πενθερουδάκης, έκανε τον κύκλο και εμφανιζόταν σαν «φάντης – μπαστούνι» μπροστά του, από παρακείμενα στενά, για να του επαναλάβει την ευχή κάνοντας και μια βαθειά υπόκλιση: «Καλή σας όρεξη».
Τότε βλέπετε δεν κυκλοφορούσαν εποχούμενοι οι άνθρωποι οπότε πεζός ων ο Πενθερουδάκης ήταν στον …έλεος του υπαλλήλου του, ο οποίος δεν τον άφηνε σε ησυχία μέχρι το βράδυ.
Στον περίπατο, μόλις έπεφτε η νύχτα, στου «Μπόλαρη» τον αναζητούσε, περνούσε ξυστά πλάι του και του έλεγε την πρώτη «Καλησπέρα». Τον προσπερνούσε γρήγορα για να προφθάσει επιστρέφοντας και να του τραβήξει τη δεύτερη «καλησπέρα». Κι έπετο συνέχεια…
Στην αρχή ο Πενθερουδάκης έκανε τα πικρά γλυκά αν και δαιμονιζόταν. Για μέρες κατάφερε με μεγάλο κόπο να συγκρατήσει την οργή του. Μια βραδιά όμως, στην τρίτη ακριβώς σκηνοθετημένη καλησπέρα του πέταξε μέσα από τα δόντια του:
«Δεν πας στο διάλο, λέω γω».
Στην τέταρτη «καλησπέρα» δεν άντεξε. Έξαλλος του έβαλε τις φωνές.
«Χάσου από μπρος μου βρε…».
Το βιολί συνεχιζόταν. Ο Πενθερουδάκης ήρθε σε απόγνωση. Προσπάθησε να ξαποστείλει με μετάθεση τον ενοχλητικό πλέον υπάλληλο αλλά εις μάτην. Είχε γερές πλάτες ο τύπος και δεν μπορούσε να τον κουνήσει από τη θέση του. Άρχισε τότε να χάνει την ηρεμία του. Που να πει τον πόνο του. Είχε έναν καλό φίλο που τον άκουγε με κατανόηση.
– Τι θα γίνει; Είμαι σε απόγνωση. Θα με κάμει να βγω από τα ρούχα μου αυτός ο άτιμος. Θα με βάλει φυλακή γιατί δεν τον αντέχω και θα χειροδικήσω…
– Κάνε του μήνυση τον συμβούλευσε ο άλλος. Μπορεί να συνετιστεί.
– Μα θα ευσταθήσει η μήνυση; Εξάλλου θα γίνει ντόρος. Πώς θα το αντιμετωπίσω;
– Δεν υπάρχει άλλη λύση. Θα με θυμηθείς του είπε ο άλλος με σιγουριά.
Τι να κάνει ο Πενθερουδάκης. Είχαν γίνει και τα νεύρα του «τσατάλια» αποφάσισε να δοκιμάσει και τον έσχατο τρόπο των ένδικων μέσων, μήπως και βρει την ησυχία του…
Όταν η υπόθεση έφθασε στο ακροατήριο ο Φανδρίδης έδωσε ρεσιτάλ ψυχραιμίας.
– Κύριε Πρόεδρε είπε στην απολογία του. Είναι προϊστάμενός μου ο κ. Πενθερουδάκης; Είναι, απάντησε μόνος του. Πρέπει να του έχω την προσήκοντα σεβασμό; Πρέπει. Πρέπει να του εκδηλώνω ποικιλοτρόπως τον προσήκοντα αυτό σεβασμό; Ασφαλώς πρέπει …Μήπως δεν του αρέσει το καλημέρα σας; Να του λέω γαλλιστί «Μπον ζουρ»…
Ο πρόεδρος στο μεταξύ το …γλεντούσε και δεν διέκοπτε τον κατηγορούμενο. Αλλά όλα έχουν τα όριά τους.
– Άκουσε κατηγορούμενε του έκοψε τη φόρα με μια απότομη κίνηση. Ο τρόπος και η πυκνότης της απονομής τιμών εις τον προϊστάμενόν σου αποδεικνύουν πρόθεσίν σου δολίαν να τον μειώσεις. Πρέπει να γνωρίζεις ότι αι πράξεις σου αυτά αι συνεχείς, συνιστούν το αδίκημα της εξυβρίσεως. Να προσέξεις πολύ εις το μέλλον.
Και ανακοίνωσε την απόφαση, ενώ στην αίθουσα επικρατούσε νεκρική σιγή:
– Απαλλάσσεται ο κατηγορούμενος λόγω… βλακείας.
Ο Φανδρίδης ακούγοντας την απαλλακτική απόφαση υποκλίνεται βαθύτατα και στρεφόμενος προς τον πρόεδρον του δικαστηρίου και εν συνεχεία στον Πενθερουδάκη, που καθόταν στο έδρανο των δικηγόρων του λέγει με ξεχωριστή ευγένεια:
– Ευχαριστώ. Χαίρετε κ. Πρόεδρε. Καλημέρα σας κ. Πενθερουδάκη…
Ίδρυση δικηγορικού συλλόγου
Μια σημαντική είδηση διαβάζουμε στο φύλλο της «Αναγέννηση», 24 Μαρτίου 1900.
Στο γραφείο του δικηγόρου Μίνωος Πετυχάκη συγκεντρώθηκαν οι λειτουργοί της Θέμιδος, αποφάσισαν τη σύσταση συλλόγου και ψήφισαν το καταστατικό.
Η είδηση είναι πρωτοσέλιδη και σίγουρα ιστορικής σημασίας για την κοινωνική ζωή του Ρεθύμνου.
Στα τέλη του Μάρτη όμως μια είδηση τονίζει την ανισότητα δικαιωμάτων τουρκικής και χριστιανικής κοινότητας.
Σύμφωνα με την «ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ», ο πρόεδρος του Εβκαφίου καλείται να χορηγεί νερό και στους χριστιανούς γιατί θεωρείτο απαράδεκτο η μια πηγή να προσφέρει άφθονο νερό στις τουρκικές συνοικίες και οι χριστιανοί να υποφέρουν. Είχαν προηγηθεί κάποιες παραστάσεις παραγόντων αρμοδίως αλλά παρά τις διαβεβαιώσεις οι χριστιανοί έλεγαν το νερό νεράκι.
Μια σημαντική είδηση
Μια ακόμα σημαντική είδηση αναφέρει η «Αναγέννηση» στα τέλη Μαρτίου 1900.
Από έρευνα του εφόρου αρχαιοτήτων Σ. Ξανθουδίδου στην επαρχία Σελίνου βρέθηκε σε ένα ερειπωμένο εκκλησάκι στο Ροδοβάνι επιγραφή και εικόνα του Γεωργίου Καντανολέου.
Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι ο ήρωας αυτός καταγόταν από την οικογένεια των Σκορδίληδων.
Το 1527 ξέσπασε η μεγάλη επανάσταση όταν η ενετική κατοχή είχε γίνει αβάστακτη.
Αρχηγός της µεγάλης εκείνης επανάστασης ήταν ο Γεώργιος Καντανολέων ή Λυσσογιώργης, στηριζόµενος φυσικά από µεγάλες και ισχυρές οικογένειες του Σελίνου και των Σφακίων, όπως ήταν οι Σκορδύληδες, οι Βλαστοί, οι Πατέροι, οι Κοντοί, οι Μουσούροι, οι Ψαροµηλίγκοι, οι Καλλέργηδες, οι Χορτάτζηδες, οι Κριαράδες, οι Γαβαλάδες και πολλοί άλλοι. Η επαναστατική εκείνη µεγάλη συνέλευση έγινε στα Χανιά στις 15 Ιανουαρίου του 1527 και κατέληξε σε επανάσταση κατά των Ενετών. Ξεκίνησε µε 600 περίπου ένοπλους άνδρες και επεκτάθηκε στα Σφακιά, στο Σελίνo, στην Κυδωνία και στο Ρέθυµνο. Επρόκειτο καθαρά για λαϊκή και αγροτική επανάσταση, µε αιχµή την τερατώδη φορολογία που επέβαλαν οι Ενετοί στον ντόπιο πληθυσµό. Καλά πήγαινε η επανάσταση αλλά όταν οι Ενετοί κατάλαβαν ότι κινδυνεύουν επεστράτευσαν δόλια μέσα. Με πρόφαση τον γάμο της κόρης του Νταμολίνο με τον γιο του Καντανολέοντα Πέτρο καθώς φαίνεται πως υπήρχε αίσθημα ανάμεσα στους δυο νέους πείστηκε ο Γεώργιος να δεχθεί την ειρήνευση.
Ορίστηκε ο γάµος και έγινε στο πλούσιο χωριό Αλικιανός, όπου όλοι οι αρχηγοί της Επανάστασης πήγαν στο γλέντι… Οι Ενετοί είχαν ρίξει µεγάλες ποσότητες ναρκωτικού στο κρασί που προσέφεραν στους καλεσµένους, πιθανότατα όπιο. Οι καλεσµένοι, αφού ήπιαν κρασί, έπεσαν ξεροί στις τάβλες και στα πεζούλια του γάµου… Ο Ενετός διοικητής είχε συγκεντρώσει έξω από τον Αλικιανό περίπου 1700 στρατιώτες, οι οποίοι κατ’ εντολήν του µπήκαν στο χωριό και έπιασαν κυριολεκτικά όλους τους επαναστάτες στον ύπνο… Άλλους έσφαξαν επί τόπου, άλλους αλυσοδέσαν χωρίς καµία αντίσταση… … Συνολικά, 450 επαναστάτες σκοτώθηκαν, ενώ ο θρύλος λέει ότι και η νύφη αυτοκτόνησε ακολουθώντας τον αγαπηµένο της στον θάνατο, που µόλις είχαν παντρευτεί… Φυσικά εδώ οι θρύλοι σµίγουν και ανακατεύονται µε την αληθινή τραγική αυτή ιστορία. Οι διάφοροι ιστορικοί και ερευνητές καταγράφουν αυτά που έµαθαν από άγνωστες σ’ εµάς πηγές.
Στην εικόνα που εντόπισε ο Ξανθουδίσης εικονίζεται ο Καντανολέων με τη σύζυγό του.
